"Αργιθεάτικη παράδοση για τ' Λαζάρου" του Μεν. Παπαδημητρίου ^Κύριο

Tα Κάλαντα του Λαζάρου είναι ακόμα σήμερα ζωντανό έθιμο στην Αργιθέα.

Εκείνα τα χρόνια από μέρες πριν τ’ Λαζάρ’ τα κορίτσια, μαθήτριες η ακόμα και κορίτσια τς παντρειάς συρρωτιούνταν: τ’ Λαζάρ θα πάμι να τραγδίσουμι; Κι αν συμφωνούσαν την Παρασκευή, παραμονή μαζεύονταν σε παρέες συνήθως ανά γειτονιά –αφού μεγάλωσαν μαζί – και στόλιζαν τα καλαθάκια με μαργαρίτες και άλλα που τάφκιαναν κολλιέδες, με κάτασπρα λουλούδια κορομηλιάς, γκορτσιάς, με μπλέ κουτσουπιάς και με μπουμπούκια από κρανιές που ήταν κατακίτρινα!!!

Το στόλισμα γένονταν με πολύ μεράκι και με τραγούδι γιατί έπρεπε να προκαλεί εντύπωση και να παραβγαίνει στο καλάθι άλλης παρέας.
Για τα κορίτσια της παντρειάς ήταν ευκαιρία να βγουν όξω από τα σπίτια, να δουν τα αγόρια, να τις δουν οι μέλλουσες πεθερές και έτσι να τις χαλέψουν νύφες!!!

Κυρίως στην Αργιθέα τη μέρα αυτή για τραγούδι πήγαιναν μόνο τα κορίτσια ντυμένα με τα καλά τους. Δεν αποκλείονταν όμως να δεις και κομπόϊ αγόρια, ακόμα και παρέα με κορίτσια και αγόρια. Στην τελευταία περίπτωση ήταν που τα κορίτσια έπαιρναν έστω ένα αγόρι για να πηγαίνει μπροστά και να φοβίζει τα σκυλιά να μην χύνονται και τα φάνε. Μας λέγανε σκυλομάγκους!!!

Τα χαράματα του Λαζάρου ξεκινούσαν οι παρέες με στόχο να περάσουν από όλα τα σπίτια του Χωριού και μάλιστα μπροστά από τις άλλες παρέες, γιατί θα έπαιρναν πρωτιά και θα τύχαιναν καλύτερου φιλοδωρήματος!!! Το μεγαλύτερο κορίτσι κρατούσε το καλαθάκι πηγαίνοντας μπροστά. Βρόνταγαν την πόρτα και έβγαινε η νοικοκυρά ή ο αφέντης του σπιτιού.

Να τα πούμε;

Να τα πείτε, να τα πείτε. Και το χορωδιακό τραγούδι άρχιζε:

Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα βάγια
Ήρθαν κι οι Γιορτές
Μεγάλο θάμα.
Στην πόλη Καισαρεία
Μάρθα κλαίει και Μαρία
Έχασαν τον αδερφό τους
Τον καλό τον γκαρδιακό τους
Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν
Και τον ημερολογούσαν.
Κίνησε ο Χριστός για νάρθει
Την ημέρα την Τετάρτη.
Πες μας Λάζαρε τι είδες
Εις τον Άδη όπου πήγες
Είδα φόβους είδα τρόμους είδα βάσανα και πόνους
Δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι
Το φαρμάκι των χειλέων και μη με ρωτάτε πλέον.

Κι τ’ χρόν, κι τ’ χρόν!!!

Κι τ’ χρόν νάμαστι καλά απαντούσε ο νοικοκύρης και το αβγό από το αμπάρι έβγαινε και έμπαινε στο καλάθι. Κι αν περίσσευε καμιά τρύπια δεκάρα η εικοσιάρα η κάνα πενηνταρούλι ήταν μεγάλο δώρο!!! Γιόμιζε η αμπούκα χαμόγελο!!!

Από μολόγημα της μάνας μου Κατερίνης λέγεται πως κίνησε κοντά με τα κορίτσια κι ένας νιος του Χωριού κακοντυμένος να πάει να τραγουδήσει. Τον πρόλαβε η μάνα του και διαμείφθηκαν τα παρακάτω που έμειναν ως ποίημα:

Ξεκίνησε ο Κωσταντής
το Λάζαρο να πάει να τραγουδήσει
χωρίς να βάλ’ καλόρουχα
χωρίς καλά παπούτσια.
Κι η μάνα του του φώναξε
Κι η μάνα του του λέει.
Τι στράτα πήρες γιόκα μου
Με τέτοια ρούχα απόχεις;
Ντύσου στολίσου ρήγα μου
Και βάλε τα καλά σου
Μπροστά σου η κόρη στέκεται.
Νύφη θα τη χαλέψουμε να την αρριβωνιάσεις!!!

Όταν η κομπανία ήταν από αγόρια τότε έλεγαν το τραγούδι:

΄Ηρθι ου Λάζαρους μανιά (βαβά)
Του καλάθι μ’ θέλ’ αβγά
Οι τσεπούλες κοκκοσούλες
Τα χεράκια παραδούλες!!!

Αμέσως με το τέλειωμα ένα από τα αγόρια έπεφτε καταή και έκανε τον πεθαμένο σαν το Λάζαρο. Ο γιατρός της παρέας, μόλις ο νοικοκύρης έδινε το φιλοδώρημα, τον σιούγκραγε τον πεθαμένο και τούλεγε: Λάζαρε δεύρο έξω!!! Και εκείνος με μιας πετάγονταν λόρθος και κίναγαν για το επόμενο σπίτι. Να πουν κι εκεί το Λάζαρο. Να μάσουν ό,τι μάσουν!!! Τι χρόνια κι εκείνα!!! Αξέχαστα!!!

Σαν τελείωνε το τραγούδι κάθονταν σε μια μεριά, μετρούσαν τι έμασαν και επί τόπου έκαναν τη μοιρασιά ή την άλλη μέρα των Βαΐων.

Η Παράδοση με τη σύγχρονη ζωή επιβάλλεται να πάνε αντάμα, ιδίως τώρα με τέτοιον καιρό, για να απελευθερώνεται η ψυχή μας κάπως από τα τόσα βάσανα και τις σκοτούρες. Δεν επιτρέπεται εμείς οι Έλληνες να απομακρυνθούμε από τον αρχαίο πολιτισμό, το Χριστιανισμό, την ανθρωπιά, τις παραδόσεις μας. Οι παραδόσεις μας δεν είναι οπισθοδρόμηση, είναι δε δυνατό το πάντρεμμά τους με το σύγχρονο πολιτισμό. Και σε αυτό βοηθούν οι Σύλλογοι των Χωριών μας αφού είναι οι γέφυρες του λαϊκού μας πολιτισμού με το σύγχρονο πολιτισμό!!!!

Αθήνα, Απρίλης 2013

Κι τ’ Χρόν Λάζαρι!!!!

ΥΓ: Αφιερωμένο στον εκλεκτό Πρόεδρο του Συλλόγου Καρδιτσιωτών Αττικής Ο ΑΓΙΟΣ ΘΩΜΑΣ κ. Λάζαρο Καραούλη, εκ Μαράθου Αργιθέας, λόγω της ονομαστικής του εορτής!!! Και σε όλους τους εορτάζοντες σήμερα, μα και σε όλες και όλους που αγαπούν την παράδοση!!!

Μενέλαος Νικ. Παπαδημητρίου