Ευάγγελος Αδαμόπουλος: "Φάρμακα GLP-1: Από τον διαβήτη στην παχυσαρκία" ^Κύριο

Γιατί μας απασχολεί η παχυσαρκία;

Η παχυσαρκία αποτελεί μια χρόνια, πολυπαραγοντική και προοδευτική νόσο, η οποία επηρεάζει σημαντικά τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.

Συνδέεται στενά με:

• αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο,
• σακχαρώδη διαβήτη τύπου II,
• αρτηριακή υπέρταση,
• δυσλιπιδαιμία,
• και αυξημένη θνητότητα.

Παράλληλα, επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής και οδηγεί στην ανάγκη ανάπτυξης αποτελεσματικών και μακροχρόνιων θεραπευτικών στρατηγικών.

Τι είναι το GLP-1;

Το GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) είναι μια εντερική ορμόνη που ανήκει στις ινκρετίνες.

Εκκρίνεται φυσιολογικά μετά τη λήψη τροφής από τα L-κύτταρα του ειλεού και του παχέος εντέρου και συμμετέχει στη ρύθμιση:

• της έκκρισης ινσουλίνης,
• του σακχάρου αίματος,
• της όρεξης,
• και του αισθήματος κορεσμού.

Μηχανισμός δράσης

Οι αγωνιστές GLP-1 επιδρούν τόσο στο γαστρεντερικό σύστημα όσο και στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Συγκεκριμένα:

• αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού,
• καθυστερούν τη γαστρική κένωση,
• μειώνουν τη θερμιδική πρόσληψη,
• βελτιώνουν τον γλυκαιμικό έλεγχο,
• και επηρεάζουν τα κέντρα πείνας και ανταμοιβής στον εγκέφαλο.

Έτσι μειώνεται η έντονη επιθυμία για τροφή και διευκολύνεται ο έλεγχος της ποσότητας των γευμάτων.

Πέρα από την απώλεια βάρους

Τα φάρμακα GLP-1 δεν συμβάλλουν μόνο στη μείωση του σωματικού βάρους.

Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορούν να προσφέρουν:

• μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων,
• βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ,
• μείωση της αρτηριακής πίεσης,
• και πιθανή νεφρική προστασία.

Για τον λόγο αυτό αποτελούν πλέον σημαντικό εργαλείο της σύγχρονης μεταβολικής ιατρικής.

Διαθέσιμα σκευάσματα

Σήμερα χρησιμοποιούνται διεθνώς διάφοροι αγωνιστές GLP-1, όπως:

• Semaglutide (Ozempic, Wegovy)
• Liraglutide (Saxenda)
• Dulaglutide (Trulicity)

Παράλληλα, νεότεροι παράγοντες όπως η Tirzepatide δρουν ταυτόχρονα στους υποδοχείς GIP και GLP-1, ενισχύοντας τη μεταβολική απόκριση και τη μείωση του βάρους.

Ποιοι είναι κατάλληλοι υποψήφιοι;

Η θεραπεία προτείνεται κυρίως σε ασθενείς με:

• BMI ≥30,
• ή BMI ≥27 όταν συνυπάρχουν συνοδά νοσήματα όπως:
  • αρτηριακή υπέρταση,
  • δυσλιπιδαιμία,
  • σακχαρώδης διαβήτης.

Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν έχουν οδηγήσει σε επαρκή απώλεια βάρους.

Ποιοι δεν πρέπει να λαμβάνουν GLP-1;

Η χορήγηση των φαρμάκων αυτών αντενδείκνυται σε ασθενείς με:

• ιστορικό κακοήθους νεοπλάσματος θυρεοειδούς,
• σύνδρομο MEN2,
• κύηση,
• ή σοβαρή γαστροπάρεση.

Η επιλογή των ασθενών πρέπει να γίνεται προσεκτικά και με τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι:

• ναυτία,
• έμετος,
• διάρροια,
• δυσκοιλιότητα,
• κοιλιακό άλγος,
• και σπανιότερα υπογλυκαιμία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδικές και εμφανίζονται κυρίως κατά την έναρξη ή αύξηση της δόσης.

Αγωνιστές GIP και GLP-1

Οι νεότερες θεραπείες συνδυάζουν δράση στους υποδοχείς GIP και GLP-1.

Με τον τρόπο αυτό:

• μειώνεται η όρεξη,
• περιορίζονται οι λιγούρες,
• αυξάνεται το αίσθημα κορεσμού,
• και ενισχύεται η αξιοποίηση του λίπους.

Παράλληλα παρατηρείται σημαντική μείωση του σπλαγχνικού λίπους και βελτίωση των μεταβολικών παραμέτρων.

Τι πρέπει να προσέχουν οι ασθενείς

Η σωστή χρήση των φαρμάκων απαιτεί:

• σταδιακή αύξηση της δόσης,
• καλή ενυδάτωση,
• μικρά και συχνά γεύματα,
• επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης,
• συστηματική άσκηση,
• και τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Η υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής παραμένει βασικό στοιχείο της θεραπείας.

Διατροφικές συστάσεις

Συστήνεται:

• αποφυγή λιπαρών γευμάτων,
• περιορισμός αλκοόλ,
• αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών,
• και επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης.

Οι διατροφικές παρεμβάσεις συμβάλλουν στη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών και στη βελτίωση του θεραπευτικού αποτελέσματος.

Τι συμβαίνει μετά τη διακοπή;

Μετά τη διακοπή της θεραπείας παρατηρείται συχνά επαναπρόσληψη βάρους.

Η παχυσαρκία αποτελεί χρόνια νόσο και απαιτεί:

• μακροχρόνια στρατηγική,
• συνεχή παρακολούθηση,
• και διατήρηση υγιεινών συνηθειών.

Η διακοπή της αγωγής θα πρέπει να γίνεται σταδιακά και υπό ιατρική καθοδήγηση.

Το μέλλον της θεραπείας

Το μέλλον της θεραπείας της παχυσαρκίας περιλαμβάνει:

• τριπλούς αγωνιστές ορμονών,
• εξατομικευμένη ιατρική,
• και πιθανή χρήση στην πρόληψη μεταβολικών νοσημάτων.

Η συνδυασμένη δράση GLP-1, GIP και γλυκαγόνης φαίνεται ότι μπορεί να προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη απώλεια βάρους και βελτίωση του μεταβολισμού.

Πλεονεκτήματα και περιορισμοί

Πλεονεκτήματα

• σημαντική απώλεια βάρους,
• μεταβολικά και καρδιαγγειακά οφέλη,
• καλή ανεκτικότητα.

Περιορισμοί

• υψηλό κόστος,
• ανάγκη μακροχρόνιας θεραπείας,
• πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Κλινικές συμβουλές

Τα φάρμακα GLP-1 δεν αντικαθιστούν:

• τη σωστή διατροφή,
• τη φυσική δραστηριότητα,
• και τη συνολική αλλαγή τρόπου ζωής.

Η σωστή επιλογή ασθενών και η στενή παρακολούθηση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία.

Συμπεράσματα

Τα φάρμακα GLP-1 έχουν αλλάξει σημαντικά το θεραπευτικό πλαίσιο της παχυσαρκίας.

Αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία της σύγχρονης μεταβολικής ιατρικής, προσφέροντας ουσιαστική απώλεια βάρους και σημαντικά μεταβολικά οφέλη, όταν συνδυάζονται με μακροχρόνιες αλλαγές στον τρόπο ζωής

Ευάγγελος Ε. Αδαμόπουλος, Διευθυντής Ά Παθολογικής Κλινικής ΙΑΣΩ Θεσσαλίας