Μ.Κ.Ο. Αποστολή: "Νόσος Αλτσχάιμερ - Άνοια"

Η νόσος Alzheimer είναι μία νευροεκφυλιστική  ασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Χαρακτηρίζεται στην ήπια μορφή της από σταδιακή απώλεια μνήμης και περιορισμό των υπόλοιπων νοητικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Αφορά την «Τρίτη ηλικία» ενώ εντοπίζονται σποραδικά  περιστατικά και σε μικρότερες των 65 ετών ηλικίες.

Η νόσος Alzheimer επηρεάζει τις περιοχές τους εγκεφάλου που ελέγχουν τη σκέψη, τη μνήμη, την αντίληψη,  τη γλώσσα, την ικανότητα μάθησης και κρίσης. Η νόσος ξεκινάει σταδιακά και με ύπουλο τρόπο και συνήθως εξελίσσεται  αργά. Διαγιγνώσκεται όταν η έκπτωση των παραπάνω λειτουργιών φτάνει σε σημείο, ώστε να βλάπτονται οι προσωπικές καθημερινές δραστηριότητες και πρέπει να διαφοροποιηθεί  σαφώς από τη φυσιολογική έκπτωση των νοητικών λειτουργιών λόγω ηλικίας.  

Η νόσος χαρακτηρίζεται από αργή και προοδευτική έκπτωση της μνήμης, που συνοδεύεται από διαταραχές του λόγου και ακολουθούν η διαταραχές προσανατολισμού στο χώρο, αδυναμία συγκέντρωσης, αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου, διαταραχές της διάθεσης όπως άγχος, λύπη κ.α., επιβράδυνση της σκέψης, απώλεια ενέργειας,  κοινωνική απόσυρση.

Όσο η νόσος εξελίσσεται, επηρεάζονται σταδιακά και οι  δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, δηλαδή οι κοινωνικές σχέσεις, η διαχείριση των οικονομικών , η φροντίδα του εαυτού, η οδήγηση κτλ. ώσπου  οι δυσκολίες αυτές γίνονται τόσο  σοβαρές , που ο ασθενής εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους.  

Τα συχνότερα συμπτώματα της άνοιας είναι τα εξής:

•    εξασθένηση της μνήμης
•    προβλήματα προσανατολισμού
•    δυσκολία σε ορισμένες απλές δραστηριότητες (ντύσιμο, τηλεφωνήματα)
•    διαταραχές της σκέψης και του λόγου
•    διαταραχές της συμπεριφοράς, και αλλαγή στοιχείων του χαρακτήρα π.χ. ανησυχία και επιθετικότητα.

Το κυριότερο σύμπτωμα της νόσου Alzheimer που παρουσιάζεται σε πρώιμο στάδιο  είναι η απώλεια μνήμης και ιδιαίτερα σε γεγονότα που συνέβησαν πρόσφατα. Συνοδεύονται συμπτώματα που σχετίζονται με την απώλεια προσανατολισμού και την διαταραχή  αίσθησης του χρόνου. Οι ασθενείς  χάνονται εύκολα στο δρόμο, ξεχνώντας το  πώς έφτασαν ή μη γνωρίζοντας πώς να γυρίσουν πίσω, ξεχνούν  να εμφανιστούν σε ραντεβού ή να πληρώσουν λογαριασμούς. Δυσκολεύονται να κατανοήσουν και  να εκτελέσουν καθημερινές ασχολίες , όπως να κάνουν χρήση τηλεφώνου ή να μαγειρέψουν. Οι ασθενείς εμφανίζουν διαταραχές κριτικής ικανότητας καθώς και ικανότητα κατανόησης και έκφρασης του λόγου. Σε αυτά τα επίπεδα οι ασθενείς δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις , δυσκολεύονται στο λόγο, αρχίζουν να μιλάνε πιο αργά σε σχέση με το παρελθόν, ξεχνώντας τις κατάλληλες λέξεις ακόμη και να κατανοήσουν τις συζητήσεις των άλλων. Προβλήματα επίσης  παρουσιάζονται  στη διάθεση και στη συμπεριφορά. Μπορεί να έχουν ενδείξεις κατάθλιψης, ανησυχίας και νευρικότητας. Οι ασθενείς εμφανίζουν απουσία ενδιαφέροντος, δεν βρίσκουν κίνητρα και αποτραβιούνται. Αποφεύγουν να αντιμετωπίσουν καταστάσεις όπως να κάνουν  ένα ταξίδι.

Σε μεσαίο στάδιο οι ασθενείς χρειάζονται συνεχή επίβλεψη, χάνουν την αίσθηση του χρόνου, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν στενούς φίλους  ακόμη και μέλη της οικογένειας του. Δυσκολεύονται να ντυθούν, να οργανώσουν τη σκέψη τους σε λογική σειρά, μπορεί να είναι ανήσυχοι, να νευριάζουν εύκολα και γενικά να μη συνεργάζονται. Σε αυτό το στάδιο ενδέχεται να λένε παράλογα πράγματα ή να βλέπουν πράγματα που δεν υπάρχουν όπως για παράδειγμα κάποιον που δεν βρίσκεται στη ζωή.

Στο τελικό στάδιο οι ασθενείς δεν μπορούν πλέον να κάνουν μόνοι τους μπάνιο, να φάνε, να ντυθούν, ή να πάνε τουαλέτα. Μπορεί να είναι επιθετικοί, αρνητικοί, πεισματάρηδες ή υπερβολικά ευαίσθητοι, καχύποπτοι με τάση για περιπλάνηση, ενώ συχνά αλλάζουν οι συνήθειες του ύπνου, της όρεξης και χάνουν τον έλεγχο των σφικτήρων. Οι πάσχοντες μπορεί να έχουν μεγάλη ανησυχία, ιδιαίτερα  κατά τις βραδινές ώρες και να μένουν άυπνοι.  Ενδέχεται να είναι καθηλωμένοι στο κρεβάτι εφόσον χάνουν εύκολα την ισορροπία τους και μπορεί να πέφτουν συχνά. Οι συμπεριφορικές αυτές αλλαγές επιβαρύνουν την οικογένεια και αποτελούν συχνό λόγο μετακίνησης των ασθενών σε μονάδες φροντίδας.

 Σημαντικές δραστηριότητες που μειώνουν τον κίνδυνο της νόσου Αλτσχάιμερ:
 - Άσκηση
 - Διάβασμα
 - Διατροφή
 - Δραστήρια κοινωνική ζωή

Πότε πρέπει κανείς να απευθυνθεί σε γιατρό?

Οι ίδιοι οι ασθενείς ή όταν αυτοί δεν έχουν επίγνωση των δυσκολιών τους, οι φροντιστές τους, θα πρέπει να απευθύνονται σε γιατρό όταν διαπιστώνουν ότι οι ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική δυσχέρεια της πρόσφατης μνήμης (ξεχνούν πρόσφατα γεγονότα, ρωτούν συχνά το ίδιο πράγμα, ψάχνουν τη λέξη, δεν κατορθώνουν να ολοκληρώνουν νοήματα), πολύ δε περισσότερο όταν η διαταραχή της μνήμης συνοδεύεται και από διαταραχή της λειτουργικότητας ή και της συμπεριφοράς.  

Αναγνωστοπούλου Όλγα
Ψυχολόγος
Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Καρδίτσας
Τρικάλων 183
Τηλ.&fax:24410-22310