Ποιος είναι ψυχολόγος και ποιος όχι; Τι αλλάζει με το νέο θεσμικό πλαίσιο και τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Ποιος είναι ψυχολόγος, πώς μπορεί ο πολίτης να διακρίνει τον ψυχολόγο από τον ψυχοθεραπευτή ή τον σύμβουλο ψυχικής υγείας και τι πρέπει να γνωρίζει πριν αναζητήσει υπηρεσίες ψυχικής υγείας;

 

Στόχος της νέας ρύθμισης είναι η ενιαία εκπροσώπηση του κλάδου, η ενίσχυση του ελέγχου και της δεοντολογίας, αλλά και η προστασία των πολιτών που αναζητούν υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

 

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνομίλησε με την Ευγενία Γεωργάκα, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας, για το τι αλλάζει με το νέο θεσμικό πλαίσιο, ποια είναι τα όρια μεταξύ ψυχολόγου, ψυχοθεραπευτή και συμβούλου ψυχικής υγείας και τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης πριν επιλέξει επαγγελματία ψυχικής υγείας.

 

«Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία (ΕΛΨΕ) χαιρετίζει με ιδιαίτερη ικανοποίηση την ψήφιση  του νόμου για τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως Νομικού Προσώπου  Δημοσίου Δικαίου. Πρόκειται για μια σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση, η οποία  αντιμετωπίζει μια εκκρεμότητα πολλών δεκαετιών. Παρότι το επάγγελμα του ψυχολόγου είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο ήδη από το 1979, η συνολική θεσμική του οργάνωση  παρέμενε εκκρεμής», αναφέρει η Ευγενία Γεωργάκα.

 

 

Σύμφωνα με την Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία η σημαντικότερη αλλαγή είναι η δημιουργία ενός ενιαίου θεσμικού φορέα, στον οποίο προβλέπεται η υποχρεωτική εγγραφή των ψυχολόγων που ασκούν το επάγγελμα. Η τήρηση ενιαίου μητρώου, η δεοντολογική εποπτεία και η συγκρότηση πειθαρχικών οργάνων αποτελούν σημαντικά βήματα για τη διασφάλιση της ποιότητας των ψυχολογικών υπηρεσιών και την προστασία των πολιτών.

Ο νόμος προβλέπει επίσης την έκδοση σύγχρονου Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας, ο οποίος οφείλει να στηρίζεται στις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της Ψυχολογίας και να διασφαλίζει τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των αποδεκτών των υπηρεσιών».

 

 

Σε ερώτηση ποιος θεωρείται ψυχολόγος, η Ευγενία Γεωργάκα  απαντά: «Απαραίτητη προϋπόθεση για να θεωρείται κάποιο άτομο ψυχολόγος είναι η ολοκλήρωση προπτυχιακών σπουδών στην ψυχολογία και η κατοχή πτυχίου ψυχολογίας. Είναι σημαντικό  να διευκρινιστεί ότι η κατοχή μεταπτυχιακού τίτλου στην ψυχολογία ή σε συναφές  αντικείμενο ή η παρακολούθηση προγραμμάτων επιμόρφωσης δεν αρκούν, από μόνες τους,  για την απόκτηση της ιδιότητας του ψυχολόγου.

 

Η άσκηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου προϋποθέτει συγκεκριμένα ακαδημαϊκά και  επαγγελματικά προσόντα, όπως αυτά καθορίζονται από την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς και  τη νόμιμη άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος. Ο νέος νόμος προσθέτει την  υποχρέωση εγγραφής όλων των νομίμως αδειοδοτημένων ψυχολόγων στον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων.

Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων θα προσδιοριστούν με προεδρικό διάταγμα. Η ΕΛΨΕ θεωρεί αναγκαίο να διασφαλιστεί ένας κοινός πυρήνας επαγγελματικών δικαιωμάτων για όλους τους νομίμως αδειοδοτημένους  ψυχολόγους, ο οποίος απορρέει από τις βασικές σπουδές Ψυχολογίας, ενώ οι εξειδικευμένες επαγγελματικές πράξεις πρέπει να συνδέονται με την αντίστοιχη πρόσθετη εκπαίδευση και επαγγελματική επάρκεια».

 

 

Η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο ΑΠΘ Ευγενία Γεωργάκα, εξηγεί: «Ψυχολόγοι είναι άτομα που έχουν ολοκληρώσει προπτυχιακές σπουδές ψυχολογίας και έχουν  πτυχίο ψυχολογίας. Ψυχοθεραπευτές/τριες είναι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, κυρίως ψυχίατροι και ψυχολόγοι, που έχουν ολοκληρώσει πρόγραμμα μεταπτυχιακής ειδίκευσης  στην ψυχοθεραπεία. Σύμβουλοι ψυχικής υγείας είναι απόφοιτοι διάφορων επιστημονικών  πεδίων σπουδών, που συνήθως σχετίζονται με τα επαγγέλματα ψυχικής υγείας, που έχουν  μετεκπαιδευθεί στην συμβουλευτική ψυχικής υγείας. 

 

Ο επαγγελματικός τίτλος του ψυχολόγου είναι κατοχυρωμένος στην Ελλάδα και δίνεται μόνο σε άτομα που κατέχουν νόμιμη άδεια άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου. Αντιθέτως, οι  επαγγελματικοί τίτλοι του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου ψυχικής υγείας δεν διέπονται  σήμερα από αντίστοιχο ενιαίο σύστημα κρατικής επαγγελματικής αδειοδότησης.

 

Αυτό δεν συνεπάγεται ότι όσοι δραστηριοποιούνται στην ψυχοθεραπεία και την συμβουλευτική ψυχικής υγείας στερούνται αναγκαστικά επιστημονικής εκπαίδευσης.  Αναδεικνύει, ωστόσο, την ανάγκη σαφών και επιστημονικά τεκμηριωμένων κριτηρίων για  την εκπαίδευση, την επαγγελματική επάρκεια και την ποιότητα των παρεχόμενων  υπηρεσιών. Στην κατεύθυνση αυτή, ο νέος νόμος προβλέπει τη σύσταση Εθνικού  Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, με επιστημονικό, συμβουλευτικό και γνωμοδοτικό ρόλο. Το Παρατηρητήριο, μεταξύ άλλων, καλείται να ορίσει  τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία για την απόκτηση των τίτλων του Ψυχοθεραπευτή και  του Συμβούλου Ψυχικής Υγείας».

 

Η ΕΛΨΕ αξιολογεί θετικά αυτή την πρωτοβουλία, επισημαίνοντας ότι η αξιοπιστία του νέου οργάνου προϋποθέτει επιστημονική ανεξαρτησία, διεπιστημονική σύνθεση και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης της εκπαίδευσης και των επαγγελματικών προσόντων.

 

 

Σύμφωνα με την κ. Γεωργάκα, «κάθε πολίτης που αναζητά ψυχολογικές υπηρεσίες έχει δικαίωμα να γνωρίζει την επιστημονική εκπαίδευση, την επαγγελματική ιδιότητα και τα προσόντα του προσώπου στο οποίο απευθύνεται. Όταν ένας επαγγελματίας χρησιμοποιεί τον τίτλο του ψυχολόγου, ο πολίτης μπορεί να ζητά την άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος και να ενημερώνεται  για την εξειδίκευσή του, το είδος των υπηρεσιών που παρέχει και τις αρχές δεοντολογίας που διέπουν τη συνεργασία τους.

 

Χρειάζεται, επίσης, να επισημανθεί ότι οι ψυχολογικές υπηρεσίες δεν περιορίζονται στον χώρο της ψυχικής υγείας. Η Ψυχολογία αποτελεί αυτοτελή επιστήμη με εφαρμογές στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην υγεία και σε πολλούς ακόμη τομείς της κοινωνικής ζωής.

 

Για την Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία, η θεσμική οργάνωση του επαγγέλματος δεν αποτελεί αυτοσκοπό ούτε μπορεί να καθορίζεται αποκλειστικά από επιμέρους  επαγγελματικές διεκδικήσεις. Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από την ουσιαστική εφαρμογή της, με σαφείς κανόνες, επιστημονικά κριτήρια και σεβασμό στα δικαιώματα όλων των εμπλεκομένων. Στο επίκεντρό της οφείλει να βρίσκεται πρωτίστως ο πολίτης, η επιστημονική εγκυρότητα των ψυχολογικών υπηρεσιών και το δημόσιο συμφέρον».

 

Έφη Φουσέκη - ΑΠΕ-ΜΠΕ