Το υπόμνημα του Κου Αλεξάκου για την εκτροπή ^Κύριο

ΘΕΜΑ: Έργα μερικής εκτροπής άνω ρου Αχελώου, γιατί επιβάλλεται  η άμεση ολοκλήρωσή τους.

κα Υπουργέ

Δυστυχώς χωρίς να είναι στις προθέσεις αναγκαζόμαστε ως Θεσσαλοί να κινητοποιούμαστε και να επιχειρηματολογούμε για μια υπόθεση η οποία έχει απαντηθεί με θετικό τρόπο διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις από το 1983, μέχρι σήμερα. Την μερική εκτροπή του άνω ρου του Αχελώου.

Η αναγκαιότητα εκτροπής μέρους των νερών του άνω ρου του Αχελώου στη Θεσσαλική πεδιάδα έχει απαντηθεί πολλές φορές, με πιο πρόσφατο το σχέδιο διαχείρισης των λεκανών απορροής των ποταμών Αχελώου και Πηνειού Θεσσαλίας  που ενσωματώθηκε στο Νόμο 3481/2006 ΦΕΚ 162/Α’/ 2.8.2006.

Η μερική εκτροπή του άνω ρου του Αχελώου ενώ ξεκίνησε πριν 26 χρόνια ως  έργο αναπτυξιακό και αρδευτικό, έχει εξελιχθεί σε περιβαλλοντικό αφού τα νερά του μπορούν να αποτρέψουν τον κίνδυνο ερημοποίησης της Θεσσαλίας από την εξάντληση των υπόγειων υδατικών αποθεμάτων, την υφαλμύρωση του τμήματος αυτών που βρίσκονται στην Ανατολική Θεσσαλία και την νιτρορύπανση αυτών που έχουν απομείνει. Το έργο επίσης εξελίχθηκε σε υδροδοτικό αφού από τα νερά του προσδοκούν να υδρευτούν το πολεοδομικό συγκρότημα του Βόλου και όλες οι περιοχές των αξόνων Λάρισας – Βόλου και Λάρισας – Φαρσάλων που κάθε καλοκαίρι υποφέρουν.

Η αντίληψη ότι για το υδατικό έλλειμμα της Θεσσαλίας ευθύνονται οι καλλιέργειες  και η σπατάλη στην άρδευση δεν ευσταθεί σε καμιά περίπτωση. Οι αγρότες της Θεσσαλίας όπως και κάθε αγρότης επιλέγει την καλλιέργεια που θα του δώσει την δυνατότητα να αποκτά εισόδημα που του επιτρέπει να μείνει στο χωράφι. Ήδη οι αγροτικές περιοχές της Θεσσαλίας από ευημερούσες τείνουν να μεταβληθούν σε οικονομικά υποβαθμισμένες και η βίαιη στροφή στα σιτηρά πέραν της αλλαγής στο μικροκλίμα που θα επιφέρουν (ξηροθερμικά καλοκαίρια) θα δώσει το τελειωτικό χτύπημα  στους αγρότες και η ερημοποίηση από πληθυσμό της υπαίθρου, θα προηγηθεί της κλιματικής ερημοποίησης. Όσον αφορά τη σπατάλη στην άρδευση αρκεί να ειπωθεί ότι δεν υπάρχουν τρελοί αγρότες που να αντλούν νερό από τα 250 μ. και να το σπαταλούν τη στιγμή που μάταια παλεύουν να μειώσουν το κόστος παραγωγής που κατά το κύριο μέρος αφορά την άρδευση. Ακόμη πρέπει να τονιστεί ότι το 80% των αγροτών της Ανατολικής Θεσσαλίας χρησιμοποιεί στάγδην άρδευση και ότι πάγιο αίτημά τους είναι να μειωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και να αυξηθεί το ποσοστό της επιδότησης για τα σχέδια βελτίωσης που αφορούν άρδευση με σταγόνα.

Οι προτάσεις μας για να παραμείνει η Θεσσαλία  δυναμική αγροτική περιοχή κινούνται σε τρεις παράλληλους άξονες:

α) Ταχεία ολοκλήρωση των έργων μερικής εκτροπής.

β) Έμφαση στις καλές πρακτικές μείωσης της κατανάλωσης νερού με βάση της υφιστάμενες υποδομές (στάγδην άρδευση, πότισμα συγκεκριμένες ώρες κ.λπ.)

γ) Αύξηση των Δημοσίων επενδύσεων που αφορούν έργα ταμίευσης νερού και αρδευτικά έργα στη Θεσσαλική  πεδιάδα.

Αίτημά μας είναι η  υποστήριξη και από την πλευρά του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής της αναγκαιότητας ολοκλήρωσης των έργων μερικής εκτροπής και η νομική υποστήριξη για την απόρριψη της αίτησης αναστολής εκτελέσεως του ιδρύματος WWF – ΕΛΛΑΣ.

Η απόρριψη της αίτησης αναστολής είναι επιβεβλημένη για μια σειρά από λόγους οι πιο σημαντικοί από τους οποίους παραθέτουμε στις επόμενες γραμμές.

1. ΤΟ ΦΡΑΓΜΑ ΣΥΚΙΑΣ

α) Έχει ολοκληρωθεί περισσότερο από το 75% του έργου (πληρώθηκαν διαχρονικά 107,1 εκ. €  που αντιστοιχούν σε σημερινές τιμές σε 182 εκ. € έναντι συνόλου 241 εκ. € που απαιτούνται).

β) Πιθανή διακοπή των εργασιών θα αφήσει την περιοχή ένα απέραντο εργοτάξιο. Η αποκατάσταση του τοπίου χωρίς την κατασκευή του φράγματος, θα κοστίσει όσο η ολοκλήρωση του έργου.

γ) Το Φράγμα το είχε προγραμματίσει η ΔΕΗ και πριν τη συζήτηση για εκτροπή. Άρα ανεξαρτήτως από το ζήτημα της εκτροπής θα λειτουργήσει ως υδροηλεκτρικό και θα παράγει πράσινη ενέργεια. Άλλωστε και σε συνθήκες εκτροπής το 1/3 της ποσότητας του νερού που έρχεται στη Συκιά θα εκτρέπεται προς την Θεσσαλία, παράγοντας ενέργεια. Το υπόλοιπο θα συνεχίζει στην αρχική κατεύθυνση παράγοντας κι αυτό πράσινη ενέργεια. Σημειώνεται ότι το συνολικό κόστος ολοκλήρωσης του φράγματος (κατασκευή, απαλλοτριώσεις, τείχος προστασίας Αγ. Γεωργίου Μυρόφυλλου) ανέρχεται σε 118 εκατ. € τη στιγμή που τα έσοδα από την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος θα ανέρχονται σε 45 εκατ. €. Δηλ. απόσβεση σε λιγότερο από τρία (3) χρόνια.

δ) Η κατασκευή του φράγματος, ανεξαρτήτως της συζήτησης για την εκτροπή, θα οδηγήσει στην ταμίευση 600 εκατ. κ.μ. νερού από τα οποία 440 εκατ. κ.μ. ωφέλιμα. Αυτό σημαίνει ότι μειώνεται ο κίνδυνος πλημμυρών, όπως πριν 20 μέρες στο Δέλτα του Αχελώου και επιπλέον ταμιεύεται μια πολύ σημαντική ποσότητα νερού η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνθήκες ακραίας ξηρασίας κατά το δοκούν από την πολιτεία.

2. Η ΣΗΡΑΓΓΑ ΕΚΤΡΟΠΗΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Η σήραγγα εκτροπής και έχει μήκος 17.504 μ. Η υδροληψία της σήραγγας βρίσκεται στον ταμιευτήρα του έργου Συκιάς και αφού διασχίσει την οροσειρά της Πίνδου, πλησιάζει την επιφάνεια του εδάφους στην Θεσσαλία στην περιοχή Δρακότρυπας. Έχουν γίνει εργασίες ύψους 178 εκ. €., ολοκληρώθηκε η διάτρηση των 17.500 μέτρων, ενώ απομένει η επένδυση 12.000 μέτρων της σήραγγας καθώς και ορισμένα άλλα έργα (το φρέαρ ανάπαλσης & τα έργα εξόδου) με την νέα εργολαβία ύψους 34,3 εκ. € (μετά την έκπτωση που έδωσε ο μειοδότης), για την οποία έγινε η δημοπράτηση & αναμένεται η υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο. Προβλεπόμενος χρόνος της νέας εργολαβίας περίπου 30 μήνες. Η δημοπράτηση της επένδυσης της σήραγγας προϋπολογισμού 65 εκ. € έγινε στις 22-9-2009 και μειοδότης αναδείχτηκε η εταιρεία ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. με έκπτωση 47,25%, δηλ. αναμενόμενο συμφωνητικό 34,3 εκ. €

ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ ΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ

α) Έχει ολοκληρωθεί το 86% του έργου (πληρώθηκαν 177,4 εκ. €. σε πραγματικές πληρωμές που αντιστοιχούν σε 210 εκ. € σε σημερινές τιμές από το σύνολο των 244,3 εκ. € που απαιτούνται). Το σταμάτημα ενός έργου που ολοκληρώθηκε κατά 86% προσκρούει στην κοινή λογική, αφού με ελάχιστα χρήματα μπορείς να έχεις μια υποδομή που μπορεί να τη χρησιμοποιήσεις κατά το δοκούν ανάλογα με τις εξελίξεις μέσα στο χρόνο.

β) Η γεωλογική δομή και τεκτονική των πετρωμάτων, που περιβάλουν τη σήραγγα, επιτρέπουν τη συνεχή διέλευση και ροή υδάτων, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ανάλογα με το ύψος των υπερκειμένων και τις καιρικές συνθήκες, πράγμα που διαπιστώθηκε κατά τη διάρκεια διάνοιξης της σήραγγας. Επιπλέον, σημαντική ποσότητα νερού παροχετεύεται μόνιμα προς την κυρίως σήραγγα, από τη σήραγγα ενδιαμέσου μετώπου Αγορασιάς. Έτσι η συνεχής ροή ύδατος τόσο δια μέσου των πετρωμάτων, αλλά και στον πυθμένα της σήραγγας, προκαλεί φαινόμενα απόπλυσης, διάβρωσης και αποκαλύψεων, με αποτέλεσμα σε περιοχές πετρωμάτων με φτωχά μηχανικά χαρακτηριστικά, (Κατηγορίες IV και V), να είναι ορατός ο κίνδυνος  καταρρεύσεων μεγάλης έκτασης, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν από την καταστροφή του έργου μέχρι ευρείας έκτασης αποκαταστάσεις οι οποίες απαιτούν και χρόνο και μεγάλη δαπάνη.

γ) Μετά την αποχώρηση του σημερινού αναδόχου, δεν θα υφίστανται πλέον και οι εγκαταστάσεις φωτισμού, αερισμού και αντλήσεων, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη κάθε προσπέλαση για επιθεώρηση και συντήρηση της σήραγγας.

δ) Ακόμη, δεν πρέπει να αγνοηθεί και η συγκέντρωση μεθανίου, η απομάκρυνση του οποίου για να μην υπάρξουν είτε κίνδυνοι ζωών σε περίπτωση παραβίασης των ούτως ή άλλως ελάχιστων μέτρων προστασίας εισόδου, είτε εκρήξεις, απαιτεί εξειδικευμένες μεθόδους με σημαντική δαπάνη.

3. ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ ΑΝΑΔΟΧΩΝ

Σε περίπτωση διακοπής των εργασιών με ευθύνη του Δημοσίου οι ανάδοχοι θα απαιτήσουν τις νόμιμες αποζημιώσεις που μπορεί να ανέλθουν και στα 50 εκατ. €.

4. ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΜΕΧΡΙ ΤΩΡΑ