Κωνσταντίνος Ζαγανάς: Η σημασία και η αξία του παιδικού βιβλίου και της καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας ^Κύριο

Σε μια εποχή όπου οι ηλεκτρονικές συσκευές, οιοθόνες και το γρήγορο ψηφιακό περιεχόμενο καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος τηςκαθημερινότητας, το παιδικό βιβλίο εξακολουθεί να αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο καλλιέργειας της φαντασίας, της σκέψης και της φιλαναγνωσίας.Το παιδικό βιβλίο δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο ψυχαγωγίας.

Μέσα από τις σελίδες του τα παιδιά ταξιδεύουν σε κόσμους φανταστικούς, γνωρίζουν νέες ιδέες καικαλλιεργούν τη δημιουργική τους σκέψη. Η ανάγνωση συμβάλλει στην ανάπτυξητης γλωσσικής ικανότητας,στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας τουπαιδιού, εμπλουτίζει το λεξιλόγιο και βοηθά τα παιδιά να εκφράζουν καλύτερα τασυναισθήματα και τις σκέψεις τους.

Το βιβλίο βοηθά το παιδί να κατανοήσει αξίεςόπως η φιλία, η συνεργασία, η αποδοχή της διαφορετικότητας, η αλληλεγγύη, ηαλήθεια, η δικαιοσύνη και ο σεβασμός προς τους άλλους. Μέσα από τις ιστορίες,τους ήρωες, τις εικόνες και τις περιπέτειες που περιγράφονται, το παιδί καλλιεργείτη φαντασία του, αναπτύσσει την περιέργεια του και εξοικειώνεται με νέες λέξεις,ιδέες και αξίες διευρύνοντας έτσι τους ορίζοντές του.

Επίσης, το παιδί μαθαίνει νακατανοεί συναισθήματα, να αναπτύσσει τη γλώσσα και την ενσυναίσθηση, νακαλλιεργεί την κριτική του σκέψη και να εκφράζει σκέψεις και συναισθήματα Τοβιβλίο γίνεται έτσι ένα «παράθυρο» στον κόσμο και ένας κόσμος γνώσης,συναισθημάτων και εμπειριών που βοηθά το παιδί να γνωρίσει διαφορετικέςκουλτούρες, εμπειρίες και τρόπους ζωής. Μαζί με την καλλιέργεια της φαντασίαςτου και την ικανοποίηση της περιέργειας, μαθαίνει να σκέφτεται δημιουργικά καινα βλέπει τον κόσμο μέσα από διαφορετικές οπτικές.

Στη σύγχρονη εποχή, όπου οι ηλεκτρονικές συσκευές και τα ψηφιακά μέσακαταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας των παιδιών, το παιδικό βιβλίοαποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η ανάγνωση δεν αποτελεί μόνο μια μορφήψυχαγωγίας, αλλά και ένα ουσιαστικό εργαλείο μάθησης, ανάπτυξης της σκέψηςκαι καλλιέργειας της φαντασίας. Η φιλαναγνωσία, δηλαδή η αγάπη για τοδιάβασμα, δεν γεννιέται αυτόματα· καλλιεργείται μέσα από κατάλληλα ερεθίσματακαι θετικά πρότυπα από το οικογενειακό, το σχολικό και το κοινωνικό περιβάλλον.

Σήμερα που τα παιδιά έρχονται από πολύ νωρίς σε επαφή με κινητά τηλέφωνα,τάμπλετ και υπολογιστές, η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας γίνεται ακόμη πιοσημαντική. Οι ψηφιακές συσκευές, αν και προσφέρουν πολλές δυνατότητες, συχνάπεριορίζουν τη συγκέντρωση και τη βαθύτερη επεξεργασία της πληροφορίας.

Η άμεση και εύκολη ψυχαγωγία που προσφέρουν οι ψηφιακές εφαρμογές μπορεί ναμειώσει το ενδιαφέρον για την ανάγνωση, η οποία απαιτεί συγκέντρωση, φαντασίακαι ενεργή συμμετοχή του αναγνώστη.

Η ανάγνωση ενός βιβλίου απαιτεί χρόνο,προσοχή και φαντασία, στοιχεία που συμβάλλουν ουσιαστικά στη γνωστική, στηνπνευματική και στην συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Ωστόσο, στην εποχήτων κινητών τηλεφώνων, των tablets και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, τα παιδιάσυχνά αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στις οθόνες παρά στα βιβλία..

Γι’ αυτό ακριβώς η ενίσχυση της φιλαναγνωσίας αποτελεί σημαντική πρόκληση της εποχήςμας. Σε αυτή την προσπάθεια ο ρόλος της οικογένειας είναι καθοριστικός.

Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά να αγαπήσουν το βιβλίο διαβάζοντας μαζί τουςαπό μικρή ηλικία, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου το βιβλίο έχει θέση στηνκαθημερινότητα του σπιτιού. Όταν τα παιδιά βλέπουν τους γονείς να διαβάζουν,αντιλαμβάνονται ότι το διάβασμα αποτελεί μια ευχάριστη και δημιουργικήδραστηριότητα.

Οι γονείς αποτελούν τα πρώτα πρότυπα για τα παιδιά. Όταν στοσπίτι υπάρχουν βιβλία και όταν οι γονείς διαβάζουν ή αφιερώνουν χρόνο για ναδιαβάσουν μαζί με τα παιδιά τους, δημιουργείται ένα θετικό κλίμα γύρω από τοβιβλίο. Η ανάγνωση πριν τον ύπνο, η επίσκεψη σε βιβλιοπωλεία ή βιβλιοθήκες και ησυζήτηση γύρω από τις ιστορίες μπορούν να μετατρέψουν το διάβασμα σε μιαευχάριστη και δημιουργική συνήθεια.

Όταν το παιδί βλέπει τους γονείς ναδιαβάζουν ή όταν ακούει παραμύθια και ιστορίες από μικρή ηλικία, αναπτύσσειθετική στάση απέναντι στο βιβλίο. Οι κοινές στιγμές ανάγνωσης δημιουργούνδεσμούς, καλλιεργούν τη φαντασία και μετατρέπουν το βιβλίο σε μια ευχάριστηεμπειρία.Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος του σχολείου.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν ναενθαρρύνουν τη φιλαναγνωσία μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες όπωςαναγνώσεις βιβλίων στην τάξη, συζητήσεις για τις ιστορίες, δραματοποίησηπαραμυθιών και ιστοριών, δημιουργία σχολικών βιβλιοθηκών,παρουσίασηαγαπημένων βιβλίων και οργάνωση λεσχών ανάγνωσης.

Όταν το βιβλίο συνδέεταιμε τη δημιουργικότητα και τη χαρά της ανακάλυψης, το παιδί αρχίζει να το βλέπειόχι ως υποχρέωση αλλά ως πηγή απόλαυσης. Μέσα από τέτοιες δράσεις, το βιβλίοπαύει να συνδέεται μόνο με τη σχολική υποχρέωση και μετατρέπεται σε πηγήχαράς και ανακάλυψης.Παράλληλα, σημαντική είναι η συμβολή της κοινωνίας και της πολιτείας.

Οιδημόσιες βιβλιοθήκες, οι εκδηλώσεις φιλαναγνωσίας, οι εκθέσεις βιβλίου και ταπρογράμματα ενίσχυσης της παιδικής λογοτεχνίας συμβάλλουν στη δημιουργίαενός περιβάλλοντος που ενθαρρύνει την επαφή των παιδιών με το βιβλίο.

Η κοινωνία και η πολιτεία οφείλει να στηρίζει την παιδική λογοτεχνία, να ενισχύει τις σχολικές βιβλιοθήκες και να προωθεί δράσεις που καλλιεργούν την αγάπη για τηνανάγνωση.Συμπερασματικά, το παιδικό βιβλίο αποτελεί έναν πολύτιμο σύμμαχο στηνπνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Παρά τις προκλήσεις τηςψηφιακής εποχής, η καλλιέργεια της αγάπης για το διάβασμα παραμένειαπαραίτητη.

Η οικογένεια, το σχολείο, η κοινωνία και η πολιτεία οφείλουν νασυνεργαστούν ώστε να φέρουν τα παιδιά πιο κοντά στο βιβλίο και να τα βοηθήσουννα ανακαλύψουν τη μαγεία που κρύβεται μέσα στις σελίδες του. Με αυτόν τοντρόπο, η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου δεν αποτελεί απλώς μια συμβολικήγιορτή, αλλά μια υπενθύμιση της αξίας της ανάγνωσης στη ζωή κάθε παιδιού.

Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου αποτελεί, λοιπόν, μια σημαντική ευκαιρία ναθυμηθούμε ότι κάθε βιβλίο που φτάνει στα χέρια ενός παιδιού μπορεί να ανοίξειένα παράθυρο στον κόσμο. Μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου γεννιούνται όνειρα,καλλιεργείται η σκέψη και διαμορφώνονται οι αυριανοί ενεργοί καιευαισθητοποιημένοι πολίτες.

Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία κυριαρχεί, το παιδικόβιβλίο παραμένει ένα ανεκτίμητο μέσο γνώσης, φαντασίας, ανθρώπινηςεπικοινωνίας και αξιών και αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για τη διαμόρφωσηολοκληρωμένων και δημιουργικών προσωπικοτήτων. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το βιβλίο μπορεί να ανοίξει στα παιδιάπαράθυρα γνώσης, φαντασίας και αξιών.

Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου μάςυπενθυμίζει ότι η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας είναι μια κοινή ευθύνη τηςοικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας και της πολιτείας, ώστε τα παιδιά ναμεγαλώσουν με την αγάπη για το διάβασμα και τη μάθηση.

Κωνσταντίνος Ζαγανάς, Δάσκαλος