Δ.Ε.Ο.Σ. στην μάχη κατά της φοροδιαφυγής: Τι είναι οι Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών και πώς θα λειτουργεί

Η ΔΕΟΣ αντικαθιστά -μετά από σχεδόν 30 χρόνια λειτουργίας- το πρώην ΣΔΟΕ, εισάγοντας ένα σύγχρονο, ενιαίο και πιο αποτελεσματικό σχήμα φορολογικών ελέγχων στη χώρα μας. Στόχος είναι η προστασία των δημοσίων εσόδων, η ενίσχυση της φορολογικής δικαιοσύνης και η διασφάλιση του υγιούς ανταγωνισμού, προς όφελος των συνεπών πολιτών και επιχειρήσεων.

Η νέα Διεύθυνση στελεχώνεται αρχικά με 370 έμπειρα στελέχη, τα οποία προέρχονται από τις ελεγκτικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ και του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ). Σε αυτά θα προστεθούν και 80 νέοι ελεγκτές, οι οποίοι θα επιλεγούν από ειδική Επιτροπή με κριτήρια τα τυπικά τους προσόντα, την επαγγελματική τους εμπειρία και την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα. Συνολικά, 450 ελεγκτές θα αναλάβουν επιχειρησιακή δράση, με συνεχή εκπαίδευση σε μεθόδους δίωξης, έρευνας και εκτέλεσης ελέγχων.

«Στα όπλα» 450 ελεγκτές της εφορίας

Τα επιχειρησιακά κλιμάκια της ΔΕΟΣ θα είναι πλήρως εξοπλισμένα με drones, φορητές κάμερες, ειδικά οχήματα, σκάφη, μέσα ατομικής προστασίας, καθώς και σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, εντοπισμού και επιτήρησης. Πριν από κάθε επιχείρηση οι ελεγκτές θα λαμβάνουν τον απαραίτητο εξοπλισμό, με σκοπό την ασφαλή και τεκμηριωμένη διενέργεια των ελέγχων. Η συνεχής σύνδεσή τους με το κέντρο επιχειρήσεων της ΑΑΔΕ θα εξασφαλίζει άμεση υποστήριξη και καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο.

Για λόγους προστασίας στην αναμέτρησή τους με τις εγκληματικές οργανώσεις, τα στελέχη θα φέρουν όπλο και αλεξίσφαιρα, ενώ θα περνούν από ειδική εκπαίδευση στη δίωξη ναρκωτικών, στην σκοποβολή, ακόμα και σε τεχνικές μάχης «σώμα με σώμα» και ακινητοποίησης όσων τυχόν κινηθούν απειλητικά για να εμποδίσουν τον έλεγχο.

Η δράση της ΔΕΟΣ θα καλύπτει όλο το φάσμα της «βαριάς» φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και της δασμοφοροδιαφυγής, καθώς και τον έλεγχο της κίνησης κεφαλαίων. Επιπλέον, στο πεδίο αρμοδιοτήτων της εντάσσονται η παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών, όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών, καθώς και η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων, μνημείων, κειμηλίων και έργων τέχνης. Με τον τρόπο αυτό υπηρετείται ταυτόχρονα η προστασία των δημοσίων εσόδων και της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τεχνικός εξοπλισμός και ΑΙ

Η έδρα της ΔΕΟΣ θα βρίσκεται στην Αθήνα. Κεντρικό ρόλο στο επιχειρησιακό μοντέλο της ΔΕΟΣ θα έχουν δύο Αίθουσες Επιχειρήσεων, που λειτουργούν με προηγμένα μέσα ενδοεπικοινωνίας και λήψης εικόνας σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και μέσω drones. Οι αίθουσες αυτές θα υποστηρίζουν και θα συντονίζουν όλα τα ελεγκτικά κλιμάκια, από τον σχεδιασμό μέχρι την ολοκλήρωση κάθε επιχείρησης. Μετά από κάθε δράση θα διενεργείται απολογιστική αξιολόγηση, ώστε να βελτιώνεται διαρκώς η αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

Η Γενική Διεύθυνση θα στηρίζεται σε τρεις κατηγορίες περιφερειακών μονάδων που θα λειτουργούν σε 24ωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα:

- οι Μονάδες Ειδικών Οικονομικών Ελέγχων (ΜΕΟΕΛ) Αττικής και Μακεδονίας αναλαμβάνουν την αποκάλυψη περιπτώσεων οικονομικού εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένων ερευνών ηλεκτρονικού εγκλήματος, διαφθοράς και απάτης δημοσίων λειτουργών,

- οι Μονάδες Ειδικών Φορολογικών Ελέγχων (ΜΕΦΕΛ) σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο επικεντρώνονται στη μεγάλη φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή, ενώ

- οι Μονάδες Ειδικών Τελωνειακών Ελέγχων (ΜΕΤΕΛ) Αττικής και Θεσσαλονίκης θα έχουν ως κύριο αντικείμενο το λαθρεμπόριο και τη δασμοφοροδιαφυγή. 

Στις Αίθουσες Επιχειρήσεων θα συγκεντρώνονται και θα συντίθενται συνεχώς νέα δεδομένα, με αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Η ανάλυση αυτή θα επιτρέπει την αναγνώριση δικτύων, οντοτήτων, προτύπων και δομών που επανεμφανίζονται σε πολλαπλές υποθέσεις, ακόμη και σε πραγματικό χρόνο. Έτσι διευκολύνεται η αποκάλυψη σύνθετων και διασυνδεδεμένων κυκλωμάτων, που αποτελούν τον βασικό στρατηγικό στόχο της νέας δομής. 

Στόχος για 100 δράσεις κάθε μέρα

Για το 2026, το νέο ελεγκτικό δίκτυο έχει ως στόχο την υλοποίηση τουλάχιστον 30.000 ελέγχων, δηλαδή περίπου 100 επιχειρησιακών δράσεων ημερησίως μέχρι τέλος του έτους. Οι έλεγχοι θα αφορούν, μεταξύ άλλων, την αποκάλυψη και καταπολέμηση φοροδιαφυγής μέσω ηλεκτρονικών μέσων και διαδικτύου, την αντιμετώπιση απάτης στον ενδοκοινοτικό ΦΠΑ, τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων όπου απαιτείται για τη διασφάλιση συμφερόντων του Δημοσίου και τη διενέργεια εξειδικευμένων ελέγχων σε προϊόντα που υπόκεινται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.

Στις αρμοδιότητες της ΔΕΟΣ περιλαμβάνονται, επίσης, έρευνες ηλεκτρονικού οικονομικού εγκλήματος και παραβιάσεων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (παράνομο λογισμικό, «κατέβασμα» μουσικής και ταινιών κλπ) καθώς και ο έλεγχος της ορθής εφαρμογής των διατάξεων που σχετίζονται με εθνικές και κοινοτικές επιδοτήσεις και επιχορηγήσεις.

Η νέα υπηρεσία θα υποβάλλει μηνυτήριες αναφορές στον αρμόδιο Εισαγγελέα για υποθέσεις φοροδιαφυγής που έχουν ολοκληρωθεί, συμβάλλοντας στη δικαστική αντιμετώπιση των σχετικών αδικημάτων. Παράλληλα, επεκτείνει τη δράση της στον εντοπισμό αδήλωτης εργασίας και παραβάσεων της ασφαλιστικής νομοθεσίας, με ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.

Η ΔΕΟΣ προβλέπεται να συνεργάζεται διεθνώς με οργανισμούς όπως η OLAF, η INTERPOL και η EUROPOL, ενισχύοντας την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό σε διασυνοριακές υποθέσεις. Ειδικό τμήμα θα λειτουργεί ως Εθνικό Γραφείο Ανάκτησης Περιουσιακών Στοιχείων από εγκληματικές δραστηριότητες (ARO Greece), διευκολύνοντας τη συνεργασία μέσω διεθνών δικτύων, όπως το CARIN. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η δυνατότητα εντοπισμού και δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων που προέρχονται από οικονομικό έγκλημα.

Κωστής Πλάντζος - ΑΠΕ-ΜΠΕ