Όζοι Θυρεοειδούς: Πότε πρέπει να μας ανησυχούν; Πότε έχει ένδειξη η χειρουργική θεραπεία; ^Κύριο

Οι όζοι θυρεοειδούς αποτελούν συχνότατο φαινόμενο στο γενικό πληθυσμό, με επιδημιολογικές μελέτες να αναδεικνύουν την ύπαρξη όζων έως και στο 70% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι οι όζοι θυρεοειδούς εμφανίζονται στην πλειοψηφία τους στις γυναίκες, σε σύγκριση με τους άνδρες, χωρίς να υπάρχουν εξακριβωμένα αίτια.

Πως διαφοροποιούνται οι όζοι;

Υπάρχουν διάφορα είδη όζων θυρεοειδούς, τα οποία διαχωρίζονται με βάση τη σύστασή τους αλλά και τη λειτουργικότητά τους.

Σε σχέση με τη σύστασή τους, ένας όζος θυρεοειδούς μπορεί να είναι συμπαγής, κυστικός (με υγρό περιεχόμενο) ή μικτός (με συμπαγές και υγρό περιεχόμενο).

Αναφορικά με τη λειτουργικότητά τους, διακρίνουμε τους ψυχρούς όζους (όζοι που υπολειτουργούν, σε σύγκριση με τον υπόλοιπο θυρεοειδή) και τους θερμούς όζους (όζοι που υπερπαράγουν ορμόνες).

Πως σχετίζονται οι όζοι με τις ορμόνες του θυρεοειδούς;

Πρόκειται για το πιο συχνό ερώτημα των ασθενών. Αναμφίβολα, η ύπαρξη όζων στο θυρεοειδή αδένα αφορά στην ανατομία του αδένα και δεν συνοδεύεται απαραίτητα από διαταραχές στα επίπεδα των ορμονών του αδένα. Ως εκ τούτου, στην πλειοψηφία τους οι ασθενείς με έναν ή περισσότερους όζους στο θυρεοειδή εμφανίζουν φυσιολογικά επίπεδα των ορμονών του θυρεοειδή στο αίμα.

Σε αντίθεση, όμως, οι ασθενείς με κάποιον θερμό όζο θα εμφανίσουν αυξημένα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα, καθώς και συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού.

Πως γίνεται η διάγνωση των όζων θυρεοειδούς;

Η διάγνωση των όζων θυρεοειδούς προϋποθέτει:

• Αρχικά την κλινική εξέταση του ασθενούς και την ολοκληρωμένη λήψη ιατρικού ιστορικού
• Έπονται οι αιματολογικές εξετάσεις, για την εκτίμηση των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών (T₃, T₄, TSH), των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων (anti-TPO, anti-TG) και της καλσιτονίνης.
• Το σπινθηρογράφημα του θυρεοειδούς αδένα, σε ασθενείς με όζους και σύγχρονο υπερθυρεοειδισμό.
• Το υπερηχογράφημα του θυρεοειδούς αδένα και του τραχήλου, το οποίο αποτελεί την πιο ευαίσθητη απεικονιστική εξέταση για τη διερεύνηση των χαρακτηριστικών των όζων, εντοπίζοντας ή αποκλείοντας την ύπαρξη απεικονιστικών χαρακτηριστικών ύποπτων για κακοήθεια.
• Την παρακέντηση διά λεπτής βελόνης (FNA) και βιοψία υπό την καθοδήγηση του υπερήχου. Αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για την οριστική διάγνωση της φύσης του όζου, ενώ με την προσθήκη της υπερηχογραφικής καθοδήγησης βελτιώνεται θεαματικά η διαγνωστική ακρίβεια της μεθόδου.

Ποιοι όζοι είναι επικίνδυνοι και πότε θα πρέπει να ανησυχήσουμε;

Οι όζοι θυρεοειδούς είναι στην πλειοψηφία τους αθώοι (καλοήθεις) και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει να μας ανησυχούν.

Σε καμία των περιπτώσεων, όμως, δεν πρέπει να αποκλειστεί η περαιτέρω παρακολούθηση τους, ειδικά αν εμφανίζουν ύποπτα χαρακτηριστικά.

Συνεπώς, ένα μικρό ποσοστό των όζων θυρεοειδούς που αφορά σε κακοήθεις όζους (καρκίνος θυρεοειδούς), θα πρέπει εγκαίρως να διαγνωστούν και να αντιμετωπισθούν θεραπευτικά.

Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός πως ένας όζος που αναπτύσσεται επί του εδάφους μίας χρόνιας θυρεοειδίτιδας Χασιμότο (Hashimoto) διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να αφορά σε κακοήθη όζο, για αυτό και χρήζει λεπτομερέστερου ελέγχου.

Άξιο προσοχής είναι πως ακόμη και οι θερμοί όζοι του θυρεοειδούς, οι οποίοι ανέκαθεν θεωρούνταν ως αθώοι, διατρέχουν τον κίνδυνο να αφορούν σε καρκίνο θυρεοειδούς, με την πιθανότητα αυτή να είναι μεν κατά 62% μικρότερη αυτής των ψυχρών όζων, αλλά σε καμία περίπτωση αμελητέα.

Συμπερασματικά, ο όζος που θα πρέπει να μας ανησυχεί, είναι εκείνος που συγκεντρώνει ένα ή και περισσότερα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• Όζος που αναπτύσσεται στους άνδρες, συγκριτικά με τις γυναίκες.
• Όζος που εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ηλικία < των 20 ή άνω των 60 ετών
• Ασθενής με όζο θυρεοειδούς και ιστορικό ακτινοβολίας στην περιοχή του τραχήλου, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία
• Ασθενής με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς σε έναν τουλάχιστον Α΄ βαθμού συγγενή
• Η συνύπαρξη της θυρεοειδίτιδας Hashimoto
• Η συνύπαρξη διογκωμένων τραχηλικών λεμφαδένων
• Όζος που είναι σκληρός και αμετακίνητος κατά την κατάποση
• Όζος θυρεοειδούς με υπερηχογραφικά ευρήματα ύποπτα για κακοήθεια.

Πως προσεγγίζονται οι ύποπτοι όζοι θυρεοειδούς;

Οι ύποπτοι όζοι θυρεοειδούς εμφανίζουν, όπως προαναφέρθηκε, ύποπτα χαρακτηριστικά στο υπερηχογράφημα του θυρεοειδούς αδένα. Τα χαρακτηριστικά αυτά εν συνεχεία βαθμονομούνται κατά το ευρωπαϊκό σύστημα ταξινόμησης EU-TIRADS, μέσω του οποίου κάθε όζος συγκεντρώνει μία συγκεκριμένη βαθμολογία και  κατ’ επέκταση κατατάσσεται σε κάποια κατηγορία σύμφωνα με την επικινδυνότητα του.

Ανάλογα με την κατηγορία της επικινδυνότητας του όζου θυρεοειδούς για την υπόκρυψη καρκίνου αλλά και του μεγέθους του όζου αποφασίζεται η περαιτέρω διερεύνηση της φύσης του όζου, με την πραγματοποίηση παρακέντησης δια λεπτής βελόνης (FNA), πάντοτε υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση.

Τα ευρήματα της παρακέντησης του όζου θυρεοειδούς ταξινομούνται περαιτέρω κατά το διεθνές σύστημα Bethesda, και ανάλογα με την κατηγορία του αξιολογείται και η θεραπεία του όζου θυρεοειδούς.

Συνεπώς, η θεραπευτική προσέγγιση των όζων θυρεοειδούς εξαρτάται κυρίως από την κατηγοριοποίηση του αποτελέσματος της βιοψίας της παρακέντησής τους.

Ποιοι όζοι απαραίτητα οδηγούν σε χειρουργική επέμβαση;

Οι όζοι θυρεοειδούς που ταξινομούνται ως καλοήθεις (Bethesda II) δεν απαιτούν κάποια θεραπεία, παρά μόνο τον επανέλεγχό τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Αντίθετα, οι όζοι που ταξινομούνται ως άτυποι (Bethesda III) χρήζουν, επανάληψης της παρακέντησής τους μετά την παρέλευση ενός ικανού χρονικού διαστήματος, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ενδείκνυται η χειρουργική αφαίρεσή τους.

Για τους όζους που κατηγοριοποιούνται ως ύποπτοι για κακοήθεια (Bethesda V) ή κακοήθεια (Bethesda VI), η χειρουργική θεραπεία (θυρεοειδεκτομή) αποτελεί την οριστική θεραπεία.

Η χειρουργική θεραπεία προτείνεται, επίσης, και στους όζους με υποψία θυλακιώδους νεοπλάσματος (Bethesda IV), καθώς επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει μεγαλύτερο όφελος για τον ασθενή, συγκριτικά με τη διενέργεια μοριακού ελέγχου εκ του υλικού της βιοψίας του όζου.

Η χειρουργική θεραπεία έχει, επίσης, απόλυτη ένδειξη και στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Ενός ύποπτου όζου στο υπερηχογράφημα κατηγοριοποιημένου ως Bethesda II ή III και συνύπαρξης άλλων παραγόντων κινδύνου για κακοήθεια (οικογενειακό ιστορικό, ιστορικό ακτινοβολίας του τραχήλου).
• Κάθε όζου μεγέθους > 4 εκατοστών
• Κάθε όζου το μέγεθος του οποίου αυξάνεται συνεχώς
• Οποιουδήποτε όζου προκαλεί τοπικά συμπτώματα, όπως τοπικό πόνο και αίσθημα πίεσης στο λαιμό.
• Κάποιου όζου μεγάλου μεγέθους που ενδέχεται να είναι ορατός και να προκαλεί αισθητικά προβλήματα.
• Κάθε όζου με συνοδό αυξημένη τιμή καλσιτονίνης αίματος.
• Κάθε όζου ή όζων που προκαλούν υπερθυρεοειδισμό
• Ενός όζου κυστικής μορφολογίας που επανεμφανίστηκε μετά από την παρακέντηση διά λεπτής βελόνης.

Εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι η θυρεοειδεκτομή θα πρέπει να πραγματοποιείται από κάποιον Εξειδικευμένο Χειρουργό Θυρεοειδούς, ο οποίος διαθέτει την κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία για την πραγματοποίηση της επέμβασης με απόλυτη ασφάλεια για τον ασθενή, με τη χρήση των πλέον σύγχρονων επιστημονικών μεθόδων και τεχνικών.

Κωνσταντίνος Αποστόλου, MD, MSc, PhD

Γενικός Χειρουργός - Εξειδικευμένος Χειρουργός Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Αδένων
www.drapostolou.gr
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε., Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τηλέφωνο Επικοινωνίας: 2107709910, 6940167070