Κων. Ξυλομένος: Το οικονομικό - πολιτικό τοπίο στην αυτοδιοίκηση ^Κύριο

Οι στόχοι που τέθηκαν όμως για την ανάδειξη ενός διαφορετικού μοντέλου διοίκησης των δήμων με καλύτερη αξιοποίηση των δομών τους, μεγαλύτερη εξοικονόμηση πόρων και μια ευρύτερη αναδιάρθρωση στη λειτουργία τους δεν έδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Βέβαια, η μεταρρύθμιση του Καλλικράτη συνέπεσε χρονικά με την οικονομική κρίση στη χώρα μας, με αποτέλεσμα τη σημαντική περικοπή πόρων για την αυτοδιοίκηση, που σε συνδυασμό με την έλλειψη χρηστής διαχείρισης στο παρελθόν συνέβαλε ώστε πολλοί δήμοι να φτάσουν στα όρια οικονομικής κατάρρευσης. Η συζήτηση που έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετό καιρό για αλλαγή του εκλογικού νόμου και εφαρμογή ενός νέου νομοσχεδίου για την αυτοδιοίκηση φαίνεται να εγκαταλείπεται λόγω των έντονων αντιδράσεων που έχει προκαλέσει στους περισσοτέρους νυν δημάρχους αλλά και στον ευρύτερο πολιτικό κόσμο.

Σ’ αυτή τη δύσκολη συγκυρία χρειάζεται να υπάρξει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο από τις δημοτικές αρχές που θα αναλάβουν την πρωτοβουλία να «συγκρουστούν» με την κυβέρνηση διεκδικώντας την επιβίωση των δήμων τους. Η κατάργηση αρμοδιοτήτων και δομών όπως η δημοτική αστυνομία, η συνεχής παρέμβαση στην οργάνωση και λειτουργία των δήμων από το κεντρικό κράτος, η επιπλέον παρακράτηση πόρων από τους ΚΑΠ, αλλά και η διαθεσιμότητα των υπαλλήλων των ΟΤΑ είναι ζητήματα που συμπληρώνουν το δυσχερές οικονομικό τοπίο που καλείται να αντιμετωπιστεί. Στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και το δικαίωμα της επέμβασης του οικονομικού παρατηρητήριου για την επίτευξη ρεαλιστικών και ισοσκελισμένων προϋπολογισμών όπου θα αναφέρονται οι δράσεις που αφορούν στις τοπικές και δημοτικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των έργων και των υπηρεσιών τους. Έτσι σε περίπτωση που η απόκλιση του προϋπολογισμού κάποιου δήμου είναι άνω του 10% στο τρίμηνο τότε θα υπάρχει διαβούλευση και υπόδειξη τρόπων για τη συμμόρφωσή του και εάν η απόκλιση αυτή συνεχίζεται για ένα εξάμηνο τότε το Οικονομικό Παρατηρητήριο έχει το δικαίωμα να υποδείξει  στον υπουργό να εντάξει το συγκεκριμένο δήμο σε καθεστώς επιτήρησης, με ότι αυτό συνεπάγεται (αύξηση δημοτικών τελών κλπ). Το δυσμενές περιβάλλον που διαμορφώνεται στο χώρο της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης με βάση τα παραπάνω και σε συνδυασμό με τη συντηρητική πολιτική του συγκεντρωτισμού των εξουσιών από την κυβέρνηση, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή υπονόμευση της δυναμικής για την αυτονομία της από το κεντροβαρές μοντέλο διακυβέρνησης.

Η ανάγκη για ανεξάρτητες και υπερκομματικές υποψηφιότητες δημάρχων στις επικείμενες εκλογές για την αυτοδιοίκηση αποτελεί το ζητούμενο ώστε να λειτουργήσει ο θεσμός ως αντίβαρο στην συνεχή απαξίωσή του από το κεντρικό κράτος. Βέβαια η επιδίωξη για ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις και συνεργασίες χωρίς κομματικούς ηγεμονισμούς και με ενεργή κοινωνική συμμετοχή είναι τα κύρια συστατικά για την επιτυχία μιας ανεξάρτητης δημοτικής κίνησης. Άλλωστε το όραμα για μια διοικητικά και θεσμικά αυτόνομη λειτουργία του θεσμού με πρωταγωνιστικό ρόλο που θα διαφυλάσσει την κοινωνική συνοχή με πνεύμα ευθύνης,  μπορεί να συντελέσει καθοριστικά στην προσπάθεια για μια συλλογική ανάκαμψη σε εθνικό επίπεδο.

Ξυλομένος Κωνσταντίνος   
Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ.