Αντώνης Ντάνης: "Μια άλλη ματιά για τα κοινά αγαθά" ^Κύριο

Και μόνο όταν τον ενδιαφέρει κάτι σαν άτομο. Μεταξύ άλλων, ο καθένας τείνει περισσότερο να παραμελήσει το καθήκον που περιμένει από τους άλλους να τηρήσουν στο μέγιστο.
(Αριστοτέλης, Πολιτικά)

Καθώς η κοινωνία μας ξυπνά από τον λήθαργο που βρισκόταν για χρόνια, βρίσκεται αντιμέτωπη με το πρόβλημα που αναφέρει ο Αριστοτέλης πιο πάνω.

Μια σειρά από αγαθά που σε ένα μεγάλο βαθμό είχαν κατακτηθεί μέσα από κοινωνικούς αγώνες, θεωρούνταν κοινά και υποστηρίζονταν από το σύνταγμα, γίνονται φανερά πλέον εμπορεύματα, καθώς οι νεοφιλελεύθεροι άνεμοι πνέουν ισχυροί στην Ελλάδα. Οι θέσεις εργασίας, η υγεία και η πρόνοια, η παιδεία, ο πολιτισμός, η κατοικία, τα δάση, τα νερά, οι κοινόχρηστοι χώροι και πολλά άλλα παραδίνονται από την πολιτική ηγεσία , πότε με τυμπανοκρουσίες από  τα ΜΜΕ, και πότε εν κρυπτώ στα μεγάλα συμφέροντα. Ακόμη και η ιερή μέχρι πρόσφατα ατομική ιδιοκτησία απειλείται από τα μεγάλα συμφέροντα.

Το πελατειακό σύστημα, που βασίζεται στο προσωπικό συμφέρον, είναι διαδεδομένο, έχει τοπικούς εκφραστές και εκφραζόμενους, στηρίζει και εξασφαλίζει την παραπάνω διαδικασία. Την ίδια στιγμή που δίνει προνομιακά, ανισότιμα και αναξιοκρατικά κάτι σε ένα πρόσωπο, αφαιρεί από πολλά άλλα πρόσωπα, και μειώνει την ποσότητα, την ουσία και την έννοια των κοινωνικών αγαθών.

Το 1968 ένας Αμερικανός οικολόγος, ο Garrett Hardin έθεσε το πρόβλημα και την αντίθεση που προκύπτει καθώς κάθε άτομο και ομάδες ατόμων προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν το προσωπικό τους  όφελος σε ένα περιορισμένο κοινόχρηστο χώρο ή αγαθό. Το συμπέρασμα που έβγαλε είναι ότι αναπόφευκτα αυτό καταλήγει στην «τραγωδία των κοινών» Εκεί είναι η τραγωδία. Κάθε άνθρωπος είναι κλειδωμένος σε ένα σύστημα που τον υποχρεώνει να αυξήσει το προσωπικό του όφελος χωρίς περιορισμό-σε έναν κόσμο που είναι περιορισμένος.

Αυτή η ιδέα του Hardin που στηρίχτηκε στον προβληματισμό του Αριστοτέλη, και υπήρξε σημείο αναφοράς για δεκάδες χρόνια εξελίχθηκε. Το 2009, η Elinor Ostrom υπήρξε η πρώτη γυναίκα που πήρε βραβείο Nobel Οικονομίας, γιατί έδειξε ότι η τραγωδία των κοινών δεν είναι αναπόφευκτη και έθεσε το πλαίσιο λειτουργίας πετυχημένων συστημάτων διαχείρισης κοινών αγαθών. Επίσης αναπτύχθηκε και η θεωρία της «τραγωδίας των μη κοινών» που αναφέρεται στα εμπόδια που προκύπτουν από  αντιτιθέμενα ιδιωτικά συμφέροντα.

Οι συζητήσεις που έγιναν στην διάρκεια αυτής της περιόδου που δραστηριοποιείται η ΚΑΡΠΟΣ  ανέδειξαν τα εξής:

Η πρόσβαση στο κοινωνικό αγαθό εργασία, δεν υφίσταται για χιλιάδες συνδημότες μας. Πλήττοντας περισσότερο τους νέους, υπονομεύει και το μέλλον της κοινωνίας μας. Είναι μεγάλο θέμα για να το λύσει ένα Δημοτικό συμβούλιο. Μπορεί όμως μέσα από τον οργανωτικό του ρόλο να στηρίξει και να κατευθύνει την τοπική οικονομική ανάπτυξη που θα δώσει θέσεις απασχόλησης.  Αυτό όμως προϋποθέτει, με βάση τις σύγχρονες οικονομικές θεωρίες , ανάπτυξη δεσμών κοινωνικής εμπιστοσύνης ανάμεσα στους κατοίκους της τοπικής κοινωνίας και εμπιστοσύνη  στην τοπική ηγεσία.

Η Υγεία η Πρόνοια και η Παιδεία είναι μεγάλο πρόβλημα για τους φτωχούς και καλείται ο φτωχός και υπερχρεωμένος Δήμος να δώσει προτεραιότητα σ΄ αυτά τα θέματα. Αυτά είναι κοινωνικά αγαθά, που πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι, σε μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη.

Ο πολιτισμός και ο αθλητισμός αναπτύσσονται αντιφατικά. Από τη μια υπάρχει μεγάλο και άδολο ενδιαφέρον από πολλούς ανθρώπους για τον πολιτισμό και τον αθλητισμό που καλλιεργεί το πνεύμα και το σώμα και ανοίγει τους ορίζοντες των ανθρώπων ιδίως των νέων, και από την άλλη προσπάθειες να υποταγεί αυτό σε ένα πλέγμα δημοσίων σχέσεων που συνδέεται με το πελατειακό σύστημα.

Πυκνές σκιές απλώνονται πάνω από τα κοινωνικά αγαθά που αφορούν το περιβάλλον. Τα πανέμορφα δάση μας απειλούνται από τις βιομηχανικές ΑΠΕ ξένων συμφερόντων που προωθούνται χωρίς εγκρίσεις της τοπικής κοινωνίας και για το νερό γίνεται προσπάθειες να ιδιωτικοποιηθεί ενώ σε άλλες χώρες ακολουθείται η αντίστροφη πορεία. Οι τάσεις ιδιωτικοποίησης αφορούν και τα απορρίμματα όσο και οτιδήποτε αφορά δημόσιο αγαθό και μπορεί να προσφέρει κέρδος.

Για όλα αυτά τα ζητήματα υπάρχουν οι κλασσικές πολιτικές και οικονομικές θεωρίες που βέβαια ισχύουν και εξηγούν πολλά από αυτά τα ζητήματα, αναλύουν και  κατευθύνουν τους κοινωνικούς αγώνες στη βάση των κύριων αντιθέσεων. Επιπρόσθετα στη βάση της σύγχρονης κοινωνικής πολυπλοκότητας μέσα από έρευνες σε όλο τον πλανήτη και από τη σκοπιά μιας διαχείρισης που προσπαθεί να αποφύγει την τραγωδία των κοινών  επισημαίνονται τα παρακάτω μεταξύ άλλων σαν απαραίτητα για την πετυχημένη διαχείριση των κοινών αγαθών:

Κοινές ηθικές αξίες και παραδόσεις και ως εκ τούτου κοινές αντιλήψεις αμοιβαιότητας

Μια ηγεσία με επιρροή, προηγούμενες οργανωτικές ικανότητες, και η εκπαίδευση

Γνώση του κοινωνικοοικονομικού συστήματος  και των όρων της βιώσιμης ανάπτυξης

Ο βαθμός χρήσης των φυσικών πόρων και των κοινών αγαθών να εξαρτάται από την βιωσιμότητά τους

Κανόνες συλλογικών επιλογών.

Η Δημοτική κίνηση Καρδίτσα Πόλις Συλλογικότητας (ΚΑΡΠΟΣ), με υποψήφιο Δήμαρχο τον Βάγιο Βαρελά, εδώ και ένα χρόνο έθεσε τις βάσεις και τους κανόνες για μια συλλογική λειτουργία που ελπίζουμε να επεκταθεί και στην καθημερινή ζωή του Δήμου μας. Η Τοπική μας κοινωνία έχει τους ανθρώπους με τις γνώσεις, την πείρα και το ανιδιοτελές κοινωνικό ενδιαφέρον για να κάνουμε μια καινούρια αρχή.

Ντάνης Αντώνης χημικός-εκπαιδευτικός
Υποψήφιος με τον Συνδυασμό Καρδίτσα Πόλις της Συλλογικότητας (Καρ.Πό.Σ) με υποψήφιο Δήμαρχο Καρδίτσας τον Βάιο Βαρελά