Βάιος Ντελής: Όταν τα αδέσποτα χρηματοδοτούν τα δεσποζόμενα ^Κύριο

Δήμοι, εθελοντές και φιλοζωικές οργανώσεις διαθέτουν χρόνο, χρήματα και προσωπικό κόπο.

Κι όμως, παρά τις προσπάθειες, ο αριθμός των αδέσποτων παραμένει υψηλός. Γιατί; Μία δύσκολη απάντηση είναι ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν είναι απεριόριστοι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται. Όταν υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη μεταφέρονται στον Δήμο, στους εθελοντές ή στον φορολογούμενο, το πρόβλημα δεν λύνεται· αναπαράγεται. Η διαχείριση των αδέσποτων είναι ταυτόχρονα ζήτημα ευζωίας, δημόσιας διοίκησης, δημόσιων πόρων και δημόσιας υγείας. Το άρθρο δεν στοχοποιεί συλλήβδην κανέναν φορέα· αναδεικνύει μια στρέβλωση όπου αυτή υπάρχει.

Ο διαχωρισμός αδέσποτου και δεσποζόμενου δεν είναι τυπική διαδικασία

Ο ν. 4830/2021 στηρίζει το σύστημα σε σαφή διάκριση: το δεσποζόμενο ζώο έχει υπεύθυνο τον ιδιοκτήτη ή κηδεμόνα του, ενώ τα δημοτικά προγράμματα διαχείρισης αφορούν τα αδέσποτα.

Ο ιδιοκτήτης έχει συγκεκριμένες υποχρεώσεις, όπως ηλεκτρονική σήμανση και καταγραφή, συμμόρφωση με τις διατάξεις για τη στείρωση ή τη νόμιμη εναλλακτική διαδικασία, κτηνιατρική φροντίδα και εξασφάλιση της ευζωίας. Οι Δήμοι, αντίστοιχα, οργανώνουν δράσεις για περισυλλογή, εξέταση, σήμανση, στείρωση, εμβολιασμό, περίθαλψη, αναδοχή και υιοθεσία αδέσποτων.

Ο διαχωρισμός υπάρχει για συγκεκριμένο λόγο: διαφορετική κατηγορία ζώου, διαφορετική ευθύνη και διαφορετικός σκοπός δημόσιας πολιτικής. Όταν ένα δεσποζόμενο ζώο εντάσσεται σε πρόγραμμα που προορίζεται για αδέσποτα, δημόσιοι πόροι χρησιμοποιούνται για υποχρεώσεις που κανονικά βαρύνουν ιδιώτες.

Όταν οι πόροι απομακρύνονται από τον πραγματικό σκοπό τους

Οι δημοτικοί προϋπολογισμοί για τα αδέσποτα πρέπει να καλύψουν περισυλλογές, εξετάσεις, στειρώσεις, σήμανση, εμβολιασμούς, θεραπείες, νοσηλείες, φιλοξενίες και υιοθεσίες. Κάθε πόρος που χρησιμοποιείται αλλού περιορίζει τις δυνατότητες αντιμετώπισης των πραγματικών αδέσποτων. Το μεγαλύτερο θύμα είναι τελικά το ίδιο το αδέσποτο: λιγότερες στειρώσεις, θεραπείες, νοσηλείες και δυνατότητες υιοθεσίας. Δεν μετακινούνται απλώς χρήματα· μετακινείται ο σκοπός της πολιτικής. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας οικονομικά αδύναμος ιδιοκτήτης δεν πρέπει να βοηθηθεί. Η κοινωνική στήριξη είναι αναγκαία.

Όμως, αν η Πολιτεία επιθυμεί να στηρίζει ευάλωτους ιδιοκτήτες, αυτό πρέπει να γίνεται μέσω ειδικών, διαφανών προγραμμάτων και αντικειμενικών κριτηρίων, όχι εις βάρος των πόρων για τα αδέσποτα.

Η υπεύθυνη ιδιοκτησία δεν χαρίζεται. Καλλιεργείται.

Η στείρωση και το μικροτσίπ είναι σημαντικά εργαλεία, αλλά δεν δημιουργούν από μόνα τους υπεύθυνους κηδεμόνες.

Υπεύθυνη ιδιοκτησία σημαίνει τροφή, πρόληψη, εμβολιασμό, αντιπαρασιτική προστασία, κτηνιατρική φροντίδα, χρόνο, εκπαίδευση και φροντίδα για ολόκληρη τη ζωή του ζώου. Όταν ο ιδιοκτήτης γνωρίζει ότι κάποιος άλλος θα καλύψει τις υποχρεώσεις του, δημιουργείται κίνδυνος «ηθικού κινδύνου» (moral hazard): οι συνέπειες προσωπικών επιλογών μεταφέρονται σε τρίτους και η υπεύθυνη ιδιοκτησία αποδυναμώνεται.

Η πραγματική πρόληψη δεν είναι μόνο η στείρωση. Είναι και η δημιουργία περισσότερων ανθρώπων που είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη ενός ζώου.

Τι πρέπει να αλλάξει

Η Πολιτεία χρειάζεται συνεπή εφαρμογή της νομοθεσίας, ελέγχους, διαφάνεια και αξιολόγηση όχι μόνο του αριθμού των στειρώσεων αλλά και του αν μειώνεται πραγματικά ο αριθμός των αδέσποτων. Οι Δήμοι χρειάζεται να αξιοποιούν τους πόρους σύμφωνα με τον σκοπό τους. Οι φιλοζωικοί φορείς και οι εθελοντές να συνδυάζουν την άμεση βοήθεια με την εκπαίδευση των πολιτών. Και οι πολίτες να αντιμετωπίζουν την απόκτηση ζώου ως μακροχρόνια ευθύνη.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η υπεύθυνη ιδιοκτησία κοστίζει. Είναι ποιος πληρώνει τελικά το κόστος όταν αυτή δεν εφαρμόζεται: ο ιδιοκτήτης, ο φορολογούμενος ή το ίδιο το ζώο;

Στην πραγματικότητα, τα αδέσποτα δεν χρηματοδοτούν κανέναν.

Είναι εκείνα που στερούνται πόρους όταν οι διαθέσιμοι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται αλλού. Αν θέλουμε πραγματικά να αλλάξουμε την εικόνα, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ευθύνη απέναντι στα ζώα.

Βάιος Ντελής, DVM, MSc Bioethics

Κτηνίατρος – Ιδιοκτήτης κτηνιατρείου VetPal στον Παλαμά Καρδίτσας.

Ασχολείται με την κτηνιατρική φροντίδα, την ευζωία, την υπεύθυνη ιδιοκτησία και την ενημέρωση του κοινού. 6945 138 514 | Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. | vetpal.gr