Χρ.Τέγος: Το Σχέδιο Διαχείρισης, ο Αχελώος και ο ΣΥΡΙΖΑ ^Κύριο

Το σχέδιο διαχείρισης εκτιμούμε ότι είναι μια αδιέξοδη διαχειριστική λογική που οδηγεί φαινομενικά στην προστασία των σημερινών διαθέσιμων υδατικών πόρων, οι οποίοι θα φθίνουν, ενώ οι κοινωνικές ανάγκες διευρύνονται συνεχώς χωρίς να διασφαλίζεται η αύξηση την προσφοράς νερού για το μέλλον.

Με τον μανδύα της προστασίας του υδατικού περιβάλλοντος μεθοδεύεται η αύξηση της τιμολόγησης του νερού, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα. Ταυτόχρονα οι ιδιωτικοποιήσεις υπηρεσιών (ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας κ.λπ.) που βρίσκονται στις προτεραιότητες της σημερινής συγκυβέρνησης και εξειδικεύονται στο πλαίσιο του μνημονίου και της δανειακής σύμβασης, είναι μια παράμετρος του σχεδίου αυτού.

Για την επάρκεια των νερών που απαιτούνται για να καλύψουν τις ανάγκες της Θεσσαλίας (κυρίως τις αρδευτικές, αφού σ’ αυτόν τον τομέα υπάρχουν οι μεγάλες απαιτήσεις) έχουν λεχθεί και γραφεί πάρα πολλά. Είναι γεγονός ότι ο θεσσαλικός κάμπος είναι ο μεγαλύτερος της Ελλάδας και ανάλογα με την αγροτική πολιτική της κάθε κυβέρνησης και την επάρκεια νερών εδώ και πολλά χρόνια, άλλες φορές ήταν ικανός , άλλες φορές όχι να καλύψει ένα πολύ μεγάλο μέρος των διατροφικών και όχι μόνο αναγκών της χώρας.

Από την εποχή του μεσοπολέμου ακόμα, όταν στη Θεσσαλία υπήρχαν μόνο οι βασικές καλλιέργειες διατροφής (που συμπληρωνόταν με σχετικά περιορισμένες καλλιέργειες βαμβακιού και καπνού), υπήρχαν σκέψεις για εξεύρεση περισσότερων νερών που θα προοριζόταν για άρδευση και άρα εντατικοποίηση καλλιεργειών, αύξηση αποδόσεων, κλπ. Είναι γνωστές οι από το 1928 προτάσεις του συντοπίτη καθηγητή του ΕΜΠ Απ. Κουτσοκώστα για εκτροπή, μέσω φράγματος και λίμνης ανάντη στην Συκιά, του Αχελώου στην Θεσσαλία .

Από τότε κύλισε και συνεχίζει μέχρι τις μέρες μας να κυλά πάρα πολύ νερό στην κοίτη του Αχελώου. Πέρασαν περίπου 85 χρόνια και είμαστε ακόμα στις κουβέντες, τους σχεδιασμούς , τις αντιδικίες, τις δικαστικές προσφυγές, στα ξεκινημένα και ποτέ τελειωμένα έργα, ή τελειωμένα και ανενεργά.

Από τη μεταπολίτευση και μετά τα κόμματα του δικομματισμού (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ) στηριζόμενα στις προτάσεις για μεταφορά νερού από τον Αχελώο (που πρωτοδιατυπώθηκαν το 1972) πήραν κάποιες πρωτοβουλίες, ξεκίνησαν μελέτες, κάποια έργα δημοπρατήθηκαν και ξεκίνησαν δυστυχώς όμως χρησιμοποίησαν την εκτροπή του Αχελώου κυρίως για να «εκτρέπουν ψήφους» υπέρ τους. Ουδέποτε έδειξαν την ίδια αποφασιστικότητα που έδειξαν π.χ. για τα έργα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, δηλαδή να προχωρήσουν και να ολοκληρώσουν το έργο.
Στην προσπάθεια που έκαναν έτσι ώστε να έχουν όλους ευχαριστημένους, το μόνο που κατάφεραν ήταν να ξοδεύουν ελληνικά (και μόνο) κεφάλαια χωρίς κανένα αποτέλεσμα μέχρι σήμερα.

Σε Θεσσαλικό επίπεδο οι φορείς Νομαρχίες, Δήμοι, αιρετοί, Περιφέρεια, αγροτικό κίνημα, αργότερα η ΠΑΣΕ, επιστημονικοί φορείς, επιμελητήρια, κ.λπ. αποδεχόμενοι ότι το υδατικό ισοζύγιο στη Θεσσαλία είναι ελλειμματικό και ασχέτως ποιο κόμμα κυβερνούσε κάθε φορά, έκαναν αγώνα για στην εκτροπή του Αχελώου αρχικά, την μεταφορά νερών από τον άνω ρου του Αχελώου αργότερα, για 1,0 και πλέον δις κυβικά μέτρα στην αρχή, για 600 εκατομμύρια αργότερα, προκειμένου να εξασφαλίσουμε αν όχι την άρδευση περισσοτέρων στρεμμάτων, τουλάχιστον τη συνέχιση όσων μέχρι τώρα αρδευότανε. Χωρίς όμως χρήση υπογείων νερών, επειδή η άντλησή τους και οικονομικά είναι πλέον δυσβάσταχτη, και ενέργεια σημαντική καταναλώνεται και γιατί ο υδροφόρος ορίζοντας κατέβηκε σε απαράδεκτα μεγάλα βάθη με καταστροφικά αποτελέσματα ειδικά στις ανατολικές και νότιες περιοχές του θεσσαλικού διαμερίσματος.

Όλα αυτά τα χρόνια, γινόταν παράλληλα τεράστιες προσπάθειες και για κατασκευή έργων συγκέντρωσης, αποθήκευσης, διανομής, και εκμετάλλευσης των θεσσαλικών νερών. Αποτέλεσμα των προσπαθειών αυτών ήταν πρώτα – πρώτα από το 1960 το έργο του φράγματος Ταυρωπού και η δημιουργία της Λίμνης Πλαστήρα, πολύ αργότερα το φράγμα και η Λίμνη Σμοκόβου, καθώς και μια σειρά μικρότερα έργα (ταμιευτήρας Κάρλας, φράγμα Γυρτώνης, λιμνοδεξαμενή Ξηριά), τα περισσότερα ημιτελή ή σε αρχικό στάδιο. Είναι όμως φανερό και επιστημονικά αποδεδειγμένο (Κ. Γκούμας και Κ. Μεζάρης, το ίδιο το σχέδιο διαχείρισης) ότι ακόμη και αν όλα τα λεγόμενα περιφερειακά έργα ολοκληρωθούν (άσχετα εάν έχουν κόστος ανά κυβικό δύο έως και πέντε φορές υψηλότερο από το κόστος των έργων του Αχελώου), δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της Θεσσαλίας χωρίς την συμμετοχή και νερών από τον Αχελώο.

Όπως ήδη προαναφέραμε, τους επόμενους λίγους μήνες το σχέδιο διαχείρισης για τα νερά της Θεσσαλίας, όπως συντάχθηκε με την ευθύνη και επίβλεψη της Γενικής Γραμματείας Υδάτων του ΥΠΕΚΑ από σοβαρά και εξειδικευμένα μελετητικά γραφεία, θα οριστικοποιηθεί με εγκρίσεις από διάφορες υπηρεσίες και τελική έγκριση από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας.

Τα βασικά σενάρια

Τα βασικά σενάρια που προβλέπονται σε αυτό και παρέμειναν μετά την διαβούλευση είναι δύο.

Το 1^ο σενάριο προβλέπει μειωμένη κατανάλωση (περί των 450 μ³ ανά στρέμμα και ανά έτος), ολοκλήρωση περιφερειακών έργων, όχι μεταφορά νερών από τον Αχελώο και κατ’ ανάγκη μείωση κατά 11% περίπου των αρδευόμενων εκτάσεων (από 2.500.000 στρέμματα σε 2.230.000)

Το 2^ο σενάριο προβλέπει ολοκλήρωση των περιφερειακών έργων, μειωμένη κατανάλωση αλλά με τις ίδιες αρδευόμενες εκτάσεις ( δηλ. 2.500.000 στρέμματα) και με μεταφορά μόλις 250 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού από τον άνω ρου του Αχελώου.

Το σχέδιο (προφανώς με παρέμβαση του Υπουργείου) δεν εξετάζει σαν 3^ο σενάριο το αίτημα όλων των Θεσσαλικών φορέων για μεταφορά 600 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων από τον Αχελώο, με τα οποία και σε σημαντικό βαθμό θα αντιμετωπισθεί η ανάγκη εμπλουτισμού του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα και θα μπορέσει να καλύψει μια αύξηση των καλλιεργουμένων εκτάσεων κατά 10% έως 15%.

Θα μου πείτε, όλα αυτά λίγο πολύ είναι γνωστά από όλους. Το θέμα είναι τι γίνεται από δω και πέρα.

Αρχικά έχουμε τις αντιδράσεις των Αιτωλοακαρνάνων που δεν είναι σημερινές αλλά πολύ παλιές. Διατυπωμένες σε συνέδρια και ημερίδες, με διάφορες παρεμβάσεις σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και με προσφυγές σε ανώτατα δικαστήρια.

Το θέμα έφτασε και στα Ευρωπαϊκά δικαστήρια. Θεωρούμε ότι η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Σεπτέμβριος του 2012), αν και δεν προσφέρεται για τυμπανοκρουσίες, δικαιώνει τις θέσεις των Θεσσαλών και είναι ένα καλό υπόβαθρο για την εκδίκαση στο Σ.τ.Ε τον επόμενο μήνα. Τις αντιδράσεις των Αιτολοακαρνάνων βέβαια, παρά τις διαφωνίες μας θα μπορούσαμε να τις αντιληφθούμε, να τις κατανοήσουμε (αν και πιστεύουμε ότι δεν έχουν δίκιο γιατί π.χ. δεν αντέδρασαν καθόλου όταν μέσω του Εύηνου ποταμού από το 1980 φεύγουν από τον νομό τους 130 εκατ. κυβικά μέτρα κάθε χρόνο για ύδρευση της Πρωτεύουσας). Χάνονται επιπλέον νερά από τον τόπο τους (πέρα από όσα έφυγαν για την Αθήνα). Αντιμετωπίζουν το θέμα με νοοτροπία ιδιοκτήτη, πράγμα που καλώς ή κακώς παρατηρείται και αλλού και για άλλα αγαθά που θεωρούνται ή πρέπει να θεωρούνται κοινής ωφέλειας.

Αυτό που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε είναι οι αντιδράσεις των υπευθύνων του ΣΥΡΙΖΑ, στελεχών και βουλευτών, Θεσσαλών και μη. Κόντρα σε κάθε λογική, κόντρα σε επιστημονικές αναλύσεις, τεκμηριωμένες θέσεις και απόψεις, επιστημονικά συμπεράσματα, κόντρα ακόμα και στο 2ο σενάριο του σχεδίου διαχείρισης που εκτιμά (λανθασμένα κατά τη άποψή μας) ότι τα 250 εκατομμύρια κυβικά μέτρα που μεταφέρονται είναι αρκετά για να διατηρηθεί η Θεσσαλία στα ίδια με τα σημερινά επίπεδα από άποψη καλλιεργουμένων εκτάσεων, έρχονται λοιπόν οι άνθρωποι του ΣΥΡΙΖΑ και ισχυρίζονται ότι με την κατασκευή και μόνον των περιφερειακών έργων (χωρίς βέβαια να προβληματιστούν για το πολλαπλάσιο κόστος και από πού θα βρεθούν τόσα χρήματα στις σημερινές τραγικές οικονομικά συνθήκες), ότι με καλύτερες μεθόδους διαχείρισης, μπορούμε να ανταπεξέλθουμε χωρίς να αναγκαστούμε να μειώσουμε τις καλλιεργημένες εκτάσεις, χωρίς να προσθέσουμε και άλλους στους ήδη 1,3 εκατομμύρια άνεργους, χωρίς να μειώσουμε την παραγωγή διατροφικών προϊόντων με αποτέλεσμα την εισαγωγή τους από άλλες χώρες.

Η ένδεια επιχειρημάτων οδηγεί τον ΣΥΡΙΖΑ σε καινοφανείς και αποπροσανατολιστικές θέσεις για τους λεγόμενους «περιφερειακούς ταμιευτήρες» αντί του Αχελώου. Από πού για παράδειγμα προκύπτει η μη βιωσιμότητα του σχεδίου μεταφοράς νερών από τον Αχελώο στη Θεσσαλία, σε συνδυασμό με το Υδροηλεκτρικό έργο Συκιάς;

Από πού ακριβώς και πόσα νερά θα συλλέγουν οι μικροί περιφερειακοί ταμιευτήρες που τόσα ακούμε αλλά ΚΑΝΕΝΑ ΑΠΟΛΥΤΩΣ συγκεκριμένο και τεκμηριωμένο στοιχείο δεν μας διαθέτουν οι υποστηρικτές τους.

Πόσος όγκος νερών, για πόσες και ποιες καλλιεργούμενες εκτάσεις και ποια τέλος πάντων αρδευτική πολιτική και έργα διανομής απαιτούνται στα πλαίσια αυτού του περίφημου «νέου μοντέλου αγροτικής παραγωγής» του ΣΥΡΙΖΑ;

Δυστυχώς όμως δεν σταματούν εδώ. Με την ορμή του νεοφώτιστου, με αγροτικό πρόγραμμα στηριζόμενο στην ΚΑΠ, χωρίς σκέψη, χωρίς υπομονή και σύνεση, με την έπαρση που επέφεραν τα τελευταία εκλογικά αποτελέσματα και οι δημοσκοπήσεις, στο όνομα μιας θολής οικολογίας, ξεπέρασαν κάθε όριο. Απαιτούν όχι μόνον να μην γίνει η μεταφορά του άνω ρου του Αχελώου αλλά ότι «πρέπει να κατεδαφισθούν τα φράγματα και το ποτάμι να γυρίσει στην κοίτη του» (Ηρώ Διώτη, βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ, συνέντευξη στην εφημερίδα της Λάρισας «Ελευθερία» , την Κυριακή 16-9-2012)!!! Και όχι μόνον αυτό.

Ζητούν να κατεδαφισθεί (να ανατιναχθεί λέει το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ κ. Χονδρός) και το φράγμα της Μεσοχώρας με το αντίστοιχο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος. Παραβλέπουν το γεγονός ότι η Μεσοχώρα δεν έχει καμία σχέση με την εκτροπή, αφού είναι πολύ πιο πάνω από την Συκιά, και υιοθετούν άκριτα το αίτημα των οικολόγων και οικολογούντων στο Σ.τ.Ε. για κατάργηση της Μεσοχώρας.

Να καταστρέψουμε δηλαδή ένα έργο τελειωμένο από το 2008, ένα έργο για το οποίο ξοδεύτηκαν περίπου 500 εκατ. ευρώ, ένα έργο που αν δούλευε θα παρήγαγε κάθε χρόνο ενέργεια αξίας περίπου 190 εκατ. ευρώ και αντί αυτού να συνεχίσουμε να εισάγουμε ενέργεια από Τουρκία, Βουλγαρία, Ιταλία, Αλβανία, πληρώνοντας σήμερα πολύτιμο συνάλλαγμα. Μέχρι που μπορεί να φθάσει ο παραλογισμός, ο λαϊκισμός τους, προκειμένου να μαζέψουν κάμποσους ψήφους ακόμα, ώστε να καταφέρουν (όπως πιστεύουν) στις επόμενες εκλογές να διοικήσουν υπεύθυνα την χώρα;

Η αναγκαιότητα μερικής εκτροπής ποσότητας νερού του Αχελώου προς τη Θεσσαλία έχει απαντηθεί και σε επιστημονικό επίπεδο. Πρόκειται για έργο που συμβάλλει στην αξιοποίηση των εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας, στην κάλυψη σύγχρονων διατροφικών αναγκών, στην προστασία του περιβάλλοντος, στη μείωση του εμπορικού ελλείμματος της χώρας σε αγροτικά προϊόντα. Όλα τα παραπάνω για τον ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται ότι έχουν μικρή σημασία.''

Χρήστος Τέγος