Θωμάς Τσιούκης: Ο λαϊκισμός στις εκλογές της "ανοιχτής Ευρώπης"

Είναι αντιφιλελεύθερος, επειδή θέτει την κουλτούρα και τη γνώμη της πλειοψηφίας πάνω από τα δικαιώματα του ατόμου και των μειονοτήτων. Είναι αντιπλουραλιστικός, επειδή χρησιμοποιεί την έννοια της πλειοψηφίας με τρόπο που οικειοποιείται ακόμα και τις αποκλίνουσες γνώμες και απορρίπτει διαδικασίες διαπραγμάτευσης.

Αδιαμφισβήτητα ζούμε σε μια εποχή ανακατατάξεων, με ανατροπές που ταρακουνούν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Τα παλαιά κομματικά στεγανά κατέρρευσαν και νέα δεδομένα κυριαρχούν στον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης και του πλανήτη ευρύτερα. Η οικονομική και αξιακή κρίση που επισκιάζει την Ευρώπη, σε συνδυασμό με την μεταναστευτική κρίση, που προήλθε από μουσουλμανικά κράτη δημιουργεί ένα κλίμα αβεβαιότητας και έλλειψης συντονισμού στα κράτη της Ε.Ε. Αυτά έχουν ως συνέπεια αλλαγές και τομές στις πολιτικές θέσεις της Δεξιάς και της Αριστεράς που εγκαταλείπουν τις βασικές τους αρχές αποξενώνοντας τους παραδοσιακούς τους οπαδούς.

Η ισχυροποίηση νέων πολιτικών σχηματισμών (outsiders) , που χρησιμοποιούν λαϊκιστικές πολιτικές επικίνδυνες για την διαφύλαξη της ειρήνης και της δημοκρατίας μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών, προκαλεί νευρικότητα και φόβο. Τα κόμματα αυτά προέρχονται είτε από Δεξιά, είτε από Αριστερά , συνθηματολογώντας πάνω σε απλά ζητήματα που απασχολούν την καθημερινότητα των πολιτών, δίνοντας έμφαση σε οτιδήποτε απλοϊκό θα κολακεύσει τις λαϊκές τάξεις. Η περιρρέουσα αυτή κατάσταση και το φαινόμενο του λαϊκισμού, ήδη έχουν διχάσει τους Ευρωπαϊκούς λαούς. Σύνηθες φαινόμενο , ακόμη και στην Ελλάδα η αριστερά να οικειοποιείται ένα ανθρώπινο πρόσωπο, ταυτίζοντας την δεξιά με την ελίτ. Είναι ένα παράδειγμα διχασμού και διαχωρισμού των κοινωνικών τάξεων.

Στην Ελλάδα ο λαϊκισμός είναι καθαρά αριστερόστροφος , τα χρέη και η φτωχοποίηση του λάου, έδωσαν πάτημα στους λαϊκιστές του κυβερνώντος κόμματος , να ανέλθουν στην εξουσία χαρακτηρίζοντας ως εχθρούς τους δανειστές, τους εταίρους της Ε.Ε., τις Τράπεζες και τους γραφειοκράτες των Βρυξελών. Βασικό επιχείρημα επιπρόσθετα αποτέλεσε για την αριστερά, το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα του παρελθόντος.

Παρά ταύτα στη συνέχεια υπήρξε συνεργασία ενός λαϊκιστικού δεξιού μορφώματος με την ριζοσπαστική αριστερά. Νέα κόμματα, με ρίζες όμως στο φαύλο πελατειακό παρελθόν, προσεγγίζουν την εξουσία υποσχόμενα επιστροφή στις παροχές του παρελθόντος δίχως θυσίες και κόπους. Ο λαϊκισμός εδώ είναι ξεκάθαρα αριστερός. Βέβαια κόμματα τέτοιου είδους, που βασίζονται στην πολιτική του λαϊκισμού όταν ανέλθουν στην εξουσία συρρικνώνονται και απομυθοποιούνται.

Ζούμε σε μια εποχή που το "λαϊκό" κυριαρχεί παντού. Δεν υπάρχει πλέον η διάκριση υψηλής και χαμηλής κουλτούρας της μοντέρνας εποχής. Η Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με τις φωνές των Δεξιών λαϊκιστών στο Βορρά και των Αριστερών στο Νότο, εάν τα ζητήματα που θέτουν δεν εξεταστούν σοβαρά, υπάρχει ο φόβος εκβλάστησης απολυταρχικών τάσεων από μέρους τους. Ο αυταρχισμός με στοιχεία αντιδημοκρατικά, που πιθανόν προκύψουν από την μεταναστευτική κρίση και τις ισλαμικές ακρότητες θέτουν σε κίνδυνο την φιλελεύθερη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Σε αυτές τις ευρωεκλογές, το μεταναστευτικό ρεύμα, η γραφειοκρατία των Βρυξελλών, οι ανησυχίες της μεσαίας τάξης, οι μεγάλοι φόροι και η απαλλαγή από τις καταπιεστικές υπερβολές της πολιτικής ορθότητας και της υπερπροστασίας διαφόρων μειονοτικών κοινωνικών και εθνικών ομάδων αποτελούν τα κύρια σημεία αιχμής. Αν η πολιτική τάξη βρεθεί χωρίς πειστικές απαντήσεις, το μέλλον της φιλελεύθερης δημοκρατίας θα είναι γεμάτο ανησυχητικά ερωτηματικά.

ΘΩΜΑΣ Λ. ΤΣΙΟΥΚΗΣ
Πολιτικός Επιστήμονας
Απόφοιτος Σχολής Πολιτικών,
Κοινωνικών και Οικονομικών Σπουδών Δ.Π.Θ.