Βάιος Φροξυλιάς: "Ανάδειξη τώρα της τοπικής ιστορίας!" ^Κύριο

Αναμφισβήτητα, είναι τεράστια επιτυχία για το λαό μας ο οποίος είναι ταυτισμένος με την ανάγκη διαφύλαξης της μακραίωνης, όσο και μοναδικής πολιτιστικής κληρονομιάς του. Όμως, δεν συμβαίνει το ίδιο με την Ελληνική Πολιτεία που εκτός της διάθεσης (ανεπαρκών συνήθως) οικονομικών πόρων, δεν έχει εφαρμόσει ποτέ κάποιο ολοκληρωμένο σχέδιο ανάδειξης και εκτεταμένης διάδοσης της τοπικής ιστορίας. Του ακρογωνιαίου λίθου της πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε περιοχής, καθώς καταγράφει μνήμες, εμπειρίες και γεγονότα που διαμόρφωσαν την ταυτότητά της, την ταυτότητα των Ελλήνων τελικά.

Ο Νομός Καρδίτσας, είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της Ελληνικής επαρχίας, αλλά διαχρονικά βιώνει σε μεγάλο βαθμό την κρατική περιθωριοποίηση. Έτσι, προσπαθεί με τη γενναία, είναι η αλήθεια, αρωγή των πολιτιστικών η αυτοδιοικητικών φορέων του να ανταποκριθεί στην αδήριτη κοινωνική ανάγκη της πολιτιστικής ανάτασης. Ως πότε βέβαια ο εν λόγω ιδιότυπος τοπικός εθελοντισμός θα «σώζει» τα προσχήματα και θα καλύπτει την απουσία του κράτους, είναι μια εύλογη απορία που παραμένει επ' αόριστον άλυτη!

Θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι είμαστε μόνοι και το συντομότερο δυνατό να ενεργοποιηθούμε, να αυτοργανωθούμε με τον καλύτερο τρόπο στο παρόν, για το μέλλον, για το καλό του τόπου μας.

Ως προς τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ο Νομός μας είναι ιδιαιτέρως προικισμένος, άρα διαθέτει ισχυρό πλεονέκτημα το οποίο μπορεί να μετατραπεί σε δυναμικό εφαλτήριο κοινωνικής προόδου και ανάπτυξης. Πως; Με σχεδιασμένη, συνολική ανάδειξη της ιστορίας μας, η οποία αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος ενώ, ως «ζωντανό» δομικό πολιτισμικό συστατικό, ενισχύει σημαντικά την κοινωνική συνοχή και την πολιτιστική αυτογνωσία των Καρδιτσιωτών.

Ο Νομός μας έχει καταγράψει πλούσια ιστορική διαδρομή που ξεκινά από τα αρχαία χρόνια και φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Είναι πραγματικά ένα «ζωντανό» μουσείο ιστορικών γεγονότων, ανθρώπινων άθλων και πολιτιστικής παράδοσης. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις πτυχές έντονης ιστορικότητας παραμένουν άγνωστες στο ευρύ κοινό, ακόμη και σε μάς τους ίδιους, καθιστώντας απαραίτητη πια την έναρξη κοινής προσπάθειας για τον εντοπισμό, τη συγκέντρωση και ανάδειξή τους με τρόπο που θα συναποφασιστεί, ενδεχομένως από μια Επιστημονική Επιτροπή.

Η Θεσσαλική επανάσταση ως παράδειγμα...

Με αφορμή τον πρόσφατο λαμπρό εορτασμό της εθνικής παλιγγενεσίας του 1821, επιλέγω να παραθέσω ως τρανό παράδειγμα ελλιπούς «ιστορικής διδασκαλίας», σε εθνικό μα και σε τοπικό επίπεδο, τη... θεσσαλική επανάσταση! Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο ιστορικό γεγονός, εφάμιλλο ίσως σε σημαντικότητα του ξεσηκωμού στην Πελοπόννησο το 1821, αλλά χρόνο με το χρόνο «βυθίζεται» στην ιστορική λήθη, καθώς η προβολή και η διάδοσή του είναι σχεδόν ανύπαρκτη!

Άραγε πόσοι Έλληνες, η και Καρδιτσιώτες, (για τη μαθητιώσα νεολαία δε τολμώ καν να αναρωτηθώ), κατανοούν ότι η Θεσσαλική Επανάσταση του 1878 (με τελευταία μάχη αυτή της Ματαράγκας την 21η Μαρτίου), δεν ήταν μια απλή στρατιωτική σύγκρουση, αλλά ένα μέτωπο αντίστασης για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα τρία χρόνια αργότερα, το 1881;

Πόσοι από εμάς γνωρίζουν;

-Ότι, το 1854 είχε προηγηθεί μια άλλη, - δυστυχώς με άδοξο τέλος -, επανάσταση στη Θεσσαλία (αμέσως μετά την Ήπειρο), αρχής γενομένης από Δ. Αργιθέα, Σκάλα Οξυάς (Ανθοχώρι), Φανάρι, με μεγάλους πρωταγωνιστές οπλαρχηγούς όπως οι Στράτος, Ράγκος, Καταραχιάς, Τζαμάλας, Ζιάκας, Φαρμάκης, ο Παλαμιώτης καπετάν Θανάσης (Φρουσκλιάς) Φροξυλιάς, γνωστός ως «Τουρκοφάγος», ο οποίος με τα 300 παλικάρια του πολέμησε γενναία στις 8/4/1854 στην Αγία Μονή Τρικάλων. Στις 11/4/1854 στο Εκίμ Βελέσι(Πεδινό) όπου ήταν ο ήρωας, αλλά και οργανωτής των Ελλήνων πολεμιστών στη μάχη. Στις 27/8/1854 στο Πετρίλο. Στις 19/4/1866 στα Χάρμαινα (σημερινό Χάρμα) όπου σκοτώθηκε από τους Τούρκους!

-Ότι, παρά τη νικηφόρα πολεμική δράση των επαναστατών, οι Αυτοκρατορίες της εποχής, Βρετανία και Γαλλία, εξυπηρετώντας δικά τους συμφέροντα, επέβαλαν ουδετερότητα στην Ελλάδα κΓ έτσι η επιτυχής, έως τότε, πρώτη μεγάλη επανάσταση των Ελλήνων στη Θεσσαλία «έσβησε» για να αναζωπυρωθεί βεβαίως 27 χρόνια μετά, αποφέροντας και την πολυπόθητη απελευθέρωση! Εν κατακλείδι, πόσοι γνωρίζουν τα πολλά συγγράμματα, ή τις εκπληκτικές έρευνες που έγιναν και εμπεριέχουν συγκλονιστικά στοιχεία για τους αρχαίους Δόλοπες (Άγραφα), τους Αθαμάνες (Αργιθέα), το Βασίλειο της Ιθώμης, τους Γόμφους έξω απ' το Μουζάκι (πόλη φρουρός των περασμάτων από τη Θεσσαλία στην Ήπειρο), την Ακρόπολη Κιερίου κοντά στους Σοφάδες, τον Μηκυναϊκό Θολωτό Τάφο Γεωργικού-Ξινονερίου, τον αρχαϊκό Ναό του Απόλλωνα στη Μητρόπολη Καρδίτσας, το αναστηλωμένο Βυζαντινό κάστρο Φαναριού, τα πάμπολλα Μοναστήρια των βουνών και του κάμπου, τον μυθιστορηματικό βίο των Καραγκούνηδων, το αεροδρόμιο και τα χωριά-κρησφύγετα της Εθνικής Αντίστασης στα Άγραφα, κ.ά που αποδεικνύουν πως ο Νομός Καρδίτσας δικαιούται να φέρει τον τίτλο του πρωταγωνιστή στο ιστορικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της Θεσσαλίας;

Αρχή απ' την εκπαίδευση

Πεποίθησή μου είναι ότι τα οφέλη από την οργανωμένη και συντονισμένη ανάδειξη της τοπικής ιστορίας στο σύνολό της, θα είναι πολλαπλά για τον τουρισμό, την τοπική οικονομία, για όλους μας και ιδιαίτερα για τα παιδιά, για τη νέα γενιά που ως εκπαιδευτικός λατρεύω και θαυμάζω.

Στεκόμενος στην εκπαιδευτική διάσταση του όλου  εγχειρήματος, την οποία θεωρώ πολύ κρίσιμη για την επιτυχία του, θέλω να υπογραμμίσω τα εξής:

Η εισαγωγή της τοπικής ιστορίας στα σχολικά προγράμματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού, μπορεί να προσφέρει στη νεολαία ένα ανέλπιστο «δώρο»... Τη δυνατότητα να μάθει πάρα πολλά για την τοπική ιστορία και να αναπτύξει ισχυρή συνείδηση για την πολιτιστική της ταυτότητα. Πρόκειται για τον πιο άμεσο και προσιτό τρόπο ώστε να καταλάβουν τα παιδιά, όλοι, τις ρίζες του τόπου μας. Η τοπική ιστορία δεν περιορίζεται μόνο στη γνώση των γεγονότων του παρελθόντος, αλλά λειτουργεί και ως μέσο κατανόησης των κοινωνικών και πολιτιστικών αλλαγών στην κοινότητα. Επιπλέον, προσφέρεται για βιωματικές δραστηριότητες όπως είναι οι εκπαιδευτικές εκδρομές π.χ. σε μνημεία και ιστορικούς τόπους. Εκεί μάλιστα ζουν και αξιέπαινοι εθελοντές συγκέντρωσης παλιών μύθων, μαρτυριών, παραδοσιακών κειμηλίων, οι οποίοι είναι πάντα έτοιμοι για συναρπαστικές αφηγήσεις.

Τα οφέλη των παιδιών από αυτή τη στοχευμένη νέα εκπαιδευτική διαδικασία, αποτελούν σήμερα ζητούμενα και είναι η προσωπική σύνδεσή τους με την ιστορία, η ανάπτυξη ικανότητας έρευνας, η κοινωνική ευαισθητοποίηση, η ενεργός συμμετοχή τους στα κοινά.

Εξάλλου, η ανάδειξη της τοπικής ιστορίας μέσω της εκπαίδευσης, δεν αποτελεί μόνο έναν τρόπο διατήρησης της παράδοσης, αλλά και μια ευχάριστη, καινοτόμα εκπαιδευτική διαδικασία που καλλιεργεί αξίες και την πολιτιστική ταυτότητα των μαθητών. Ενσωματώνοντας τοπικά στοιχεία στα εκπαιδευτικά προγράμματα, οι νέες γενιές θα είναι σε θέση να κατανοήσουν καλύτερα τον κόσμο γύρω, κρατώντας παράλληλα «ζωντανή» την ιστορική κληρονομιά τους.

Πιστεύω ότι εμείς ως αυτοδιοίκηση, οι πολιτιστικοί σύλλογοι, τα τοπικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και όλοι οι αρμόδιοι φορείς, έχουμε την υποχρέωση να συνεργαστούμε για μια νέα πολιτιστική εκκίνηση στον τόπο. Επενδύοντας στη γνώση του παρελθόντος, ο Νομός μας μπορεί να χτίσει ένα φωτεινό μέλλον, διατηρώντας μέσα απ' την εκπαίδευση, ισχυρή την πολιτιστική του ταυτότητα και ενισχύοντας διαχρονικά το αίσθημα του «ανήκειν» στους κατοίκους, ειδικά στη νεολαία μας που αποζητά να γνωρίσει βαθιά τις ρίζες της και να φτιάξει τα οράματα που της ταιριάζουν.

Βάιος Φροξυλιάς

Εκπαιδευτικός

Δημοτικός Σύμβουλος Μουζακίου