Παραδοσιακά επαγγέλματα που χάθηκαν: Πεταλωτής - σαγματοποιός

Χρέος μας είναι να τα καταγράψουμε, να τα διασώσουμε και να τα αναδείξουμε, γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο διασώζουμε την τοπική μας ιστορία. Αυτά μεταξύ άλλων, τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, ερευνήτρια Τοπικής Ιστορίας και Λαογραφίας και πρόεδρος του Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας, μέσα από δική της έρευνα που πραγματοποίησε και δημοσιεύεται στο βιβλίο που έχει τίτλο «Καταγραφή και ανάδειξη της αγροτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Καρδίτσας».

Μετά τη βιομηχανική επανάσταση και την εσωτερική ή εξωτερική μετανάστευση, προσθέτει, η ύπαιθρος εγκαταλείφθηκε και οι δραστηριότητες περιορίστηκαν πολύ ή άλλαξαν με αποτέλεσμα να σβήσουν πολύ γρήγορα αρκετά παραδοσιακά επαγγέλματα. Σήμερα, πολλά από αυτά έχουν ήδη ξεχαστεί, για αυτό, το χρέος, όσων ασχολούνται με τη λαογραφία, σημειώνει η κ. Κοζιού είναι να σώσουν από τη λήθη, όσα περισσότερα παραδοσιακά επαγγέλματα μπορούν από αυτά που άνθισαν στην αγροτική πεδινή και ορεινή Δυτική Θεσσαλία. Δύο από αυτά τα πολλά παραδοσιακά επαγγέλματα που χάθηκαν, είναι ο πεταλωτής και ο σαγματοποιός. Από την αρχαιότητα ακόμα τα ζώα, τονίζει η ερευνήτρια, όπως τα άλογα, τα γαϊδούρια και τα μουλάρια, ήταν τα βασικά μέσα μεταφοράς. Επειδή πολλές φορές τα ζώα ήταν αναγκασμένα να περπατήσουν σε κακοτράχηλους δρόμους, οι οπλές πληγώνονταν.

Έτσι, το ζώο υπέφερε και πολλές φορές έχανε και την ισορροπία του. Για το λόγο αυτό, οι ιδιοκτήτες των ζώων φρόντιζαν να τα πεταλώνουν στον πεταλωτή. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε η κ. Κοζιού, παλιά υπήρχαν πολλοί πεταλωτές, γιατί υπήρχαν πολλά άλογα. Σήμερα, πλέον, οι αγροτικές εργασίες και οι μεταφορές γίνονται με μηχανοκίνητα μέσα. Έτσι, διαπιστώνει η ίδια, περιορίστηκε σημαντικά και το επάγγελμα του πεταλωτή, ο οποίος σήμερα πεταλώνει μόνον τα άλογα ιππασίας. Πάντως, όπως εξηγεί, η τύχη του πεταλωτή και του σαγματοποιού, εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό των αλόγων.

Παλαιότερα, που οι μεταφορές γίνονταν με τα ζώα, η χρήση του σαμαριού ήταν απαραίτητη, για να κάθεται ο αναβάτης και για να στεριώσουν επάνω στο σαμάρι διάφορα αντικείμενα και κοφίνια για τη μεταφορά των προϊόντων.

Με τον περιορισμό της χρήσης των ζώων στις βασικές καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων εξαφανίστηκε και η τέχνη των σαγματοποιών. Στις μέρες μας, τονίζει, επίσης, η κ. Κοζιού, φτιάχνουν μόνον τις σέλες για τα άλογα ιππασίας. Πάντως, καταλήγει τονίζοντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ερευνήτρια Τοπικής Ιστορίας και Λαογραφίας και πρόεδρος του Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας, πολλά από τα παραδοσιακά επαγγέλματα χάθηκαν στο χωνευτήρι του χρόνου, και κάποια άλλα ήρθαν ξανά στην επιφάνεια, λόγω, κυρίως, των νέων κοινωνικών αναγκών που δημιουργήθηκαν.

Σημείωση: Η φωτογραφία είναι από τη συλλογή της ερευνήτριας για το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Απεικονίζεται ο Κώστας Κολέλης, έτος γέννησης 1897, μπαλωματής-τσαγκάρης

Αποστόλης Ζώης - ΑΠΕ-ΜΠΕ