"Η αυτοδιοίκηση σήμερα" άρθρο του Β. Τσιαντή ^Κύριο

Δύο είναι τα ερωτήματα που τίθενται σε αυτές τις περιπτώσεις: Πρώτον πως θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση, και δεύτερον πως θα μπορέσουμε να οδηγήσουμε την κοινωνία μας, στην ανάπτυξη.

Και στα δύο ερωτήματα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχει όχι μόνο απαντήσεις, αλλά και πολύ συγκεκριμένο ρόλο.

Η οικονομική κρίση, έχει οδηγήσει μεγάλα κοινωνικά στρώματα, σε αδιέξοδο. Το πρώτο και ουσιαστικό καταφύγιο που έχουν είναι οι Δήμοι. Από το κεντρικό κράτος πλέον ο πολίτης περιμένει πολύ λίγα. Οι Δήμοι καλούνται όχι μόνο να συμπαρασταθούν στους Δημότες τους, όχι μόνο να προσπαθήσουν να απαλύνουν τις επιπτώσεις της κρίσης, αλλά να δημιουργήσουν και εκείνα τα αναχώματα, για να αντιμετωπίσουν την παραπέρα ποσοτική και ποιοτική εμβάθυνση της κρίσης.

Πολλοί πιστεύουν ότι η ανάπτυξη, θα έρθει μέσα από τα μεγάλα έργα. Να υπενθυμίσω ότι ένα μεγάλο έργο για να ωριμάσει χρειάζεται περίπου τόσο χρόνο, όσο και για να κατασκευαστεί. Η ελληνική οικονομία δεν αντέχει να περιμένει ούτε σχεδόν μία μέρα για τα απαραίτητα αναπτυξιακά της μέτρα. Το δεύτερο πρόβλημα που προκύπτει με τα μεγάλα έργα, είναι ότι αυτά είναι εστιασμένα σε μεγάλες επιχειρήσεις και σε συγκεκριμένες χωρικές ενότητες. Άρα δεν καλύπτουν το σύνολο της χώρας και ιδιαίτερα της Περιφέρειας και επιβαρύνουν το συγκεντρωτικό χαρακτήρα, της ελληνικής κοινωνίας, συγκεντρώνοντας έργα, πόρους και δραστηριότητες, σε συγκεκριμένα οικονομικά και διοικητικά κέντρα.

Η μόνη λύση για μία άμεση ανάπτυξη που θα διαχέεται στο σύνολο της χώρας, θα αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, του κάθε τόπου και κάθε περιφέρειας και θα απευθύνεται στους άμεσους χρήστες της, (επιχειρήσεις και νοικοκυριά) χωρίς ενδιάμεσους  συμβούλους και μελετητικά γραφεία, είναι η αποκέντρωση. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει αποδείξει εμπράκτως τις δυνατότητές της στην απορρόφηση κονδυλίων και στην διοχέτευσή τους στους τελικούς χρήστες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι το Πρόγραμμα Βρεφονηπιακών Σταθμών, που παρουσιάζει απορροφητικότητα 100%, απευθύνεται στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και οι δήμοι είναι έτοιμοι να καλύψουν το σύνολο της ζήτησης, σε περίπτωση που το κεντρικό κράτος, διαθέσει κονδύλια από τα αναπορρόφητα του ΕΣΠΑ.

 
Τα πλεονεκτήματα της αποκέντρωσης για την αντιμετώπιση της κρίσης, δεν είναι βεβαίως θεωρητικά, ούτε μόνο ελληνικό φαινόμενο. Πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όπως η Αυστρία, η Φιλανδία, ακόμα και η σε δημοσιονομική κρίση Ισπανία,  δημιουργούν τοπικά αναπτυξιακά προγράμματα, με βασικό στόχο την αύξηση της απασχόλησης. Στην Ελλάδα, παρά την βαθιά κρίση, παρά την αποδεδειγμένη ικανότητα των Δήμων, να προσφέρουν λύσεις και παρά την αποδεδειγμένη ανικανότητα του Ελληνικού Κράτους να διαχειριστεί την κρίση,  αντί να υποστηρίξουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση ώστε να απαλειφθούν οι επιπτώσεις της κρίσης  και να οδηγηθούμε σε μία περίοδο ανάκαμψης, χρησιμοποιούν τους Δήμους, ως «σάκο του μπόξ». Οι μειώσεις που έχουν υποστεί οι δήμοι της χώρας, από το 2009  μέχρι σήμερα αγγίζουν το 60% όταν οι συνολικές μειώσεις της γενικής κυβέρνησης,  είναι λιγότερες από το μισό. Δεν έχει άδικο λοιπόν το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, όταν μιλάει για άνιση μεταχείριση, των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης,  και όταν επισημαίνει ότι αν όλοι οι φορείς της Γενικής και Κεντρικής Κυβέρνησης, είχαν υποστεί τις ίδιες μειώσεις με τους Δήμους, η χώρα θα παρήγαγε ήδη πρωτογενή πλεονάσματα, και δεν θα υπήρχε ανάγκη, να προσφύγουμε σε νέα επώδυνα υφεσιακά μέτρα. Οι μειώσεις, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχουν αγγίξει πλέον τον σκληρό πυρήνα, των ανελαστικών της δαπανών. Σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του κράτους η τακτική επιχορήγηση, καλύπτει πλέον μόνο ένα ποσοστό της μισθοδοσίας. Πως θα χρηματοδοτηθεί το σύνολο των εργαζομένων των Δήμων; Πως θα χρηματοδοτηθούν τα ανελαστικά γενικά έξοδά τους; Πως θα εξυπηρετηθούν οι δανειακές υποχρεώσεις τους; Ο περιορισμός, των κρατικών επιχορηγήσεων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί ουσιαστικά, ένα ευφυολόγημα δημιουργικής λογιστικής. Μεταφέρεται έλλειμμα από την Κεντρική Κυβέρνηση στους Δήμους.

Ένα άλλο μέτωπο που έχουν ανοίξει κατά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης  και δεν είναι καθόλου τυχαίο, αλλά ούτε και αθώο είναι η επίθεση κατά της καταστατικής θέσης των αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.  Εχουν επιτύχει πλέον και το πιο σύντομο ανέκδοτο της χώρας να είναι ο «τοπικός άρχοντας», εκφράζοντας την αίσθηση του μπλάκ χιούμορ. Όλοι καταλαβαίνουμε ότι είναι πρόβλημα ανορθολογισμού, στην ίδια την οργάνωση των Δήμων, η αποζημίωση του Δημάρχου, να είναι μικρότερη, από τον μισθό ενός τμηματάρχη. Το πρόβλημα όμως επιτρέψτε μου, να πω ότι είναι βαθύτερο και πολύ πιο ουσιαστικό. Είναι πρόβλημα δημοκρατίας. Στις επόμενες δημοτικές εκλογές, θα αποκλειστούν ουσιαστικά όλοι οι υποψήφιοι, που προέρχονται από μεσαία και χαμηλά εισοδηματικά στρώματα. Η διακυβέρνηση των Δήμων θα αφεθεί στα χέρια, της υψηλής εισοδηματικής τάξης, ή τουλάχιστον των κοινωνικών εκείνων στρωμάτων, που δεν χρειάζεται να δουλέψουν για να ζήσουν την οικογένειά τους. Όλοι καταλαβαίνουμε σε μια περίοδο κρίσης, πόσο σημαντικό είναι, ο επικεφαλής του Δήμου, όχι μόνο να γνωρίζει, αλλά να ζει τα προβλήματα, για να μπορεί να δώσει λύσεις. Όλοι καταλαβαίνουμε, ότι οι λύσεις δεν μπορεί να δοθούν από τις πισίνες της Εκάλης.

Εμείς ως Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχουμε αποδείξει εμπράκτως, ότι κατανοούμε την κρίση, εξορθολογίζουμε την διαχείριση των Δήμων μας, εξοικονομούμε  πόρους, αναζητούμε νέες πηγές εσόδων. Αυτό όμως που γνωρίζει και ο τελευταίος πρωτοετής φοιτητής μιας οικονομικής σχολής, είναι ότι για να ξεπεραστεί η κρίση, χρειάζονται κανόνες, και πειθαρχία. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, δεν διεκδικεί τίποτα παραπάνω, από το αυτονόητο. Την εφαρμογή δηλαδή, του Συντάγματος, και των νόμων του κράτους. Να υπενθυμίσω ότι σύμφωνα με την παράγραφο 5, του άρθρου 102 του Συντάγματος, οι αρμοδιότητες που μεταφέρονται από το κεντρικό κράτος στην αυτοδιοίκηση, θα πρέπει να συνοδεύονται, και από τους ανάλογους πόρους. Επίσης, σύμφωνα με τον Ν. 3852/2010 τον κρατικό προϋπολογισμό του 2012 και τις δεσμεύσεις του Υπουργού Οικονομικών, η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να λάβει 2.7000 εκ. € ΚΑΠ, και 606 εκ. € ΣΑΤΑ. Να υπενθυμίσω επίσης, τα νομοθετημένα έσοδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που έχουν να κάνουν, με την ετήσια απόδοση των παρακρατηθέντων, ύψους 214 εκ. €  ευρώ όπως επίσης  και με την απόδοση των εισπράξεων του φόρου ζύθου, ΤΑΠ και Τελών Διαφήμισης.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση όμως, δεν μένει, σε διεκδικήσεις, από τον κρατικό προϋπολογισμό, όπως είπα και παραπάνω, επεξεργαζόμαστε προτάσεις και λύσεις επιστημονικά άρτιες που δεν επηρεάζουν τον κρατικό προϋπολογισμό, και οδηγούν σε αναπτυξιακές λύσεις, ή δημιουργούν αναχώματα στην επέλαση της ανεργίας. Επιτρέψτε μου να αναφέρω ένα παράδειγμα. Το πρόγραμμα αυτεπιστασίας. Δεν θα κοστίσει ούτε ένα ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό και θα προσφέρει, πάνω από 100.000 θέσεις εργασίας. Τι χρειάζεται μόνο; Την έκδοση μιας ΚΥΑ και την εξεύρεση κονδυλίων από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, που ούτως  άλλως έχει υποσχεθεί και δεσμευτεί η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας.

Όλες οι πολιτικές παρατάξεις, μιλάνε σήμερα για ανάπτυξη. Αλλά ανάπτυξη δεν βλέπουμε. Την στιγμή που δεν βλέπουμε ανάπτυξη, 14 δις €, είναι «παρκαρισμένα». Το ξαναλέω, την στιγμή που ψάχνουμε το ευρώ με το τουφέκι, μας έχουν δώσει 24 δις € και εμείς έχουμε απορροφήσει μόνο τα 9 δις € . Όλοι γνωρίζουμε ότι το ΕΣΠΑ είναι ένα πρόγραμμα με χρονική διάρκεια  2007-2013 εγώ δεν λέω ότι θα τελειώσει το 2013 αλλά το 2015. Έχουμε όμως έργα αξίας 7 δις € ευρώ, τα οποία είναι χωρίς νομικές δεσμεύσεις. Πότε θα συμβασιοποιηθούν;  Πότε θα απορροφήσουν; Πότε θα προφτάσουν να ολοκληρωθούν; Το επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει αποδείξει, την ικανότητά της, να απορροφά και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά, τέτοια προγράμματα. Για τον  λόγο αυτό, βασική πρόταση του Συνεδρίου μας, θα πρέπει να είναι στο πλαίσιο αναθεώρησης του ΕΣΠΑ, η δημιουργία ενός προγράμματος Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο θα είναι πολυταμιακό τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, όσο και  από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Είναι γνωστό, ότι σε πολλές περιπτώσεις, χρησιμοποιείται σαν άλλοθι ενάντια στην αποκέντρωση των πόρων του ΕΣΠΑ, η περιορισμένη διαχειριστική ικανότητα, των μικρών, κυρίως ορεινών και νησιώτικων, δήμων.  Το πρόβλημα αυτό δεν είναι δυσεπίλυτο. Η ΚΕΔΕ εχει επανειλημμένα προτείνει την δημιουργία, ενός μηχανισμού, τεχνικής και επιστημονικής υποστήριξης,  των ορεινών και νησιωτικών δήμων.

Δεν μου αρέσει να χρησιμοποιώ κλισέ, αλλά πραγματικά στην σημερινή συγκυρία πιστεύω ότι η κρίση, μπορεί να είναι μια μεγάλη ευκαιρία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τη στιγμή που το κεντρικό κράτος έχει πάψει να υπάρχει και η Τοπική Αυτοδιοίκηση εκ των πραγμάτων, προσπαθεί να καλύψει τα κενά που έχει αφήσει,  είναι απαραίτητο, να επιτευχθεί και στην Ελλάδα, η σύγκληση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.  Είναι ευκαιρία η Τοπική Αυτοδιοίκηση, να βελτιώσει τον κοινωνικό της ρόλο και την κοινωνική της προσφορά, να κατοχυρώσει τον αναπτυξιακό της ρόλο. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Παρά τις αντιξοότητες, πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε. Αν δεν τα καταφέρουμε, θα καταρρεύσει και το τελευταίο αποκούμπι που έχει ο δοκιμαζόμενος ελληνικός λαός.

Δ. Τσιαντής
Πρόεδρος Επιτροπής Οικονομικών ΚΕΔΕ
Μέλος ΔΣ ΚΕΔΕ
Δήμαρχος Πλαστήρα