Εκδήλωση στο Υδατόπυργο για την απελευθέρωση της Καρδίτσας από τον ΕΛΑΣ στις 12 Μάρτη του 1943

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν μέλη της Επτροπής στήριξης ανέγερσης του μνημείου, ο Σωκράτης Βασιλάκος, ο Αποστόλης Σαμπαλιώτης, η Βασιλική Κοζιού, ο Δημήτρης Αγγέλου, ο Βασίλης Τσαντήλας, ο Θανάσης Μακροστέργιος και πολλοί άλλοι. Παραβρέθηκαν ακόμα ο Γιάννης Τσιούτρας και ο Νίκος Τέγος μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ.

Η Ελένη Καρυά από μέρους της διοικούσας Επιτροπής της ΠΕΑΕΑ ΔΣΕ Παράρτημα Καρδίτσας στον χαιρετισμό της αναφέρθηκε στο γεγονός της απελευθέρωσης της Καρδίτσας και στα διδάγματα από την εποποιία της δεκαετίας του 1940 και την σημασία της ύπαρξης μνημείου στον χώρο του Υδατόπυργου.

Στη συνέχεια η Χριστίνα Μπεκιάρη γραμματέας της ΤΕ Καρδίτσας του ΚΚΕ στην ομιλία της τόνισε μεταξύ των άλλων:

«Με τη σημερινή μας πρωτοβουλία επιδιώκουμε να αναδείξουμε τα γεγονότα της 11ης και 12ης Μάρτη του 1943, για να συμβάλλουμε στο να κρατηθεί ζωντανή η συλλογική μνήμη γιατί θεωρούμε ότι όλη η σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, ιδιαίτερα η περίοδος της δεκαετίας του 1940, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο κομμουνιστικό και λαϊκό κίνημα. Και σ΄αυτό, είχε τη δική της ξεχωριστή συμβολή και η Καρδίτσα, με χιλιάδες νεκρούς, με ήρωες που γεννήθηκαν μέσα από τα σπλάχνα του λαού μας και του Κόμματος μας, με μάχες που δόθηκαν στο νομό μας όλη τη δεκαετία του 1940.

Μία από αυτές τις στιγμές είναι η απελευθέρωση της Καρδίτσας, στις 11-12 Μάρτη του 1943, από τμήματα του ΕΛΑΣ. Η Καρδίτσα ήταν η πρώτη ελεύθερη πόλη στην Ευρώπη, που έδιωξε τους Ιταλούς φασίστες.

Η περιοχή της Καρδίτσας και των Άγραφων τελούσε υπό Ιταλική κατοχή. Στην πόλη αλλά και σε άλλες κωμοπόλεις του νομού εγκαταστάθηκαν ιταλικές φρουρές και με τη βοήθεια και ντόπιων συνεργατών λεηλατούσαν τις αποθήκες και συγκέντρωναν την παραγωγή για τις ανάγκες του στρατού τους.

Τον Σεπτέμβρη του 1941 συγκροτήθηκε το ΕΑΜ και στις 11 Νοέμβρη 1941 έγινε η ιδρυτική σύσκεψη του ΕΑΜ Καρδίτσας. Εκλέχτηκε συμβούλιο πόλης και Εργατικό ΕΑΜ. Αμέσως μετά την ίδρυση του, οι οργανώσεις του, όπως σε όλη την Ελλάδα, έτσι και στο νομό μας, αυξήθηκαν ραγδαία, με συνέπεια η αντίσταση του λαού στους κατακτητές, να αποκτήσει χαρακτήρα παλλαϊκό.

Συγχρόνως και με την ίδια ορμή και ταχύτητα, οργανώθηκε και το στρατιωτικό τμήμα του ΕΑΜ, ο ηρωικός ΕΛΑΣ. Το ΚΚΕ, που υπήρξε η ψυχή, ο κύριος αιμοδότης του ΕΑΜ, με τις οργανώσεις του και την πρωτοπόρα δράση του, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση αυτού του μεγάλου αγώνα.

Το δυνάμωμα του ΕΑΜ, η αλματώδης αύξηση των αντάρτικων ομάδων του ΕΛΑΣ, τα μικρά πολεμικά επεισόδιά και σαμποτάζ στην περιοχή μας, ήταν από τα σημαντικότερα γεγονότα που συνέβησαν πριν και συνέβαλαν στην απελευθέρωση της Καρδίτσας.

Πάνω από 300 Καρδιτσιώτες πολέμησαν τους Ιταλογερμανούς φασίστες μέσα από τις γραμμές του ΕΛΑΣ. Διπλάσιοι υπηρέτησαν στον εφεδρικό ΕΛΑΣ.
Ξεχώριζε το γεγονός της μαζικής παθητικής αντίστασης του λαού και η άρνησή του να παραδώσει την παραγωγή του στους κατακτητές.

Ενώ μέχρι τα μέσα του 1942 οι ιταλικές δυνάμεις είχαν τον έλεγχο όλης της περιοχής και του ορεινού όγκου, οι πυκνές και δυναμικές εμφανίσεις σχηματισμών του ΕΛΑΣ άρχισαν να προκαλούν προβλήματα στον εχθρό. Το φθινόπωρο του 1942 οι Ιταλοί έχασαν οριστικά τον έλεγχο και εκτοπίστηκαν από τον ορεινό όγκο των Αγράφων. Έτσι η περιοχή ελευθερώθηκε, συγκρότησε όργανα λαϊκής δικαιοσύνης (λαϊκά δικαστήρια), και αυτοδιοίκησης μέχρι το 1944.

Καθοριστικό σημείο για την απελευθέρωση της πόλης ήταν η ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας του Καράμπαλη και της γέφυρας στους Στεφανουσαίους (μεταξύ Τρικάλων και Καρδίτσας), γεγονός που απέκοψε εντελώς τη σιδηροδρομική επικοινωνία Τρικάλων και Λάρισας με την Καρδίτσα αφού και το οδικό δίκτυο ήταν σε κακή κατάσταση και ταυτόχρονα δρούσε αποφασιστικά το ιππικό του ΕΛΑΣ.

Έτσι δυσκολεύτηκε ο ανεφοδιασμός και η στρατιωτική βοήθεια του εχθρού. Οι Ιταλοί αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο αφού εκτιμούσαν ότι θα δεχτούν επίθεση και στους στρατώνες. Έτσι αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πόλη της Καρδίτσας. Το βράδυ της 10ης Μαρτίου επέβαλαν αυστηρή απαγόρευση της κυκλοφορίας στην πόλη και την επομένη συμπτύχτηκαν εσπευσμένα στα Τρίκαλα.

Μετά την απελευθέρωση της Καρδίτσας από τον ΕΛΑΣ η πόλη κρατήθηκε ελεύθερη για 8 μήνες. Οι νέοι και οι νέες της πόλης κατά χιλιάδες οργανώνονται στην ΕΠΟΝ, συμβάλλουν με τη δράση τους σε όλους τους τομείς (συγκέντρωση και μεταφορά τροφίμων και εφοδίων για τον ΕΛΑΣ, στη μάχη της σοδιάς, αναπτύσσουν εκπολιτιστική δραστηριότητα, διαφωτίζουν το λαό..)

Στα ορεινά χωριά της Καρδίτσας έχουν εγκατασταθεί όλες οι πανθεσσαλικές οργανώσεις του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ της Εθνικής Αλληλεγγύης, του ΚΚΕ. Λειτουργεί τυπογραφείο και εκδίδονται εφημερίδες.

Η πόλη παρέμεινε ελεύθερη μέχρι τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου, όπου οι Γερμανοί με μεγάλες δυνάμεις την ανακατέλαβαν.

Φίλες και φίλοι, συντρόφισσες και σύντροφοι

Όλα αυτά τα ζητήματα δεν τα βλέπουμε σήμερα με μια επετειακή ματιά, αλλά κάνουμε προσπάθεια να αντλήσουμε συμπεράσματα, να αποκτήσουμε γνώση μπροστά στις μεγάλες μάχες που έχουμε μπροστά μας.

Η θρυλική δεκαετία του 1940, είναι γεμάτη από μεγάλα γεγονότα, στιγμές άφθαστου ηρωισμού που έχουν χαραχτεί βαθιά μέσα στη μνήμη μας, που έρχονται να μας θυμίσουν το συμπέρασμα που εξάγεται από την πείρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην πάλη ενάντια στον φασισμό, ότι όταν οι λαοί αποφασίσουν να βγουν μπροστά, οργανωμένοι και αποφασισμένοι να πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους, γίνεται ακαταμάχητη η δύναμή τους.

Ταυτόχρονα, επιβεβαιώνεται ο καθοριστικός ρόλος του ΚΚΕ ως καθοδηγητής και μπροστάρης, δίνοντας «ψυχή και σώμα» στην μεγάλη υπόθεση του λαού μας.

Αντλούμε δύναμη, μελετάμε τη θεωρία μας, τις προγραμματικές επεξεργασίες και βγάζουμε συμπεράσματα από την ιστορική πείρα του Κόμματος μας. Φέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του ΔΣΕ, η διακήρυξη της ΚΕ που δημοσιεύθηκε πριν λίγες μέρες δίνει πολύτιμα συμπεράσματα που πρέπει να μελετήσουμε και να πάρουμε υπόψη.»

Συνεχίζοντας η ομιλήτρια έκανε αναφορά στην ανέγερση του μνημείου επισημαίνοντας «Επιλέξαμε την συγκεκριμένη τοποθεσία για τη σημερινή μας εκδήλωση γιατί όπως είναι γνωστό, στον χώρο του Υδατόπυργου η ΚΕ του ΚΚΕ επιθυμεί να ανεγείρει Μνημείο τιμής και μνήμης για τους σχεδόν 2500 νεκρούς Καρδιτσιώτες και Καρδιτσιώτισσες εκείνης της περιόδου.

Μια πρωτοβουλία που έχει αγκαλιαστεί πλατιά από μαζικούς φορείς, ανθρώπους γνωστούς από τον χώρο του πολιτισμού, της πολιτικής, του κινήματος, από απογόνους και άλλους Καρδιτσιώτες.

Η Δημοτική αρχή της Καρδίτσας να υλοποιήσει χωρίς άλλες καθυστερήσεις την ομόφωνη απόφαση για ανέγερση μνημείου στο συγκεκριμένο χώρο. Δεν χωράνε μικροπολιτικές σκοπιμότητες μπροστά σ΄αυτό το μεγαλείο που επέδειξαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι των χωριών μας, των κωμοπόλεων και της πόλης που έδωσαν τη ζωή τους για τη λευτεριά του τόπου μας.»

Τέλος περιγράφοντας την σημερινή κατάσταση μίλησε για την «γενίκευση και κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου, που παίρνει διαστάσεις επικίνδυνες για τους λαούς, και είναι αποτέλεσμα της όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών ανάμεσα στα μεγάλα στρατόπεδα αλλά και στο εσωτερικό τους, στα πλαίσια του πολέμου που διεξάγεται με διπλωματικά, οικονομικά και στρατιωτικά μέσα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα.

Πρόκειται για πόλεμο ταξικό που γίνεται για την εκμετάλλευση πετρελαιοπηγών, ενεργειακών κοιτασμάτων, εμπορικών δρόμων, ξένο προς τα συμφέροντα των λαών. Ο πόλεμος αυτός είναι πόλεμος για τα συμφέροντα των εφοπλιστών, των επενδυτών καπιταλιστών στην βιομηχανία του πολέμου που αναπτύσσεται επικίνδυνα, των κατασκευαστικών και ενεργειακών ομίλων, πόλεμος δηλαδή της τάξης που κρατά τα κλειδιά της οικονομίας στα χέρια της.» Μίλησε ακόμα για την εμπλοκή της χώρας μας σ’ αυτό τον πόλεμο κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «έχει μετατρέψει την χώρα σε ορμητήριο πολέμου μέσω των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην Ελλάδα, έχει θέσει τις ένοπλες δυνάμεις στην υπηρεσία των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ, του Ισραήλ. Η κατάρριψη ιρανικών πυραύλων από την ελληνική πυροβολαρχία στη Σαουδική Αραβία επιβεβαιώνει την συμμετοχή της Ελλάδας στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Οι εργαζόμενοι, ο λαός πρέπει να κλείσει τα αυτιά του στις σειρήνες της εθνικής ομοψυχίας και του εθνικού συμφέροντος.

Τώρα χρειάζεται να δυναμώσει ο εργατικός - λαϊκός αγώνας για την έξοδο της Ελλάδας από τον πόλεμο και την απεμπλοκή από τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, για την αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, με τον λαό κυρίαρχο και με σχέσεις αμοιβαίου οφέλους κι αλληλεγγύης με τους άλλους λαούς.

Τώρα χρειάζεται οργάνωση στα συνδικάτα, στους αγροτικούς συλλόγους, στους λαϊκούς μαζικούς φορείς. Να μην κυριαρχήσει ο φόβος και η μοιρολατρία.

Η κρίσιμη πείρα της δεκαετίας 1940 - 1949, δεκαετίας όξυνσης της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, αποδεικνύει ότι σε έναν κόσμο που σαπίζει και φλέγεται, υπάρχει η δυνατότητα ο λαός να βγει ορμητικά στο προσκήνιο, να βάλει τη σφραγίδα του στις εξελίξεις, με το ΚΚΕ μπροστά, ανοίγοντας τον δρόμο της ανατροπής του συστήματος της εκμετάλλευσης και των πολέμων, για την κοινωνία της συνεργασίας και φιλίας των λαών, τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό.»

Ακολούθησε απαγγελία ποιημάτων του Γιάννη Ρίτσου και η εκδήλωση έκλεισε με ένα μικρό αφιέρωμα στο αντάρτικο τραγούδι από τον Παναγιώτη Μπαρκαλή και τον Βασίλη Καλαμπάκα.

ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ
ΤΕ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΚΚΕ
ΤΣ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΚΝΕ