Κωνσταντίνος Ζαγανάς: Η Ηθική Αποκατάσταση των Εκπαιδευτικών στο Σχολείο και στην Κοινωνία ^Κύριο

Είναι ημέρα εκτίμησης για τον πολύτιμοκαι ανεκτίμητο ρόλο που διαδραματίζουν οι εκπαιδευτικοί στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης,την ανάπτυξη των μαθητών και τη διαμόρφωση του μέλλοντος.

Η ημέρα δίνει την ευκαιρία ναακουστεί η φωνή των εκπαιδευτικών και να γίνει υπόμνηση προς τις κυβερνήσεις για τη βελτίωσητων συνθηκών εργασίας και την παροχή των απαραίτητων πόρων για την άσκηση τουεπαγγέλματός τους.

Η «Ηθική Αποκατάσταση» των εκπαιδευτικών αφορά την επαναφορά της κοινωνικήςαναγνώρισης, του σεβασμού και της αξιοπρέπειας που συνοδεύει το παιδαγωγικό τουςλειτούργημα.

Δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με την οικονομική τους αναβάθμιση, αλλάπεριλαμβάνει το κύρος που απολαμβάνουν εντός σχολείου και κοινωνίας, την επαγγελματικήτους αυτοεκτίμηση και την εμπιστοσύνη που τους δείχνουν γονείς, μαθητές και πολιτεία.

Η«ηθική» εδώ σχετίζεται με το αξιακό πλαίσιο της εκπαίδευσης και την ικανότητα τουεκπαιδευτικού να επιτελεί το έργο του χωρίς απαξίωση ή αμφισβήτηση.Η θέση του εκπαιδευτικού στην κοινωνία υπήρξε ιστορικά συνδεδεμένη με την πρόοδο καιτον πολιτισμό.

Στην Αρχαιότητα και ιδιαίτερα στην κλασική Ελλάδα, ο δάσκαλος είχε ιερήαποστολή. Οι παιδαγωγοί και οι φιλόσοφοι θεωρούνταν «σκαλιστές ψυχών» και η γνώση είχεηθική διάσταση.

Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης τόνιζαν ότι η εκπαίδευση οδηγεί στον ενάρετοπολίτη. Στη Βυζαντινή περίοδο η παιδεία αποτέλεσε βασικό άξονα της πολιτισμικής ταυτότηταςκαι ο δάσκαλος ήταν φύλακας της ελληνικής γλώσσας και της χριστιανικής πίστης.

Στην Τουρκοκρατία ο δάσκαλος του «κρυφού σχολειού» έγινε σύμβολο εθνικής αντίστασης,διαφυλάσσοντας ταυτότητα και παράδοση. Τον 19ο και αρχές 20ού αιώνα με την ίδρυση τουελληνικού κράτους και την καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, οι δάσκαλοι στην ύπαιθροκατείχαν εξέχουσα θέση, όντας συχνά ηγετικές μορφές της κοινότητας.

Στη Μεταπολεμική εποχήη εκπαίδευση συνδέθηκε με κοινωνική άνοδο, αλλά η επέκταση της δημόσιας εκπαίδευσης και ημαζικοποίηση των σχολείων οδήγησαν σε σταδιακή διάβρωση του κοινωνικού κύρους τωνεκπαιδευτικών.

Στη Σύγχρονη εποχή η τεχνολογική πρόοδος, η κρίση αξιών και η οικονομικήυποβάθμιση έχουν περιορίσει τον σεβασμό προς τον δάσκαλο. Ο ρόλος τους πλέον συχνάαμφισβητείται, ενώ καλείται να ανταποκριθεί σε νέες απαιτήσεις – από την ενσωμάτωσηκαινοτόμων μεθόδων έως την υποστήριξη μαθητών με ποικίλες κοινωνικές και ψυχολογικέςανάγκες.

Στη σημερινή εποχή μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι έχουν γίνει αλλαγές στη θέση τουεκπαιδευτικού στην κοινωνία. Η απώλεια του κοινωνικού κύρους και ο σεβασμός που άλλοτεσυνόδευε τον δάσκαλο έχει υποχωρήσει, με το κύρος του να αμφισβητείται από μαθητές καιγονείς. Ο σύγχρονος εκπαιδευτικός καλείται να ανταποκριθεί σε έναν πολυδιάστατο ρόλο, ναείναι ταυτόχρονα δάσκαλος, ψυχολόγος, διαμεσολαβητής, σύμβουλος επαγγελματικούπροσανατολισμού και διαχειριστής κρίσεων.

Η ανεπαρκής θεσμική στήριξη με ελλείψεις σεεπιμόρφωση, υποδομές και πολιτικές προστασίας μειώνουν την αποτελεσματικότητα και το κύροςτου έργου τους.

Η οικονομική απαξίωση με τις χαμηλές αποδοχές και η έλλειψη επαγγελματικώνκινήτρων υπονομεύουν το κύρος και την κοινωνική εικόνα των εκπαιδευτικών. Η απομάκρυνσητων γονέων από τον σεβασμό του σχολείου και η τάση τους σε αρκετές περιπτώσεις νααμφισβητούν ανοιχτά τους δασκάλους, υπονομεύουν τη σχέση εμπιστοσύνης που χρειάζεται ημαθησιακή διαδικασία.

Οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η εκπαίδευση είναι θεμέλιος λίθος κάθε κοινωνικήςπροόδου και ευημερίας. Η ποιότητα της εκπαίδευσης εξαρτάται από την ηθική και επαγγελματικήυπόσταση των εκπαιδευτικών. Η ηθική αποκατάσταση απαιτεί συλλογική προσπάθεια απόπολιτεία, γονείς και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στονδάσκαλο ενισχύει την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα της εκπαίδευσης.Οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί είναι οι πρώτοι που οφείλουν να διασφαλίσουν την ηθική τουςαποκατάσταση.

Με τη διαρκή επιμόρφωση και προσαρμογή στις σύγχρονες παιδαγωγικέςανάγκες. Με την επαγγελματική συνέπεια και ηθική ακεραιότητα, λειτουργώντας ως πρότυπα γιατους μαθητές. Μέσα από ενεργή συμμετοχή στον κοινωνικό διάλογο, προβάλλοντας τοεκπαιδευτικό έργο και την αξία του.

Η πολιτεία οφείλει να δημιουργήσει τις συνθήκες που θα επιτρέψουν στουςεκπαιδευτικούς να επιτελέσουν απρόσκοπτα το έργο τους. Με αξιοπρεπείς απολαβές καιεργασιακές συνθήκες, ώστε να ενισχυθεί η επαγγελματική τους αυτοεκτίμηση. Με συνεχήεπιμόρφωση και υποστήριξη των δασκάλων. Με θεσμική προστασία από φαινόμενα βίας,αμφισβήτησης και κοινωνικής απαξίωσης. Με επένδυση στις σχολικές υποδομές, ώστε ναδιευκολύνεται η εκπαιδευτική διαδικασία. Με διαμόρφωση εκπαιδευτικής πολιτικής πουπροβάλλει τη σημασία του εκπαιδευτικού στην κοινωνία.

Οι γονείς αποτελούν κομβικό παράγοντα στην ηθική αποκατάσταση των εκπαιδευτικών:Οφείλουν να στηρίζουν τους δασκάλους και να καλλιεργούν στα παιδιά τον σεβασμό προςαυτούς. Η συνεργασία σχολείου–οικογένειας είναι κρίσιμη για τη διαμόρφωση θετικούμαθησιακού κλίματος. Η κριτική στάση απέναντι στους εκπαιδευτικούς δεν πρέπει να γίνεται μετρόπο που υπονομεύει το παιδαγωγικό κύρος.

Οι γονείς πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σεδράσεις του σχολείου, δείχνοντας εμπιστοσύνη και ενίσχυση στον ρόλο του εκπαιδευτικού.Επισημαίνουμε ότι η ηθική αποκατάσταση δεν είναι συντεχνιακό αίτημα αλλά κοινωνικήανάγκη. Ο εκπαιδευτικός που απολαμβάνει σεβασμού μπορεί να εμπνεύσει και να διαμορφώσειολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Η απαξίωση του εκπαιδευτικού πλήττει τη μαθησιακήδιαδικασία και υπονομεύει τον ρόλο της εκπαίδευσης στην κοινωνική πρόοδο.Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η ηθική αποκατάσταση των εκπαιδευτικών είναιαπαραίτητη για τη συνολική αναβάθμιση της εκπαίδευσης.

Ο εκπαιδευτικός που στηρίζεται ηθικάκαι θεσμικά αναπτύσσει δημιουργικότητα, ενθουσιασμό και υπευθυνότητα, επηρεάζοντας θετικάτους μαθητές και την κοινωνία. Η απαξίωση, αντίθετα, οδηγεί σε επαγγελματική αδράνεια,απογοήτευση και μείωση της εκπαιδευτικής ποιότητας.

Προτείνουμε την ενίσχυση της κοινωνικής εικόνας των εκπαιδευτικών μέσω ενημερωτικώνεκστρατειών και προώθησης θετικών προτύπων.

Τη συνεχή επαγγελματική επιμόρφωση καιεπαγγελματική ανάπτυξη για τους δασκάλους. Αναβάθμιση μισθολογικών και εργασιακώνσυνθηκών ώστε να ενισχυθεί η επαγγελματική τους αξιοπρέπεια.

Θεσμική προστασία απόφαινόμενα βίας, προσβολών και απαξίωσης στο σχολικό περιβάλλον. Συνεργασία σχολείου– οικογένειας, με τακτική επικοινωνία και κοινές δράσεις που καλλιεργούν τον αμοιβαίο σεβασμό.Συστηματικός διάλογος πολιτείας–εκπαιδευτικών για την αναμόρφωση του εκπαιδευτικούσυστήματος.

Καλλιέργεια παιδείας σεβασμού μέσω σχολικών δραστηριοτήτων που αναδεικνύουντην αξία του δασκάλου.Έχουμε χρέος να τιμούμε και να ευχαριστούμε όλους τους εκπαιδευτικούς για τοκαθημερινό τους έργο και την ανεκτίμητη προσφορά τους στην κοινωνία με πράξεις και όχι μελόγια. “Ο Δάσκαλος αγγίζει την αιωνιότητα, ποτέ δεν γνωρίζει που τελειώνει η επιρροή του”

Κωνσταντίνος Ζαγανάς

Δάσκαλος