Τάσος Τσιαπλές: Λαϊκή κατοικία στις «συμπληγάδες» της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της στρατηγικής της Ε.Ε

Καμία πολιτική ρύθμιση δεν θα εξαφανίσει συνολικά τις συνέπειες για τους εργαζόμενους από την εμπορευματοποίηση της γης, την καπιταλιστική αγορά κατοικιών, τη διασφάλιση της μέγιστης κερδοφορίας των κατασκευαστικών ομίλων, των τραπεζών και των υπόλοιπων μονοπωλίων.

Το στεγαστικό είναι αποτέλεσμα τόσο των αυξήσεων της τιμής της κατοικίας, του κόστους αποπληρωμής ληστρικών στεγαστικών δανείων και του κόστους στέγασης, όσο και της υστέρησης του πραγματικού μισθού και της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός της άρχουσας τάξης για την καπιταλιστική ανάπτυξη, που ιεράρχησε τη μετατροπή όλο και περισσότερων περιοχών της χώρας σε τουριστικό προορισμό για όλο το έτος, εκτοξεύει τις τιμές. Η προσέλκυση εγχώριων και ξένων κεφαλαίων επενδύσεων σε ακίνητα μέσω της Golden Visa και ο πολλαπλασιασμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων (AirBnb) που συνοδεύει παγκόσμια την καπιταλιστική τουριστική ανάπτυξη, εκτοξεύουν περαιτέρω τις τιμές.

Η χρηματοδότηση απο την κυβέρνηση και τις περιφέρειες, κατασκευαστικών ομίλων για έργα οδικών αξόνων, λιμενικών εγκαταστάσεων και αστικών αναπλάσεων σε περιοχές που ιεραρχούνται απ' τον αστικό σχεδιασμό αυξάνουν τις τιμές κατοικιών στις περιοχές αυτές, πολλαπλασιάζοντας τα κέρδη των επενδύσεων. Στο πλαίσιο της καπιταλιστικής αγοράς η αναβάθμιση περιοχών, εκτοπίζει λαϊκά στρώματα που δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος στέγασης, όπως καταλαβαίνουν ήδη οι κάτοικοι στα νότια προάστια με την επίδραση του έργου στο Ελληνικό, αλλά και στα κέντρα μεγάλων πόλεων της χώρας.

Η «πράσινη» και «ψηφιακή» μετάβαση της Ε.Ε αυξάνει τις τιμές κατοικιών, τόσο των παλιών λόγω της υποχρεωτικής «ενεργειακής αναβάθμισης» όσο και των νέων «πράσινων» και «έξυπνων» κατασκευών. Μαζί με το κόστος της «πράσινης» ενέργειας διευρύνει την Ενεργειακή φτώχεια.

Οι διαρκείς ανατιμήσεις απ' τα καρτέλ των υλικών κατασκευής και της Ενέργειας πιέζουν κι άλλο ανοδικά το κόστος κατασκευής και ανακαίνισης. Οι επιπτώσεις του ιμπεριαλιστικού πολέμου με τον πόλεμο δασμών και τις κλιμακούμενες κυρώσεις, το υψηλότερο κόστος μεταφορών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή επιδρούν ανοδικά στις τιμές πρώτων υλών.

«Στεγαστική πολιτική» κυβέρνησης - ΕΕ... «άνθρακες ο θησαυρός»

Σε μια περίοδο με νέο ρεκόρ πλειστηριασμών, τα σενάρια εξαγγελιών μέτρων της ΔΕΘ για το στεγαστικό περιλαμβάνουν:

Νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» με χαλαρότερους όρους για την παλαιότητα των σπιτιών και τα εισοδηματικά κριτήρια και διεύρυνση της χρηματοδότησης.

Την «κοινωνική αντιπαροχή» που εξαγγέλλεται για τέταρτη συνεχή χρονιά, απο την κυβέρνηση και την περιφέρεια Θεσσαλίας για τη δημιουργία μερικών εκατοντάδων κατοικιών που θα διατίθενται με «προσιτό» μίσθωμα και δυνατότητα εξαγοράς έπειτα από δέκα χρόνια συνεπούς μίσθωσης (σύστημα renttoown).

Μέτρα για την αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος ακινήτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται 34.000 ακίνητα που διαθέτει η ΕΤΑΔ και βρίσκονται σε διαδικασία εκκαθάρισης. Το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει να προχωρήσει σε αλλαγή του Κληρονομικού Δικαίου, προκειμένου να απελευθερώσει και να επιταχύνει την εκμετάλλευση ακινήτων από δωρεές.

Κρατικές ρυθμίσεις προκειμένου να απελευθερωθεί η «τακτοποίηση» σχεδόν 25.000 ακινήτων που κατέχουν τράπεζες, funds και servicers, από τα οποία τα 16.000 αποτελούν κατοικίες και μόλις 3.000 είναι τακτοποιημένα προς άμεση διάθεση.

Παροχή κινήτρων - αντικινήτρων για να μπουν στην αγορά τα λεγόμενα «κλειστά» ακίνητα με μείωση της φορολόγησης των ενοικίων και μέτρα περιορισμού της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Ουσιαστικά συνεχίζεται η κυβερνητική πολιτική προγραμμάτων που επιδοτούν ελάχιστους εργαζόμενους, επιβάλλοντας νέο τραπεζικό δανεισμό, μετατρέποντάς τους σε «ενοικιαστές» του σπιτιού τους, ομήρους της επόμενης γενιάς πλειστηριασμών. Ο λαός μέσω της φοροληστείας και των περικοπών κοινωνικών δαπανών πληρώνει τα κεφάλαια των πενιχρών κρατικών ενισχύσεων. Ο λαός χρεώνεται τη δωρεάν παραχώρηση κρατικής ακίνητης περιουσίας στους κατασκευαστικούς ομίλους που εξασφαλίζουν υψηλά ποσοστά κέρδους για δεκαετίες.

Ενώ στο πλαίσιο της καπιταλιστικής αγοράς κατοικίας η επιδότηση αγοράς, κατασκευής ή ανακαίνισης κατοικιών τελικά αυξάνει τις τιμές τροφοδοτώντας την κερδοφορία των ομίλων κατασκευών, διαχείρισης ακινήτων, δομικών υλικών, τραπεζών και servicers.

Οι «θαυματουργές» λύσεις ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ ή οι «βέλτιστες» πρακτικές της Ε.Ε

Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ που «αντιπολιτεύονται» τη Ν.Δ επικαλούμενοι τις «βέλτιστες» πρακτικές άλλων χωρών της Ε.Ε, στις οποίες ωστόσο επίσης οξύνεται η «στεγαστική κρίση», με σοσιαλδημοκρατικές και νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις να αναζητούν «λύσεις»...

Οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ δεν διαφέρουν ουσιαστικά από την πολιτική που υλοποιεί η κυβέρνηση της Ν.Δ. Αποδέχονται την παραχώρηση κρατικών ακινήτων μέσω ΣΔΙΤ για διασφάλιση της κερδοφορίας των ομίλων. Αυτό κάνει άλλωστε και η σοσιαλδημοκρατική περιφερειακή αρχή Θεσσαλίας του κ. Κουρέτα. Τα προγράμματα «κοινωνικής κατοικίας» που υλοποιούνται σε όλα τα κράτη - μέλη της Ε.Ε δεν έχουν αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Περιλαμβάνουν κρατικές και ιδιωτικές κατοικίες, ακόμα και συνεταιριστικής μορφής, στις οποίες το κράτος επιδοτεί το ενοίκιο προσφέροντας στέγη στα ποιό φτωχά λαϊκά τμήματα.

Από το 2010 μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2025, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 57,9%, τα ενοίκια κατά 27,8%, ενώ την ίδια περίοδο η αύξηση του πραγματικού μισθού μόλις ξεπέρασε το 10%, με το 47% των νέων 18-34 ετών να μένουν στους γονείς τους. Το στεγαστικό περιγράφεται ως «μάστιγα» που χτυπά τα αστικά κέντρα μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, αλλά και τις τουριστικές περιοχές.

Η ισπανική κυβέρνηση για να καλύψει την ανάγκη 550.000 κατοικιών μελετά λύσεις ΣΔΙΤ κατασκευής κατοικιών για χαμηλά εισοδήματα μέσω βιομηχανικών συστημάτων ταχείας «φθηνής» δόμησης.

Η γερμανική κυβέρνηση προκειμένου να «συγκρατήσει» τις τιμές διατηρεί το πλαφόν 10% (!!) αύξησης των ενοικίων σε σχέση με το υφιστάμενο μέσο ενοίκιο ανά περιοχή, ενώ η Ενωση Κατασκευαστών Ακινήτων ζητά κατάργηση του πλαφόν προκειμένου να κατασκευαστούν 320.000 κατοικίες που απαιτούνται ανά έτος μέχρι το 2030.

Η οργάνωση του αγώνα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο της ανατροπής

Στην Ελλάδα και στην Ε.Ε κυβερνήσεις και αστικά κόμματα ούτε θέλουν ούτε μπορούν να αντιμετωπίσουν τη «στεγαστική κρίση», στο πλαίσιο ενός συστήματος που η κατοικία αποτελεί εμπόρευμα, υποτάσσεται στους νόμους του μέγιστου κέρδους, της προσφοράς και ζήτησης.

Γι' αυτό το ΚΚΕ οργανώνει τον αγώνα για τη μόνη πραγματική διέξοδο, την εργατική εξουσία, την κοινωνική ιδιοκτησία με επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό, που μπορεί να διασφαλίσει την κάλυψη του συνόλου των σύγχρονων αναγκών στη στέγη, την Ενέργεια, τα υπόλοιπα κοινωνικά αγαθά και δικαιώματα.

Για να ανοίξει αυτός ο δρόμος, το ΚΚΕ μπαίνει μπροστά για να κλιμακωθεί ο αγώνας ενάντια στους πλειστηριασμούς, σε σύγκρουση με την πολιτική των επιδομάτων - φιλοδώρημα και επιδότησης δανείων που υποθηκεύουν τη ζωή του λαού.

Προτάσσει τις διεκδικήσεις του ταξικού εργατικού κινήματος για ουσιαστικές αυξήσεις μισθών με μείωση του εργάσιμου χρόνου. Για στεγαστικό σχεδιασμό με κρατική ευθύνη, με επαναλειτουργία του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, για αξιοποίηση του αποθέματος κτιρίων κράτους και τραπεζών με αποκλειστικά κρατικό πρόγραμμα. Για απαγόρευση των πλειστηριασμών λαϊκών κατοικιών. Για κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στη λαϊκή κατοικία, περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση και κατάργηση της Golden Visa. Για αναβάθμιση και επέκταση των φοιτητικών εστιών. Για φθηνό ρεύμα και κρατική στήριξη του κόστους στέγασης.

Τάσος Τσιαπλές

επικεφαλής της Λαικής Συσπείρωσης Θεσσαλίας