Δημήτρης Τσιαντής: "Προσχέδιο Προϋπολογισμού 2027: Η σκληρή πραγματικότητα για τους Δήμους (& την κοινωνία)"

Την ώρα που η οικονομία, λογιστικά, αναπτύσσεται, τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται κατά δισεκατομμύρια ευρώ και το κεντρικό κράτος διατηρεί ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, οι Δήμοι καλούνται για ακόμη μία φορά να μείνουν θεατές της ανάπτυξης και να διαχειριστούν περισσότερες ευθύνες με λιγότερους πόρους. Το μήνυμα του Προϋπολογισμού είναι σαφές: το κράτος ευημερεί, η Αυτοδιοίκηση  και η κοινωνία ασφυκτιά. (βλέπε παρακάτω πίνακα).

Πρόκειται για μια κατάφωρη θεσμική και δημοσιονομική αδικία. Τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται κατά 2,15 δισεκατομμύρια ευρώ, όμως ούτε ένα  ευρώ δεν κατευθύνεται προς τους Δήμους. Αντί να ενισχυθεί ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, η χρηματοδότησή του παραμένει εγκλωβισμένη σε πλαφόν, περιορισμούς και κυβερνητικές αποφάσεις. Η Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως επαίτης της κεντρικής διοίκησης και όχι ως θεσμικά ισότιμος πυλώνας της Δημοκρατίας.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι το πλεόνασμα των ΟΤΑ καταρρέει από 183 εκατομμύρια ευρώ σε μόλις 41 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για μια μείωση της τάξης του 78%, η οποία δεν συνιστά απλώς δημοσιονομική προσαρμογή. Συνιστά προειδοποίηση ότι οι οικονομικές αντοχές της Αυτοδιοίκησης εξαντλούνται. Όταν το κράτος εμφανίζει πλεονάσματα και οι Δήμοι οδηγούνται σε οικονομική συρρίκνωση, τότε το πρόβλημα δεν είναι λογιστικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Την ίδια στιγμή, οι μεταβιβάσεις προς τους ΟΤΑ μειώνονται κατά περίπου 670 εκατομμύρια ευρώ και οι επενδυτικές δαπάνες υποχωρούν κατά σχεδόν 700 εκατομμύρια ευρώ. Με τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργείται ένα τεράστιο αναπτυξιακό κενό, χωρίς η Πολιτεία να παρουσιάζει ένα αξιόπιστο σχέδιο αντικατάστασης των πόρων που χάνονται. Τα έργα υποδομών, οι παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας, οι επενδύσεις στην ύδρευση, στα σχολεία, στις κοινωνικές δομές και στον ψηφιακό μετασχηματισμό απειλούνται με επιβράδυνση ή και εγκατάλειψη.

Και όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που οι Δήμοι καλούνται να σηκώσουν ολοένα μεγαλύτερο βάρος. Το κόστος μισθοδοσίας αυξάνεται, οι ενεργειακές δαπάνες παραμένουν υψηλές, οι κοινωνικές ανάγκες πολλαπλασιάζονται και οι πολίτες απαιτούν δικαίως καλύτερες υπηρεσίες. Το κράτος μεταφέρει αρμοδιότητες, αλλά όχι τους αναγκαίους πόρους. Μεταφέρει ευθύνες, αλλά όχι χρηματοδότηση. Μεταφέρει υποχρεώσεις, αλλά όχι μέσα άσκησής τους.

Το μεγαλύτερο όμως ζήτημα είναι θεσμικό. Ενώ η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στα βασικά φορολογικά έσοδα της χώρας, η πλήρης εφαρμογή αυτής της πρόβλεψης παραμένει ανεκπλήρωτη. Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται στο ίδιο το κείμενο, η απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων θα οδηγούσε σε ΚΑΠ ύψους 9,67 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αντ' αυτού, η Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις και δημοσιονομικές σκοπιμότητες. (Μνημονιακός «κόφτης» τελικής χρηματοδότησης Δήμων είναι 2,9 δισ. € αντί για 9,67 δισ. € ). (βλέπε παρακάτω πίνακα)

Η χώρα δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη όταν αυτή δεν φτάνει στις τοπικές κοινωνίες. Δεν μπορεί να μιλά για αποκέντρωση όταν συγκεντρώνει ολοένα περισσότερους πόρους στο κέντρο. Δεν μπορεί να απαιτεί από τους Δήμους να είναι αποτελεσματικοί, ανθεκτικοί και καινοτόμοι, ενώ ταυτόχρονα τους στερεί τα οικονομικά εργαλεία για να ανταποκριθούν στην αποστολή τους.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν ζητά προνόμια. Ζητά δικαιοσύνη. Ζητά την απόδοση των πόρων που της ανήκουν. Ζητά σεβασμό στη συνταγματικά κατοχυρωμένη οικονομική της αυτοτέλεια. Και κυρίως ζητά να σταματήσει να αποτελεί τον εύκολο αποδέκτη των συνεπειών κάθε δημοσιονομικής προσαρμογής.

Αν η Κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά μια ισχυρή, σύγχρονη και αποτελεσματική Αυτοδιοίκηση, ο τελικός Προϋπολογισμός του 2027 οφείλει να ανατρέψει αυτή την εικόνα εγκατάλειψης. Διαφορετικά, θα πρόκειται για έναν ακόμη προϋπολογισμό που ενισχύει το κράτος και αποδυναμώνει τους Δήμους, μετατρέποντας την πολυδιαφημισμένη ανάπτυξη σε μια χαμένη ευκαιρία για τις τοπικές κοινωνίες της χώρας.

Ως Αυτοδιοικητική Παράταξη στην Κ.Ε.Δ.Ε. αλλά και σύσσωμο το Δ.Σ. αυτής, απαιτούμε.

• Αύξηση των Κ.Α.Π. για το 2027.
• Πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων της Τ/Α.
• Δημιουργία Ταμείου Μετάβασης (μετά το Τ. Α.Α).
• Θεσμοθέτηση αυτόματου μηχανισμού αναπροσαρμογής των Κ.Α.Π.
• Κάλυψη αυξημένου μισθολογικού κόστους.
• Ενεργειακή στήριξη των Δήμων.

Υ.Γ.  Ως υστερόγραφο θα αναφέρω ότι το Α΄ εξάμηνο του 2026

-. το πλεόνασμα του προϋπολογισμού ήταν: 7,589 δισ. €  έναντι στόχου 5,129 δισ. € !!! Αύξηση 2,5 δισ. € !!!

-. Tα Έσοδα του προϋπολογισμού ήταν:

55,6 δισ. €, αυξημένα κατά 1,53  δισ. €. ή 2,8%.

Ας βγάλουμε τα συμπεράσματά μας…….

Δημήτρης Τσιαντής

Μέλος Δ.Σ.  Κ.Ε.Δ.Ε.

Πρ. προέδρος  Επιτροπής Οικονομικών Κ.Ε.Δ.Ε.

Πρ. Δημάρχος Λ. Πλαστήρα.