Μια βόλτα στις ομορφιές της Καρδίτσας ^Κύριο

Πληροφορίες για το τι μπορεί να δει κάποιος στην Καρδίτσα, αλλά και πώς μπορεί να κινηθεί εύκολα στους δρόμους της περιέχει ένας καλαίσθητος οδηγός, που εκδόθηκε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καρδίτσας και τη νομαρχιακή επιτροπή τουριστικής προβολής. Κεντρική πλατεία της πόλης, όπως αναφέρει ο οδηγός, είναι η πλατεία Ελευθερίας, με πληθώρα κάθε είδους καταστημάτων γύρω της και με σήμα κατατεθέν, αφενός μεν το νέο σιντριβάνι, έργο της γλύπτριας Νέλλας Γκόλλαντα, αφετέρου δε τα αγάλματα που αποδίδουν τις Μούσες Ερατώ, Θάλεια και Κλειώ, καθώς και τη Χάριτα Αγλαΐα. Τα αγάλματα αυτά ήταν δώρο του Δημάρχου Αθηναίων Παυσανία Κατσώτα στο Δήμο της Καρδίτσας, το 1957. Μέχρι να πάρει τη σημερινή της μορφή, η πλατεία δέχτηκε, κατά καιρούς, πολλές επεμβάσεις, κυριότερες των οποίων ήταν η κατάργηση κάποιων γύρω δρόμων, η αντικατάσταση των δεντροστοιχιών από πρασιές που αργότερα καταργήθηκαν, η πλακόστρωση του δαπέδου κ.ά.

Σε πολύ μικρή απόσταση, προς τα βόρεια, βρίσκεται η πλατεία Εθνικής Αντίστασης, η οποία είναι περισσότερο γνωστή, σήμερα, ως πλατεία Δικαστηρίων, από το επιβλητικό Δικαστικό Μέγαρο, που δεσπόζει στο χώρο αυτό. Τα καταστήματα αναψυχής που βρίσκονται εδώ καθιστούν τη συγκεκριμένη πλατεία έναν αγαπημένο τόπο συνάντησης, κυρίως της νεολαίας. Στο νότιο άκρο της πλατείας, επί της οδού Ιεζεκιήλ, είναι το ανακαινισμένο διώροφο Μητροπολιτικό Μέγαρο. Δημιούργημα των αρχών του 20ου αιώνα, το νεοκλασικό αυτό κτήριο αποτελούσε την ιδιωτική κατοικία του Δημητρίου Μαλλιόπουλου, ιδιοκτήτη τσιφλικιών και βουλευτή. Το 1924 αγοράστηκε με χρήματα της Ι.Μ. Κορώνας και έκτοτε χρησιμοποιείται ως έδρα της Μητρόπολης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων.

Στη διασταύρωση των οδών Ιεζεκιήλ και Α. Παπανδρέου βρίσκεται το Δημαρχείο, στο δεύτερο όροφο του οποίου στεγάζεται η ιστορική Λαϊκή Βιβλιοθήκη η "Αθηνά". Ιδρύθηκε το 1927 και στην πολυετή λειτουργία της σημείωσε πολυποίκιλη δράση και προσέφερε πολύτιμες υπηρεσίες στο κοινό της πόλης. Ήδη, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της δημιούργησε αναγνωστήριο, δανειστικό τμήμα, μορφωτικό και καλλιτεχνικό τμήμα, νυχτερινές σχολές απόρων και αγραμμάτων, καθιέρωσε τη γιορτή των Ανθεστηρίων από το 1931 κ.ά. Μεγάλες προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο Γιάννης Ρίτσος ο Ζήσης Σκάρος ο Νικηφόρος Βρεττάκος ο Δημήτρης Γιολδάσης και πολλοί άλλοι τίμησαν με την παρουσία τους εκδηλώσεις της Λαϊκής Βιβλιοθήκης και τιμήθηκαν από αυτή. Για την πολύπλευρη κοινωνική της δράση η Ακαδημία Αθηνών τής απένειμε δίπλωμα τιμής.

Το εντυπωσιακό νεοκλασικό στη συμβολή των οδών Καραϊσκάκη και Μπλατσούκα είναι το ξενοδοχείο "Άρνη". Δημιουργός του, το 1921, ο Κων. Τερτίπης, αδελφός του Δημητρίου Τερτίπη, ενός από τους πρωτεργάτες της επανάστασης του 1878. Η "Άρνη" έφερε περίτεχνο τρούλο, ο οποίος κατέρρευσε με τον ισχυρό σεισμό του 1954. Σήμερα, αποτελεί περιουσιακό στοιχείο του Ιδρύματος Υποτροφιών Απ. Αλεξόπουλος.

Κοντά στο ξενοδοχείο και μπροστά στο εμπορικό κέντρο βρίσκεται η μαρμάρινη προτομή του ήρωα της επανάστασης του 1821 Γεωργίου Καραϊσκάκη, έργο του Αθηναίου γλύπτη Νικ. Γεωργαντή, το οποίο στήθηκε το 1936, με πρωτοβουλία του αείμνηστου μητροπολίτη Ιεζεκιήλ για να αποδοθεί η οφειλόμενη τιμή στον στρατάρχη της Ρούμελης, γνήσιο τέκνο του Μαυρομματίου. Ακριβώς απέναντι υψώνεται το διώροφο πέτρινο κτήριο της Εθνικής Τράπεζας. Έξοχο δημιούργημα του 1910, συνεχίζει τη λειτουργία του μέχρι και σήμερα.

Το κτήριο της Δημοτικής Αγοράς (Νέα Αγορά), στο τέρμα της οδού Βάλβη, αποτελεί κόσμημα για την πόλη της Καρδίτσας. Πρόκειται για ένα μοναδικό, για τα ελληνικά δεδομένα, αρχιτεκτονικό μνημείο, ευρωπαϊκής εμβέλειας. Κατασκευάστηκε από σκυρόδεμα, μέταλλο και γυαλί το χρονικό διάστημα 1925 - 1930, επί Δημάρχου Αστερίου Αλλαμανή, με σχέδια που έφερε ο ίδιος από το Παρίσι. Είναι ένα απολύτως τετράγωνο κτίσμα με πλευρά κάτοψης 55μ., ελεύθερο ύψος 18μ., διάταξη πυραμιδωτή και στέγη που στηρίζεται σε φεγγίτη ύψους 11,50μ.. Το 1992 χαρακτηρίστηκε Μνημείο της Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς από επιτροπή αρχιτεκτόνων όλων των κρατών-μελών της Κοινότητας. Η τελευταία αποκατάσταση του κτηρίου έγινε το 1998 και η επανάχρησή του έδωσε στην πόλη ένα χώρο για πολιτιστικές δράσεις και άλλες ήπιες χρήσεις.

Στον ισόγειο χώρο της Δημοτικής Αγοράς στεγάζεται το Μουσείο Λέσχης Φωτογραφίας και Κινηματογράφου Καρδίτσας (ΛΕ.Φ.Κ.Κ). Ο επισκέπτης μπορεί εδώ να θαυμάσει φωτογραφικές μηχανές και ξύλινες μηχανές προβολής παρελθόντων ετών, αρνητικά διαφόρων τύπων, φωτογραφίες και καρτποστάλ της Καρδίτσας και της γύρω περιοχής από τα τέλη του 19ου αιώνα και έπειτα, καθώς και άλλα τεκμήρια εξέλιξης της τέχνης της φωτογραφίας και του κινηματογράφου. Η διοίκηση της ΛΕ.Φ.Κ.Κ διοργανώνει, κατά καιρούς, διαγωνισμούς φωτογραφίας, εκδίδει σχετικά βιβλία και πραγματοποιεί μαθήματα φωτογραφίας. Απέναντι από τη Δημοτική Αγορά βρίσκεται το συγκρότημα του εργοστασίου της Παλιάς Ηλεκτρικής. Χτίστηκε το 1910 και τον ίδιο χρόνο τέθηκε σε λειτουργία για τον ηλεκτροφωτισμό της Καρδίτσας από το βιομήχανο του Βόλου Μελέτιο Σταματόπουλο, ο οποίος είχε υπογράψει με τη δημοτική αρχή συμβόλαιο πενήντα χρόνων. Το συγκρότημα αποτελείται από ένα ισόγειο κτήριο, που φιλοξενούσε το μηχανοστάσιο και από ένα διώροφο οικοδόμημα, ο πρώτος όροφος του οποίου ήταν κατοικία του Διευθυντή, ενώ το ισόγειό του στέγαζε τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις. Λειτούργησε μέχρι το 1957 και στη συνέχεια εξαγοράστηκε από τη Δ.Ε.Η.

Στην αρχή της οδού Ιεζεκιήλ, στο Παυσίλυπο, βρίσκεται ο Μητροπολιτικός Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, η ανέγερση του οποίου άρχισε το 1887 και ολοκληρώθηκε ύστερα από 23 χρόνια, αφού πέρασε πολλές περιπέτειες. Ήταν ο μεγαλύτερος ναός ολόκληρης της Θεσσαλίας την εποχή εκείνη. Για την ολοκλήρωσή του απαιτήθηκαν πάρα πολλά χρήματα, ενώ αποφασιστικός ήταν ο ρόλος του Δημάρχου Χρήστου Λάππα. Ως οικοδομικό υλικό χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά η πέτρα, που μεταφέρθηκε, με κάρα, από την παραποτάμια περιοχή της Μητρόπολης, προερχόμενη ίσως από τα τείχη και τα κτήρια της αρχαίας πόλης. Συγκίνηση και δέος καταλαμβάνει τον προσκυνητή όταν εισέρχεται στο ναό, όπου κυριαρχεί η τέχνη, το κάλλος και το δημιουργικό πνεύμα των ανθρώπων. Ατενίζοντας στο εσωτερικό του ναού τους πέτρινους κίονες με τα σπουδαίας τεχνοτροπίας τοξοειδή πλαίσια, το μαρμάρινο τέμπλο, τον τεράστιο τρούλο με τον βυζαντινής τέχνης Παντοκράτορα, τις άριστης τεχνοτροπίας αγιογραφίες των σπουδαίων Καρδιτσιωτών ζωγράφων Νικ. Δόντα και Δημ. Γιολδάση και την αισθητική τής όλης διάταξης των χρωμάτων, νιώθεις πιο κοντά στο θεό. Το προαύλιο του ιερού ναού κοσμούν οι προτομές ηρώων της θεσσαλικής ιστορίας.

Εντός της πόλης και στην αρχή της οδού Ιεζεκιήλ βρίσκεται το περίφημο πάρκο του Παυσίλυπου, ένας πανέμορφος χώρος, ικανός να "διώξει τη λύπη", ένας εξαιρετικός πνεύμονας πρασίνου, αλλά και μια όαση δροσιάς τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού. Η αξιοποίησή του άρχισε το 1901 επί Δημάρχου Στέργιου Λάππα, σε μια έκταση 165 στρεμμάτων, που περιελάμβανε τη δενδροφυτεία (άλσος) στα βόρεια και τον ανθώνα με το περίπτερο στα νότια. Με την πάροδο του χρόνου, το Παυσίλυπο περιορίστηκε στα 50 στρέμματα, αφού στο νότιο τμήμα του δημιουργήθηκε η πλατεία Πλαστήρα, ενώ άλλα τμήματα του οικοδομήθηκαν.

Στην ομώνυμη πλατεία δεσπόζει, σήμερα, ο μπρούτζινος έφιππος ανδριάντας του Νικολάου Πλαστήρα, έργο του γλύπτη Στέλιου Τριάντη, το οποίο στήθηκε με πρωτοβουλία της "Ένωσης Επιστημόνων Ν. Καρδίτσας". Στη δεκαετία του 1990 έγινε ανάπλαση του Παυσίλυπου, που βασίστηκε σε μελέτη που βραβεύτηκε σε πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Απέναντι από το πάρκο του Παυσίλυπου, επί της οδού Αγίου Κωνσταντίνου, βρίσκεται το Δημοτικό Ιστορικό - Λαογραφικό Μουσείο " Λ. & Ν. Σακελλαρίου" - Κέντρο Τεκμηρίωσης και Επικοινωνίας (Μουσείο Πόλης). Πρόκειται για το Λαογραφικό Μουσείο που ιδρύθηκε το 1982 από το Δήμο Καρδίτσας και προήλθε από δωρεά του ζεύγους Λάμπρου και Ναυσικάς Σακελλαρίου. Μετά την ανακαίνιση και την αναδιοργάνωσή του, οι χώροι του τριώροφου κτηρίου έγιναν περισσότερο λειτουργικοί, παρά την περιορισμένη τους επιφάνεια. Στον δεύτερο όροφο η "αίθουσα Πλαστήρα" περιλαμβάνει προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες, αρχειακό και κινηματογραφικό υλικό από την πολυτάραχη ζωή του στρατηγού και πρωθυπουργού Νικολάου Πλαστήρα. Στον πρώτο όροφο, σε επτά θεματικές ενότητες που καλύπτουν την περίοδο από την Τουρκοκρατία μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, παρουσιάζονται οθωμανικά επιτύμβια, χριστιανικές εικόνες και κειμήλια, καραγκούνικες ενδυμασίες και αγροτικά εργαλεία, οικιακά έπιπλα και σκεύη, καθώς κα πλήθος αντικειμένων κάθε χρήσης.

Όμως, η δράση του μουσείου είναι πολυποίκιλη: εκτός από την προβολή του υπάρχοντος υλικού, στόχο έχει τη διάσωση κάθε είδους τεκμηρίων ιστορίας αλλά και την ενημέρωση του φιλίστορος κοινού μέσα από ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων. Στο τέρμα της οδού Καμινάδων ο επισκέπτης θα συναντήσει τον Ι. Ν. της Ζωοδόχου Πηγής, τον αρχαιότερο ναό της πόλης, αφού σύμφωνα με λιθανάγλυφη επιγραφή, που βρίσκεται στη ΝΔ γωνία του, κτίστηκε το 1842. Πρόκειται για μια τρίκλιτη βασιλική με θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1846, πλούσια αγιογραφημένη το 1853. Η ανέγερση του κωδωνοστασίου έγινε το 1881. Στην αγροτική εξέγερση των αρχών του 20ου αιώνα, το προαύλιο του ναού χρησιμοποιήθηκε πολλές φορές για τις συνελεύσεις των μελών του "Γεωργικού Πεδινού Συνδέσμου Καρδίτσας", ο οποίος είχε πρόεδρο το δικηγόρο Δημήτριο Μπούσδρα και είχε αναλάβει το δύσκολο έργο να στηρίξει τον αγώνα των αγροτών για απαλλοτρίωση.

Η Δημοτική Πινακοθήκη Καρδίτσας, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Βασιαρδάνη και Β. Τζέλλα, ιδρύθηκε το 1993 και από το 2002 απέκτησε τη δική της μόνιμη στέγη. Το τετραώροφο κτήριό της ακολουθεί τις σύγχρονες μουσειολογικές προδιαγραφές όσον αφορά στην κατασκευή και οργάνωση του, καλύπτοντας όλες τις εξειδικευμένες απαιτήσεις ενός χώρου με ιδιαίτερη λειτουργικότητα, ο οποίος περιλαμβάνει τρεις εκθεσιακούς χώρους για την έκθεση των μόνιμων συλλογών, μια αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων και μια βιβλιοθήκη-αναγνωστήριο. Η συλλογή της Πινακοθήκης ξεκίνησε με δωρεές έργων καλλιτεχνών, οι οποίοι είχαν ως τόπο καταγωγής ή διαμονής τους την Καρδίτσα και τον ευρύτερο θεσσαλικό χώρο.

Το 2002, ο Καρδιτσιώτης συλλέκτης Απ. Κάρκας κληροδότησε στη Δημοτική Πινακοθήκη μια ενδιαφέρουσα συλλογή έργων σύγχρονων καλλιτεχνών, πανελλήνιας εμβέλειας, που εκτίθεται στο ισόγειο. Στις δράσεις της Πινακοθήκης περιλαμβάνονται ο εμπλουτισμός των συλλογών της, η επιμέλεια παρουσίασης περιοδικών εκθέσεων, η οργάνωση διαλέξεων και συνεδρίων, οι ξεναγήσεις σχολείων και άλλου είδους εκπαιδευτικά προγράμματα, η συνέχιση της εκδοτικής της δράσης κ.ά. Το Αρχαιολογικό Μουσείο αναγέρθηκε στη θέση του παλαιού νοσοκομείου της πόλης της Καρδίτσας, απέναντι από τη Δημοτική Πινακοθήκη, ικανοποιώντας έτσι ένα μόνιμο αίτημα της τοπικής κοινωνίας.

πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ