Τι πρέπει να ξέρει το παιδί στο νηπιαγωγείο ^Κύριο

Η μνήμη είναι αυτή που θα οδηγήσει τα μικρά μας στο να «κάνουν δική τους» μια πληροφορία και να μπορούν να την αξιοποιήσουν σε άλλα περιβάλλοντα εκτός από αυτό του σχολείου, δηλαδή να τη γενικεύσουν. Για να έχουμε όμως τη μέγιστη αξιοποίηση της δυνατότητας της μνήμης κάθε παιδιού θα πρέπει να τους έχουμε δείξει πώς να οργανώνουν και να ταξινομούν την πληροφορία ώστε να μπορούν να την ανακαλέσουν.

Για παράδειγμα, αν πετούσαμε σε ένα τεράστιο δωμάτιο βιβλία και εγκυκλοπαίδειες με πληροφορίες ακατάστατα, τότε θα ήταν πολύ δύσκολο να βρούμε κάθε φορά τον τίτλο που θα ψάχναμε. Αν όμως ταξινομούσαμε τα βιβλία και το υλικό σωστά, τότε θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε σωστά και γρήγορα όλη την πληροφορία της βιβλιοθήκης μας.

Αντίστοιχα δεν θα ήταν φρόνιμο να «βομβαρδίσουμε» τα παιδιά με πληροφορίες που δεν μπορούν να ταξινομήσουν και να οργανώσουν σωστά. Προσέχουμε να διδάξουμε λοιπόν στα παιδιά μας βασικές έννοιες, κατηγορίες, λογικό-μαθηματική και επαγωγική σκέψη, τεχνικές οργάνωσης και συμπερασματική σκέψη πριν αρχίσουμε να μιλάμε για δύσκολες θεωρίες και έννοιες που δεν αντιστοιχούν στην καθημερινότητά τους. Αν αυτό δεν γίνει φυσικά μέσα από τη σχολική διαδικασία, τότε τα παιδιά αργότερα εκπαιδεύονται με ειδικές ασκήσεις λογοθεραπείας, ειδικές τεχνικές και ειδική μάθηση.

Η άρθρωση και το λεξιλόγιο

Η καθαρή άρθρωση και το πλούσιο λεξιλόγιο είναι φυσικά ένα δυνατό όπλο για την ανάπτυξη της κοινωνικότητας και των σχέσεων μεταξύ των νηπίων. Οπωσδήποτε θέλουμε τα παιδιά να μπορούν να γίνονται κατανοητά στο περιβάλλον του σχολείου όταν είναι μικρά και κάποια λάθη δικαιολογούνται λόγω ηλικίας. Είναι πολύ σημαντικό να μπορούν να μιλούν τόσο «καθαρά» όσο πρέπει για να καταλαβαίνουν δάσκαλοι και συμμαθητές τι θέλουν, τι χρειάζονται και τι σκέφτονται! Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, τόσο καθαρότερη πρέπει να γίνεται η άρθρωση και τόσο πιο πλούσιο το λεξιλόγιό τους. Λέμε λοιπόν, ο λόγος να έχει «καθαρίσει» μέχρι το τέλος του νηπιαγωγείου ώστε το παιδί να μπορεί στο δημοτικό να ασχοληθεί μόνο με τις διαδικασίες γραφής και ανάγνωσης.

Καλό θα είναι παιδαγωγοί και γονείς να απευθύνονται από νωρίς σε ένα λογοθεραπευτή ώστε να είναι σίγουροι αν το παιδί θα χρειαστεί ειδικό πρόγραμμα παρέμβασης ή όχι. Στις μέρες μας, η λογοθεραπεία, η εργοθεραπεία και η ειδική αγωγή δεν θα πρέπει να θεωρούνται επιστήμες για ειδικό πληθυσμό παιδιών όπως αυτά στο φάσμα του αυτισμού ή με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές μόνο. Αυτές οι επιστήμες μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά με μικρές δυσκολίες στα πρώτα τους σχολεία, ώστε να προχωρήσουν εύκολα και γρήγορα σε πιο σύνθετες διαδικασίες μάθησης.

Το παιχνίδι και οι κοινωνικές σχέσεις

Τέλος, όταν αναφερόμαστε σε επιδόσεις και διαδικασίες μάθησης, δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε να λάβουμε υπ’ όψιν μας τις κοινωνικές δεξιότητες ενός παιδιού. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό –ειδικά για τα παιδιά του νηπιαγωγείου- να μπορούν να δημιουργήσουν κοινωνικούς δεσμούς και φιλίες, να μπορούν να παίξουν ομαδικά, να περιμένουν τη σειρά τους, να βοηθούν και να υποστηρίζουν άλλα παιδιά. Επίσης θα πρέπει να μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τσακωμούς αλλά και αποτυχίες, να ξέρουν να χάνουν και να προσπαθούν αν συμφιλιώνονται με τις δυσκολίες τους.

Το μοίρασμα και η έννοια της ομάδας κυριαρχούν από την αρχή στο σχολείο και γι’ αυτό θα πρέπει να στεκόμαστε σε παιδιά που βλέπουμε πως αργούν πολύ να συμφιλιωθούν με αυτά. Οι κοινωνικές σχέσεις είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την καλή προσαρμογή στο μεγαλύτερο σχολείο (το δημοτικό) και είναι αυτές που θα βοηθήσουν το παιδί ώστε να χτίσει το ιδανικό περιβάλλον μάθησης ανάμεσα στην ισορροπία παιχνιδιού και μελέτης!

Γενικά, είναι πολύ σημαντικό να μην περιορίζουμε τις προσδοκίες μας σε γράμματα και αριθμούς όταν πρόκειται για παιδιά περίπου στο νηπιαγωγείο. Επίσης, δεν θα πρέπει να βιαζόμαστε και να έχουμε απαιτήσεις χωρίς να γνωρίζουμε τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά να κάνουν λάθη, να τους δίνουμε χρόνο και να χτίζουμε σχέσεις εμπιστοσύνης στις οποίες το παιδί δεν θα φοβάται το λάθος και δεν θα διστάζει να ρωτήσει για να μάθει.

Γράφει η Φανή Βαγγελάτου - Λογοθεραπευτής