Δύο χρόνια από την μαύρη επέτειο της θεομηνίας "Daniel" ^Κύριο

Τέτοιες ημέρες, πριν δύο χρόνια, η Θεσσαλία ήταν μία θάλασσα απόγνωσης, μία σύγχρονη Ατλαντίδα που βυθίστηκε στη λάσπη και δεν προλάβαινε να θρηνήσει γιατί μετρούσε ασταμάτητα απώλειες και πληγές. Και στο επίκεντρο όλων αυτών ο νομός μας. Με την Μεταμόρφωση και τον Βλοχό να μετατρέπονται σε «έμβλημα» της απόλυτης καταστροφής αλλά σχεδόν τίποτα να μη μένει ανεπηρέαστο από άκρη σε άκρη στο ν. Καρδίτσας.

Ζήσαμε αυτό που δεν πιστεύαμε ότι θα ξαναζήσουμε από τον "Ιανό" και μετά. Δεν είχαν περάσει παρά τρία χρόνια από την πρώτη απίστευτη καταστροφή και ήρθε και μια δεύτερη, ο "Dαniel", που και αυτή ονομάστηκε θεομηνία χιλιετίας. Μέσα 1.000 μέρες ζήσαμε φαινόμενα 2.000 χρόνων και οι σκληρές αναμνήσεις θα μας συνοδεύουν εσαεί.

Στην προμετωπίδα της μνήμης, της πιο πρόσφατης, θα βρίσκονται πάντα οι 17 άνθρωποι που έχασαν την ζωή τους, οι 9 εκ των οποίων στο νομό μας (άλλοι 7 στη Μαγνησία και 1 στη Φθιώτιδα) και ήρθαν να προστεθούν στις 4 ζωές που επίσης χάθηκαν το 2020. Εδώ να σημειώσουμε ότι για τις απώλειες συνανθρώπων μας από τον "Daniel" το νομικό κομμάτι της υπόθεσης βρίσκεται στην προανακριτική διαδικασία και δεν έχει φθάσει ακόμα σε δικαστική αίθουσα. Στην πίσω, τώρα, πλευρά μυαλού μας, βρίσκεται αυτό που μας κληροδότησαν οι θεομηνίες: Την ανασφάλεια και τον φόβο κάθε φορά που βρέχει λίγο πιο δυνατά από το συνηθισμένο…

Τις εικόνες μετά το πέρασμα της θεομηνίας δεν χρειάζεται να τις περιγράψουμε αναλυτικά (μπορείτε ωστόσο να θυμηθείτε όσα έγιναν εκείνες τις ημέρες σε προηγούμενο ρεπορτάζ του KarditsaLive.Net). Δυο χρόνια είναι μικρό διάστημα για να αμβλυνθεί η σκληρότητά τους. Οικισμοί κάτω από το νερό, άνθρωποι σε στέγες να περιμένουν βοήθεια, ελικόπτερα να μεταφέρουν διασωθέντες, περιουσίες κατεστραμμένες, ανυπολόγιστο χαμένο ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, δρόμοι κομμένοι και με ρήγματα, γέφυρες σπασμένες, υποδομές διαλυμένες.

Η ζημιά, αν θελήσει κανείς να την οριοθετήσει σε οικονομικά και μόνο πλαίσια, ξεπέρασε τα 2 δις ευρώ. Με τους υπολογισμούς να αφορούν χονδρικά τα ποσά που χορηγήθηκαν για αποζημιώσεις και αυτά που διατέθηκαν και διατίθενται για αποκαταστάσεις.

Η ευρύτερη όμως ζημιά είναι ακόμα μεγαλύτερη ειδικά στον πρωτογενή τομέα. Με πολύ κόσμο να έχει εγκαταλείψει τις καλλιέργειες αδυνατώντας να συνεχίσει. Δεν είναι τυχαίο πως τα δύο τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί τα στρέμματα που καλλιεργούνται. Η αγροτική οικονομία δέχθηκε τεράστιο πλήγμα και μαζί της όλη η οικονομία του νομού που παραδοσιακά βασίζεται στο αγροτικό εισόδημα για να κινηθεί.

Ζημιά υπάρχει και στο περιβάλλον με το έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα να έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά. Πέρα από την λάσπη, δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις εκατοντάδες χιλιάδες ζώα που χάθηκαν και θάφτηκαν πρόχειρα ή και καθόλου. Γιατί δεν ήταν μόνο αυτά των κτηνοτροφικών και πτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων για τα οποία έγινε προσπάθεια διαχείρισης αλλά και όλα τα υπόλοιπα. Απόρροια αυτού και ο πολλαπλασιασμός των κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης τους πρώτους μήνες μετά την καταστροφή.

Στο πλάνο των επιπτώσεων πρέπει να βάλουμε και τη λίμνη Πλαστήρα, απ’ όπου πίνει νερό ο μισός και πλέον πληθυσμός του νομού αλλά και πάνω της βασίζεται όλο το τουριστικό προϊόν. Κανείς δεν ξέρει, ακόμα και σήμερα, πόσα και τι φερτά υλικά εναπόθεσε ο "Daniel" στον πυθμένα της.

Οι επιρροές της θεομηνίας, δύο χρόνια μετά, είναι φανερές σε πολλούς τομείς, λιγότερο ή περισσότερο. Όμως υπάρχει η επόμενη μέρα και η ανάγκη να πάμε παρακάτω. Κι αυτό θέλουμε να εξετάσουμε σήμερα. Το πόσο παρακάτω πήγαμε αυτό το διάστημα, ποιες πληγές επουλώθηκαν, ποιες θέλουν ακόμα περιποίηση, αλλά και τι έγινε για να μην είμαστε ανοχύρωτοι σε ανάλογα καιρικά φαινόμενα.

Στη Μεταμόρφωση, όπου επήλθε ολοκληρωτική καταστροφή, επίκειται η μεταφορά του οικισμού. Έχουν παρθεί οι αποφάσεις και όπως είπε στο KarditsaLive.Net ο πρόεδρος της Τ.Κ. κ. Κοντογιάννης η ενημέρωση που υπάρχει από κυβερνητικούς βουλευτές είναι ότι εκταμιεύθηκαν τα πρώτα 15 εκατ. ευρώ για να ξεκινήσουν οι υποδομές στο νέο χώρο. Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση οι εργασίες θα αρχίσουν το 2025.

Αυτό που μας επισήμανε ο κ. Κοντογιάννης είναι ότι όλοι οι κάτοικοι αναμένουν άμεσα νέα ΚΥΑ για συνέχιση της επιδότησης ενοικίου, καθώς η υπάρχουσα είχε διάρκεια δύο χρόνων και λήγει. Ο πρωθυπουργός, σημειώνει, στην επίσκεψή του στο χωριό μας, υποσχέθηκε ότι θα υπάρχει επιδότηση μέχρι την μετεγκατάσταση και αυτό περιμένουμε να υλοποιηθεί.

Στην έτερη κατεστραμμένη Τ.Κ. Βλοχού, η κατάσταση είναι εξαιρετικά ρευστή και τίποτα δεν έχει ξεκαθαρίσει. Ο πρόεδρος κ. Καλογιάννης μας μετέφερε μία εικόνα αβεβαιότητας για τις επόμενες κινήσεις και για το μέλλον του οικισμού, ενώ για την πιθανότητα κυβερνητικών σχεδιασμών τόνισε χαρακτηριστικά ότι δεν υπάρχει καμία ενημέρωση.

Σε ότι αφορά στο Δήμο Παλαμά, μιας και εκεί βρισκόμαστε, θα πρέπει να πούμε πως πρόσφατα αποκαταστάθηκαν τα σχολεία-με την συνδρομή και των Ελλήνων εφοπλιστών-που είχαν πληγεί από την θεομηνία και τα παιδιά επέστρεψαν στις κανονικές τους αίθουσες. Επίσης λειτουργεί κανονικά το Κέντρο Υγείας που επίσης είχε αντιμετωπίσει σοβαρότατα προβλήματα, ενώ παραμένει σε εκκρεμότητα το κτίριο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, με εξελίξεις πάντως να έχουν δρομολογηθεί.

Τα πολλά ακατάλληλα σπίτια άφησαν και αστέγους τόσο στον πεδινό όσο και στον ορεινό όγκο, όπου σημειώθηκαν σοβαρά κατολισθητικά φαινόμενα. Δυστυχώς, ακόμα και τώρα υπάρχουν μερικές δεκάδες οικογένειες που φιλοξενούνται σε κοντέινερ, που παραχωρήθηκαν για ορισμένο χρόνο από την πολιτεία, μετά από αιτήματα Δήμων.

Εν τω μεταξύ, μέσα στο 2025, υπήρξε πρόγραμμα χρηματοδότησης των Δήμων για την κατεδάφιση των επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων και μεταφορά των υλικών. Οι Δήμοι που υπέβαλλαν πρόταση πρόσφατα υπέγραψαν συμβάσεις με αναδόχους και η διαδικασία εξελίσσεται.

Μιας και αναφερθήκαμε σε ορεινούς Δήμους θα πρέπει να επισημάνουμε ότι καταστράφηκαν από τις κατολισθήσεις και πολλές υδρομαστεύσεις. Κάποιες λίγες, εκ των οποίων είναι ακόμα και σήμερα δύσκολο να τις προσεγγίσει συνεργείο αποκατάστασης. Σε γενικές όμως γραμμές οι υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων ύδρευσης λειτουργούν ικανοποιητικά από το πρώτο σχεδόν διάστημα μετά την καταστροφή.

Αναλογικά σε καλή κατάσταση είναι και το δίκτυο άρδευσης σε όλο το νομό, παρότι υπέστη εξαιρετικά μεγάλες ζημιές. Τον πρώτο χρόνο δόθηκε πραγματικά αγώνας δρόμου να καθαριστεί, να επιδιορθωθεί και να μπορέσει να φθάσει νερό στους καλλιεργητές το καλοκαίρι του 2024. Με δυσκολίες και προβλήματα αυτό έγινε και φέτος τα πράγματα ήταν σαφώς βελτιωμένα αλλά φέτος έλειπε το νερό…. Περιττό βεβαίως να αναφέρουμε τις ολοκληρωτικές καταστροφές σε αντλιοστάσια, η πλειοψηφία των οποίων επανήρθε σε λειτουργία μετά από αλλαγές του συνόλου του μηχανισμού.
Η αγροτική οδοποιία και η προσβασιμότητα σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις και κτηνοτροφικές μονάδες ήταν και παραμένει ακόμα μεγάλο στοίχημα για το σύνολο σχεδόν των Δήμων. Από την πρώτη στιγμή επιχειρήθηκε να ανοίξουν και να επισκευαστούν σε βαθμό που θα επιτρέπει μετακινήσεις αλλά το πρόβλημα ήταν και παραμένει μεγάλο. Στην πορεία υπήρξαν εντάξεις σε προγράμματα χρηματοδότησης με ποσά εκατομμυρίων ευρώ και η προσπάθεια συνεχίζεται ακόμα και σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλα τα Δημοτικά Συμβούλια έρχονται θέματα και επίκαιρα ερωτήματα που αφορούν στην αγροτική οδοποιία, γεγονός που δείχνει το μέγεθος και το δυσεπίλυτο του προβλήματος.

Οι μεγάλες αποκαταστάσεις

Το ποσό που διατίθεται από την πολιτεία για τις μεγάλες αποκαταστάσεις κυρίως σε οδικούς άξονες και το σιδηροδρομικό δίκτυο σε ολόκληρη την Θεσσαλία και σε ορισμένα σημεία γειτονικών νομών, ανέρχεται σε 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ που προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό και το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι εργολαβίες των αποκαταστάσεων γενικότερα και του σιδηροδρομικού δικτύου ειδικότερα, υπογράφηκαν τον Απρίλιο του 2025.

Σήμερα, με την συμπλήρωση δυο χρόνων, στο νομό μας έχουν στηθεί εργοτάξια σε περιοχές Δήμων αλλά οι εργασίες βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο. Δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς πως δεν έχουν σχεδόν ακόμα ξεκινήσει. Οι εργολαβίες περιλαμβάνουν σημαντικότατα έργα, όχι μόνο για την ομαλή μετακίνηση και αλλά και για την αναπτυξιακή προοπτική του νομού και θα ήταν ευχής έργο η σύντομη ολοκλήρωσή τους.

Ανάλογη και ίσως και λίγο χειρότερη εικόνα έχουμε και για το σιδηροδρομικό δίκτυο, που ακόμα δεν έχουν εγκατασταθεί εργολάβοι με τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών κ. Κυρανάκη να δηλώνει πρόσφατα πως θα είναι έτοιμα μέσα στο 2027.

Καθαρισμοί ποταμών

Οι καθαρισμοί των ποταμών που είχαν ξεκινήσει από τον "Ιανό" και μετά συνεχίζονται και μετά τον "Daniel" ενώ προστέθηκε και η αποκατάσταση των αναχωμάτων που κυριολεκτικά κατακρημνίστηκαν σε κάποιες των περιπτώσεων. Ο αντιπεριφερειάρχης Καρδίτσας Κώστας Τέλιος, τόνισε στην ηλεκτρονική μας εφημερίδα ότι μέχρι τώρα διατέθηκαν 52 εκατομμύρια ευρώ για αποκαταστάσεις αναχωμάτων και καθαρισμούς ποταμών και ρεμάτων και άλλα 20 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσα στο 2026.

Αν θέλουμε, όμως να μιλήσουμε για πλήρη καθαρισμό των ποταμών και των ρεμάτων της Π.Ε. Καρδίτσας απαιτούνται 236 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό το ποσό ζήτησε ο Περιφερειάρχης από την πολιτεία αλλά δεν ήρθε. Οπότε κινούμαστε ανάλογα την χρηματοδότηση που έχουμε, υπογράμμισε. Καταλήγοντας πάντως ανέφερε πως η κατάσταση σήμερα είναι σε ικανοποιητικό επίπεδο για την αποφυγή πλημμυρικών φαινομένων.

Αποζημιώσεις

Στον τομέα των αποζημιώσεων υπάρχουν εκκρεμότητες ακόμα σε δύο κυρίως τομείς. Στα σπίτια που είναι προς επισκευή και στην πλήρη εξόφληση των επιχειρήσεων και των αγροτών. Όπως μας λέει ο κ. Νίκος Καραγιάννης, μέλος της κυβερνητικής επιτροπής κρατικής αρωγής, σύμφωνα με την ενημέρωση που και ο ίδιος είχε από αρμόδια γραφεία του υπουργείου, στη Θεσσαλία υποβλήθηκαν αιτήσεις αποκατάστασης για 6.000 σπίτια. Από αυτές διεκπεραιώθηκαν μέχρι σήμερα για τα μισά, περίπου 3.000. Διεκπεραίωση φακέλου σημαίνει άδεια επισκευής και εκταμίευση ποσού που, συνήθως γίνεται σε ένα μήνα.

Εδώ να διευκρινίσουμε ότι οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν πλησίαζαν τις 12.000 αλλά τα σπίτια ήταν 6.000 καθώς για κάποια υπήρχαν δύο ή και τρεις ιδιοκτήτες με την αίτηση του καθενός να καταχωρείται ξεχωριστά.

Σε ότι έχει να κάνει με τις αποζημιώσεις επιχειρήσεων και αγροτών, που διαχειρίστηκε η Περιφέρεια, η τελευταία ενημέρωση ήταν ότι πιστώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της αποζημίωσης που ανέρχονταν στο 70% του συνόλου της ζημιάς και μέχρι τέλος καλοκαιριού του 2025 θα γινόταν η εξόφληση, χωρίς πάντως αυτό να έχει γίνει μέχρι τώρα.

Τέλος, το ποσό των 600 ευρώ της πρώτης αρωγής και οι 6.000 ευρώ για την οικοσκευή έχουν δοθεί στο σύνολο σχεδόν των δικαιούχων, με τους Δήμους να διαχειρίζονται το θέμα.

Εν κατακλείδι, με παραλείψεις με ολιγωρίες, με καθυστερήσεις, τα πράγματα δείχνουν να παίρνουν τον δρόμο τους αν και θα χρειασθεί χρόνος για να εξαλειφθεί το σύνολο των επιπτώσεων. Το ζητούμενο, όπως, σημειώσαμε και σε άλλο σημείο είναι το να είμαστε ποιο έτοιμοι σε περίπτωση που ξαναζήσουμε παρόμοια φαινόμενα. Αυτό, δυστυχώς, δεν επιτυγχάνεται μόνο με διανοίξεις και καθαρισμούς ποταμών και ρεμάτων. Απαιτείται ένας γενικότερος σχεδιασμός που θα περιορίσει τις πιθανότητες πλημμυρών. Απαιτείται χρόνος και εξειδικευμένη μελέτη που θα λαμβάνει υπόψιν τις τρέχουσες αλλά και τις μελλοντικές συνθήκες που θα επικρατούν στον ευρύτερο χώρο μας. Μπορούν όμως να γίνουν μικρά βήματα προστασίας όπως για παράδειγμα το φράγμα του Μουζακίου.

Όμως, ούτε στα βραχυπρόθεσμα ούτε στα μακροπρόθεσμα δεν φαίνεται να υπάρχει κινητικότητα. Και αυτό δεν μας δίνει την δυνατότητα να απαντήσουμε θετικά στο ερώτημα για το αν τα παθήματα μας έγιναν μαθήματα…

Π.Κ.