Παν. Χαρίτος: "Το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα της απασχόλησης των τσιγγάνων ρομά είναι η αποκοπή από την τυπική αγορά εργασίας"

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης και συνεχής ύφεσης το μεγαλύτερο μέρος της Ελληνικής κοινωνίας φτωχοποιείται. Σε δυσμενέστερη οικονομική κατάσταση  βρίσκονται  περισσότερο οι δημότες μας Ρομά. Το εισόδημα για τους περισσότερους εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την εργασία τους, η οποία έχει εποχιακό χαρακτήρα και σε πολλές περιπτώσεις είναι  αποκομμένη από την τυπική αγορά εργασίας. Πολλά νοικοκυριά στηρίζονται στην εποχιακή απασχόληση ενός μέλους και στα επιδόματα πρόνοιας που δικαιούνται ως πολύτεκνοι και άποροι. Σε γενικές γραμμές, το εισόδημα των Ρομά είναι χαμηλό με αποτέλεσμα η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών να έχει εισόδημα πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας. Η ανεργία στη χώρα μας αγγίζει το 24,4% σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Η τοπική αγορά της πόλης Σοφάδων, βιώνει την ασφυξία της κρίσης και αρκετοί ελεύθεροι επαγγελματίες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ο κόσμος του αγροτικού πληθυσμού βαθμιαία καταρρέουν.

Η εικόνα που προκύπτει είναι η αποκοπή από την τυπική αγορά εργασίας και ο εγκλωβισμός της πλειοψηφίας των Ρομά σε μια άτυπη ''παρά- αγορά'', χωρίς βιώσιμες οικονομικά προοπτικές. Η πραγματικότητα που αναδεικνύεται είναι μια εικόνα οικονομικής ένδειας και αποκοπής από τις ολοένα επιταχυνόμενες εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Στους Σοφάδες οι Ρομά αποκτούν το εισόδημα τους ως εργάτες γης που αγγίζει το 70%, σ’ ένα άλλο ποσοστό του 15% καταγράφονται οι κινούμενοι πλανόδιοι έμποροι υπαίθριου εμπορίου οπωροκηπευτικών και οι μανάβηδες με το αγροτικό αυτοκίνητο, ενώ το 5%  αποτελεί το επάγγελμα των μουσικό-οργανοπαικτών,  το 9% επιβιώνει ως συλλέχτες παλιών αντικειμένων, οι λεγόμενοι παλιατζήδες και το 1% ασχολείται με το παραδοσιακό τσιγγάνικο επάγγελμα της καλαθοπλεκτικής που στις ημέρες μας τείνει υπό εξαφάνιση λόγο της υπερβάλλουσας ζήτησης των πλαστικών ειδών βιοτεχνίας υποκατάστατων του προϊόντος αυτού.

Στην πραγματικότητα όμως το 95% του γενικού πληθυσμού των κάτοικων του παλιού και νέου οικισμού πλήττονται από τα τεράστια ποσοστά ανεργίας,  καθώς με την πρόοδο και την ανάπτυξη της τεχνολογίας,  εφευρέθηκαν οι μηχανές και αντικατέστησαν τα εργατικά χεριά των Ρομά στην ευρύτερη αγροτική περιοχή θεσσαλικού κάμπου. Επιπλέον με την έλευση του τεράστιου μεταναστευτικού ρεύματος στην περιοχή μας με άφθονο φτηνό εργατικό δυναμικό ξένων-παράτυπων εργατών κυρίως Πακιστανικής, Αλβανικής και Βουλγάρικης προέλευσης είχε ως αποτέλεσμα την συσσώρευση της εργασίας και τη δύναμη της τοπικής οικονομίας να μεταβεί στους αλλοδαπούς με τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες για τους πολίτες Ρομά και γενικότερα για την οικονομία της χώρας μας.

Το γεγονός αυτό  αποτελεί ένα σοβαρό κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα  της τοπικής κοινωνίας της περιοχής μας και ευτυχώς η Δημοτική Αρχή του Δήμου Σοφάδων προεκλογικά εντόπισε το φαινόμενο και μετεκλογικά συνειδητοποίησε και αντιλήφθηκε  εγκαίρως τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει, να παρουσιάζει ή/και να εκδηλώσει  η δυνατότητα απασχόλησης παράτυπων ξένων εργατών στο  αγροτικό τομέα. Μια από τις πρώτες κοινωνικές συνέπειες που προβληματίζουν τη δημοτική αρχή είναι η τεραστία ανεργία του γενικού εργατικού  τσιγγάνικου πληθυσμού γης της τοπικής κοινότητας του Δήμου Σοφάδων. Μια ακόμη οικονομική συνέπεια που παρατηρείται είναι η συσσώρευση και η μεταφορά των χρημάτων της Ελληνικής οικονομίας  και αγοράς στις ξένες χώρες. Τρίτον διαπιστώθηκε πως κατά τους θερινούς μήνες κατά την έλευση και την εγκατάσταση παράτυπων εργατών τρίτων χωρών στα χωριά της περιοχής μας,  φαίνεται πως προκαλείται μια  οικονομική ζημιά στα οικονομικά του Δήμου  λόγω της  αύξησης των σκουπιδιών που παράγουν  και την συχνή συγκομιδή απορριμμάτων  που ο δήμος  χρειάζεται να αναλαμβάνει για να τα  μαζεύει,  για ένα πρόβλημα που ίδιοι δημιουργούν  ως οι οικονομικοί μετανάστες στα χωριά που διαμένουν.  

Όλοι μας γνωρίζουμε πως η τοπική οικονομία της Βιτρίνας των Σοφάδων στηρίζεται σε 60% στους  3.500  δημότες Ρομά και  αυτό πιστεύω πως δεν υπάρχει κανείς που μπορεί να το αμφισβητήσει. Από τις 700 πολύτεχνες μόνιμες οικογένειες των Δημοτών Ρομά και όχι μόνο, με τα πενιχρά και μειωμένα επιδόματα πολυτέκνων και τριτέκνων που παίρνουν, παραμένουν ανοιχτά σε περιόδους οικονομικής κρίσης τα καταστήματα της πόλης των Σοφάδων. Επίσης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες την περίοδο δηλαδή που ανοίγουν οι δουλειές για τα Τσιγγάνικα Επαγγέλματα παρατηρείται μια αύξηση του τσίρου της τοπικής αγοράς των Σοφάδων και φαίνεται πως ορισμένες φορές ή σε περιπτώσεις που έχουμε μεταναστευτικές ρόες στην περιοχή μας  σημειώνεται τεράστια ανεργία στους εργάτες γης Ρομά με αποτέλεσμα τη   μείωση του τσίρου της τοπικής οικονομίας γενικότερα και την αύξηση της παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς από ορισμένους. Βέβαια από την άλλη σύμφωνα με διαπιστώσεις των αστυνομικών άρχων παρατηρείται πως κατά τους θερινούς μήνες που απασχολείται μεγάλο εργατικό δυναμικό του τσιγγάνικου πληθυσμού σε εποχιακές εργασίες διαπιστώθηκε πως μειώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό οι παρεκκλίνουσες συμπεριφορές   των κατοίκων Ρομά.

Αναμφίβολα είναι κοινά παραδεκτό πως μια άλλη μερίδα του τσιγγάνικου πληθυσμού που πλήρη ορισμένες προϋποθέσεις εισαγωγής εύρεσης εργασίας ως απόφοιτοι δευτεροβάθμιας ή και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή ακόμα και αν θέλετε «κοινωνικά κριτήρια» πριμοδότησης, δεν έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας ή είναι αποκομμένοι και εργασιακά αποκλεισμένοι από τις Ελληνικές Δημόσιες υπηρεσίες. Πράγμα που σημαίνει πως οι Έλληνες Πολίτες Τσιγγάνοι Ρομά δεν έχουν κανένα μέλλον ή ελπίδα συμμετοχής στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Είναι γεγονός πως οι  άνθρωποι αυτοί δεν έχουν προοπτικές κοινωνικής ανέλιξης στο χώρο της αγοράς εργασίας του δημόσιου τομέα, για να μπορέσει και αυτή η διαφέρουσα κοινωνική ομάδα να συμμετέχει στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας και έτσι  για να επιβιώσουν αναγκάζονται να ασχοληθούν με τα παραδοσιακά τσιγγάνικα επαγγέλματα.

Τότε  έρχεται το κράτος δικαίου, που οφείλει να   μεριμνά για τη δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών, όπου η εργασία  αποτελεί δικαίωμα και προστασία του κράτους, και δεν επιτρέπει με τις ανούσιες μεταρρυθμίσεις του,  οι Έλληνες Τσιγγάνοι Πολίτες να ασκούν το μοναδικό επάγγελμα που γνωρίζουν παρά πολύ καλά, το πλανόδιο υπαίθριο εμπόριο.

Η πολιτεία ως συνήθως τους επιβάλει τεράστια προσθήματα και τους κατάσχει το εμπόρευμα με συνέπεια να μένουν άνεργοι και να αναγκάζονται να βρίσκουν άλλους  παράτυπους  τρόπους επιβιώσεις.  Και έτσι φαίνεται να συμπεραίνεται πως αυτή η πληθυσμιακή διαφέρουσα κοινωνική ομάδα των Ρομά,  να βυθίζεται κα να παραμένει στην ανεργία μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ότι ο γενικός πληθυσμός της χώρας και ένα συντριπτικά μεγάλο ποσοστό καταγράφεται να εργάζεται περιστασιακά ή εποχιακά, ή δεν καταγράφεται.

Εμείς γι’ αυτό προτείνουμε και καλούμε τους αγρότες της περιοχής μας να προτιμήσουν στα χωράφια τους Έλληνες Πολίτες Ρομά για να σταματήσει η μαύρη και η αδήλωτη εργασία. Και καλώ τους Δημότες Τσιγγάνους να στηρίξουν την τοπική αγορά της περιοχής μας όπως το πράττουν τόσα χρόνια Είναι ανθρώπινο και δείχνει τον χαρακτήρα αλληλεγγύης της κοινωνίας µας, να στηρίξου  το γείτονα, τον συγγενή, το φίλο και τον συντοπίτη µας. Με τον τρόπο αυτό θα περιορίσουμε την οικονομική δυσκαμψία που υπάρχει και θα επαναβεβαιώσουμε τις σχέσεις µας.  Ταυτόχρονα, είµαι σίγουρος πως τα χρήµατα που πληρώνουμε για µια αγορά µας, θα ξαναγυρίσουν στην περιοχή καθώς η αλυσίδα σ΄  αυτές τις περιπτώσεις κάνει κύκλο.
 
Γι’ αυτό το λόγο κρίνουμε απαραίτητο  μια σειρά από ορισμένες  σημαντικές προτεραιότητες που τίθενται να γίνουν για την βελτίωση της απασχόλησης και εργασίας των Ρομά. Είναι πλέον ώριμο να μιλάμε για τη καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας και νομιμοποίηση υφιστάμενων, επαγγελματικών ενασχολήσεων των Πολιτών Ρομά. Είμαστε σε θέση να πούμε πως  η Ανάπτυξη – ο Εκσυγχρονισμός υφιστάμενων επαγγελματικών ενασχολήσεων των Ελλήνων Ρομά να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα της κυβέρνησης. Είναι σπουδαίας σημασίας στους επόμενους στόχους της Ελληνικής Δημοκρατίας να είναι η Ανάπτυξη επιχειρηματικότητας μικρής κλίμακας αυτών των ανθρώπων, αν θέλουμε πραγματικά να βελτιώσουμε την οικονομική κατάσταση και γενικότερα την συνολική εικόνα των Τσιγγάνων στην Ελλάδα. Κάποια στιγμή θα πρέπει  η χώρα μας   να προσφέρει την  Στήριξη για την ίδρυση νέων επιχειρήσεων των Ρομά εφόσον μιλάμε για ένταξη των Τσιγγάνων. Δεν πρέπει από τη κεντρική εξουσία να παραβλέπεται η Εξοικείωση με την μισθωτή εργασία. Θεωρούμε πως η Ενίσχυση των συνθηκών ασφάλειας της εργασίας θα προσφέρει στους Τσιγγάνους το αίσθημα του έντιμου και νομοταγής πολίτη. Άμεσες προτεραιότητες της κυβέρνησης πρέπει να είναι η Συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης, Πρωτοβουλίες Απασχόλησης – Προγράμματα Ολοκληρωμένων Παρεμβάσεων. Ανάπτυξη δράσεων κοινωνικής οικονομίας, Χωρικά στοχευμένες δράσεις. Δράσεις για την μείωση της αδήλωτης εργασίας, Ευκαιρίες απασχόλησης στον τομέα της Πράσινης ανάπτυξης, Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, Ενθάρρυνση της πρόσβασης σε Μικρό – πιστώσεις. Διευκόλυνση της πρόσβασης σε μικροπιστώσεις - Ανάπτυξη νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων του πληθυσμού - Τοπικές Δράσεις Κοινωνικής Ένταξης για Ευάλωτες Ομάδες - Αύξηση της πρόσβασης στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Και ίσως το πιο σημαντικό είναι  η δυνατότητα πρόσληψης δημοτών Ρομά σε θέσεις γενικών καθηκόντων στους ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με σκοπό την άμεση οικονομική τους ανάπτυξη και την βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Από τη θέση του δημοτικού συμβούλου που ο λαός με επέλεξε να υπηρετήσω θέλω από την Ελληνική πολιτεία και από τους αρμοδίους φορείς του Ελληνικού κράτους να ανταποκριθεί σε ένα πάγιο και διαχρονικό αίτημα όλων των Ελλήνων Πολιτών Ρομά που διαμένουν στην Ελληνική επικράτεια, την άμεση νομιμοποίηση των Ελλήνων πλανόδιων έμπορων πολιτών Ρομά με την χορήγηση άδειας ελεύθερου πλανοδίου εμπορίου με κοινωνικά κριτήρια και με ένα εικονικό ποσό πληρωμής της τάξεως των 50 ευρώ το τρίμηνο σε κάποιο Ο.Τ.Α Α’ ή Β’  βαθμού  χωρίς την ένταξη τους στο ΤΕΒΕ αλλά την απαλλαγή από  αυτό.

Και δηλώνω αισιόδοξος πως σε μια ισότιμη και ισόνομη κοινωνία εφόσον οι Ρομά πληρούν όλες τις προϋποθέσεις νομιμότητας ασκήσεως επαγγέλματος και έχοντας πρόσβαση εργασίας και απασχόλησης στο δημόσιο τομέα όπως ο κάθε Έλληνας πολίτης της Ελληνικής Δημοκρατίας, εκτιμώ πως  θα έχουν την οικονομική δυνατότητα και θα μπορούν να βρίσκονται σε μια ευνοϊκότερη οικονομική θέση και άνεση και δεν θα έχουν πρόβλημα να τηρούν και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους απέναντι στο Ελληνικό φορολογικό κράτος τόσο με την πληρωμή των φόρων όσο και με την ενεργή συμμέτοχη στην κοινωνική οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας. Και προφανώς δεν θα χρειαστεί  η πολιτεία να παρέμβει με προνομιακό χαρακτήρα σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα, αλλά, παρά μονάχα  σε επείγουσες  έκτακτες και ειδικές περιπτώσεις.

Χαρίτος Παναγιώτης

   Εντεταλμένος Δημοτικός Σύμβουλος
Καθ ‘όλης αρμοδιότητας για θέματα Ρομά.
        Δήμου Σοφάδων

          Απόφοιτος του τμήματος
Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης
                            Δ.Π.Θ