Φώτης Βρέκος: "Ευρώπη: προς μια «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση»"

Η Ελλάδα αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1981. Την ήξεραν λοιπόν όλοι πολύ καλά, ώστε να παριστάνουν τους δήθεν αιφνιδιασμένους και «εξαπατημένους» από τους Έλληνες το 2009. 

Σε κάθε περίπτωση, αν ή Ελλάδα ύστερα από τριάντα χρόνια «ευρωπαϊκής νομιμότητας» εκτροχιάστηκε, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί – και εννοώ εδώ τους αληθινούς ευρωπαϊκούς θεσμούς, δηλαδή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – τι έκαναν για να προλάβουν το κακό; Δεν πιστεύω ότι θα υπήρχε ελληνική κυβέρνηση που δεν θα συμμορφωνόταν σε προληπτικά μέτρα που θα υποδεικνύονταν από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, προκειμένου να προφυλαχτεί από τον «τυφώνα Ευρώ» που ενέσκηψε και που κατέλαβε εξ απροόπτου τους πάντες στην Ευρώπη. 

Στην πραγματικότητα, λοιπόν, οι Ευρωπαίοι εταίροι μας αναθεματίζουν συστηματικά την Ελλάδα, για να κρύψουν τη δική τους βαριά αμέλεια και ανικανότητα να προνοήσουν για την προστασία του ευρωπαϊκού νομίσματος, αλλά και για την ευστάθεια του ευρωπαϊκού οικοδομήματος γενικά. 

Συμπέρασμα; Χρειαζόμαστε επειγόντως ένα άλλο μοντέλο διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που να προστατεύει από οικονομικές και άλλες θεομηνίες όχι μόνο την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τα κράτη-μέλη της.

Άλλο συμπέρασμα; Απάντηση σε όλα αυτά τα οδυνηρά που μας επισώρευσε η οικονομική κρίση δεν είναι ο ευρωσκεπτικισμός, αλλά η «ευρωσύνεση».

Τα προβλήματα των ευρωπαίων είναι κοινά και για το λόγο αυτό απαιτούν λύση ενιαία και όχι επιμέρους διορθώσεις. Τα προβλήματα αυτά δεν επιλύονται με το να διώξεις σήμερα από την πόρτα κάποια από τις αιτίες τους. Γιατί, αύριο, μεθαύριο, η αιτία αυτή θα επιστρέψει απ’ το παράθυρο.

Με αφορμή λοιπόν τις σημερινές προκλήσεις που οφείλει να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως θέματα ασφάλειας, Brexit, μετανάστευση, έξαρση των άκρων αλλά και αναπτυξιακή πολιτική, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών προκύπτει επιτακτική.

Στην Ευρώπη χρειαζόμαστε «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση», σύμπραξη δηλαδή των εθνικών, κεντρικών, τοπικών και περιφερειακών αρχών στην υλοποίηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα επιμέρους επίπεδα διακυβέρνησης διασφαλίζουν την αντιπροσωπευτικότητα των ενδιαφερόμενων παραγόντων μέσα από τη συντονισμένη δράση της Ένωσης και των κρατών μελών, η οποία βασίζεται στην εταιρική σχέση και στοχεύει στην χάραξη και εκτέλεση κοινών στρατηγικών και δράσεων. Η έννοια αυτή συνεπάγεται αμοιβαία ευθύνη μεταξύ των εθνικών και κοινωνικών εταίρων και στηρίζεται σε όλες τις πηγές δημοκρατικής νομιμότητας και νομιμοποίησής τους.

Με την «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση», τα οφέλη της ανάπτυξης δεν θα είναι οφέλη για τους λίγους, θα είναι οφέλη μοιρασμένα δημοκρατικά σε όλους. Έτσι μόνο θα ενισχυθούν οι νέοι επιχειρηματίες, οι διάγοντες κάτω από το όριο της φτώχειας, οι άνεργοι. Αυτό θα πει πολιτισμός.

Η «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση» αντιστοιχεί στον κοινωνικό φιλελευθερισμό, αφού αποκλείει εξ ορισμού κάθε μορφή συγκεντρωτισμού. Για την εδραίωση αμφοτέρων, απαιτείται ορθή λειτουργία των θεσμών. Αυτή διασφαλίζει τη λειτουργία ενός αληθινού και κοινωνικού κράτους δικαίου και οδηγεί στην απελευθέρωση του ανθρώπου από τη φτώχεια και την εξάρτηση, καθώς και στην απελευθέρωση του πολίτη από τη μισαλλοδοξία και τα «κούφια» δόγματα.

Φώτης Βρέκος

Μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας της ΟΝΝΕΔ